Đại biểu Quốc hội Hải Phòng thảo luận sôi nổi về 3 dự thảo luật, nghị quyết

Chiều 4/8, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi thảo luận ở tổ về Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Chủ trì phiên thảo luận ở tổ, đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, Tổ trưởng tổ 11 đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, cho ý kiến vào 2 dự án luật và 1 dự thảo nghị quyết.

Trong đó, đối với Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), các đại biểu cần cho ý kiến về các cơ chế, chính sách ưu đãi đột phá; hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với triển khai hoạt động dầu khí; ứng dụng dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao; ưu đãi trong hoạt động dầu khí và chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu...

Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, các đại biểu tập trung thảo luận về nguyên tắc áp dụng, phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý thuế, lập dự toán và quyết toán kinh phí thực hiện công tác bồi thường.

Đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cần làm rõ sự cần thiết ban hành, các chính sách hình sự mới, như: không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu, miễn trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp...

Sửa Luật Dầu khí là phù hợp thực tiễn

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ trong vai trò đại diện cơ quan soạn thảo Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), đồng chí Lê Mạnh Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới từ thực tiễn phát triển ngành năng lượng và định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng, Luật Dầu khí năm 2022 là đạo luật được ban hành đúng thời điểm và có nhiều điểm tiến bộ. Tuy nhiên, bối cảnh phát triển mới đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý. Một trong những nguyên nhân quan trọng là mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số sẽ kéo theo nhu cầu năng lượng tăng mạnh. Cùng với đó là yêu cầu tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Nhiều mỏ dầu khí trong nước đã khai thác nhiều năm đang suy giảm sản lượng nhanh, trong khi các khu vực có tiềm năng mới chủ yếu nằm ở vùng nước sâu, xa bờ với điều kiện khai thác khó khăn và chi phí lớn, đòi hỏi cơ chế ưu đãi đủ sức hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư. Việc Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 cũng đặt ra yêu cầu bổ sung các chính sách mới nhằm đáp ứng xu hướng chuyển dịch năng lượng và phát triển xanh.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã làm rõ một số ý kiến đại biểu nêu tại phiên thảo luận tổ.

Trước đó, cùng phát biểu ý kiến về Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Phạm Thuý Chinh, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết quy định về chi phí đầu tư thất bại là nội dung đại biểu quan tâm nhất. Trong hoạt động thăm dò dầu khí có xác suất thất bại, nếu không cho phép xử lý khoản này sẽ gây khó cho nhà đầu tư.

Tuy nhiên, về điều kiện, cần bổ sung quy định xác định rõ là rủi ro khách quan trong hoạt động khai thác dầu khí, không phải do vi phạm quản lý, không thất thoát vốn. Đại biểu Phạm Thuý Chinh đề nghị cần phân biệt rõ nguyên nhân thất bại do địa chất hay do quản trị yếu kém. Nếu không quy định nội dung này trong luật sẽ có khoảng trống, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí.

Bổ sung xác định trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo luật chuyên ngành

Phát biểu thảo luận ở tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, Uỷ viên chuyên trách Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội tán thành phương án quy định việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của luật này, bổ sung quy định "trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước áp dụng theo luật đó".

Theo đại biểu, một số luật ban hành sau đã có quy định liên quan phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước. Việc bổ sung quy định như vậy sẽ khắc phục sự không thống nhất giữ Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với các luật chuyên ngành, tạo sự linh hoạt trong thực tiễn, tránh phát sinh vướng mắc khi thi hành.

Đại biểu Lã Thanh Tân, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng cũng đồng tình với phương án này.

"Đây không đơn thuần là sửa đổi về kỹ thuật lập pháp mà còn xác lập đúng vị trí của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hệ thống pháp luật vì một luật không thể bao quát hết các lĩnh vực, nhất là nhiều lĩnh vực có tính đặc thù như đất đai, thuế, hải quan... Việc quy định như vậy sẽ xác định rõ nguyên tắc luật chuyên ngành quy định khi nào nhà nước bồi thường, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định trình tự, thủ tục, thẩm quyền, phương thức thực hiện", đại biểu Lã Thanh Tân cho biết.

Góp ý về dự thảo luật này, đại biểu Vũ Văn Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội đề nghị bổ sung quy định về người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quản lý tài chính, tài sản công. Đại biểu cho rằng cần bổ sung từ "nguồn lực" ngoài tài chính, tài sản công bởi lãng phí, tiêu cực còn có thể xảy ra với nhân lực, tài nguyên, đất đai... chứ không chỉ là tài chính, tài sản.

Cơ chế bảo vệ người nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên chuyên trách Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhất trí sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 04-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Kết luận số 17-KL/TW; đặc biệt là chủ trương “chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo”.

Tuy nhiên, đối chiếu với lĩnh vực Ủy ban phụ trách, dự thảo còn một mâu thuẫn nền tảng chưa được xử lý. Tại điều 6 quy định loại trừ trách nhiệm hình sự - nội dung trọng tâm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn chỉ ra nhiều bất cập. Trong đó, khoản 1 quy định trực tiếp cơ chế loại trừ cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhưng lại chuyển khoa học, công nghệ về áp dụng theo điều 25 Bộ luật Hình sự. Đại biểu đề nghị quy định thống nhất một chuẩn cho cả ba lĩnh vực ngay tại nghị quyết; nếu vẫn dẫn chiếu thì chỉ dẫn chiếu chung “theo quy định của Bộ luật Hình sự”, không viện dẫn số điều cụ thể, để tránh vướng mắc khi Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được thông qua.

Điểm c khoản 2 yêu cầu hoạt động “đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội…” mâu thuẫn trực tiếp với chính mục tiêu của điều 6 và với chủ trương “chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ” tại Nghị quyết số 57-NQ/TW: đã là rủi ro thì hệ quả điển hình là không hoàn thành. Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị thay bằng: “đã thực hiện đúng mục tiêu, nội dung, phạm vi được cấp có thẩm quyền phê duyệt; trung thực, công khai, minh bạch trong đề xuất, tổ chức thực hiện và báo cáo kết quả; đã nhận diện và áp dụng biện pháp kiểm soát rủi ro hợp lý”.

Cùng với đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị bổ sung một khoản mới về thử nghiệm có kiểm soát, rằng: “Tổ chức, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát theo quy định của pháp luật, thực hiện đúng phạm vi, điều kiện, giới hạn đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt mà gây thiệt hại thì được loại trừ trách nhiệm hình sự”.

Đại biểu Bùi Xuân Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng bày tỏ sự đồng tình với đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn. Tuy nhiên, đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc đánh giá thiệt hại trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, giá trị thiệt hại phải xác định tại thời điểm xảy ra hành vi đó. Những quy định về hậu quả thiệt hại phi vật chất hiện rất trìu tượng và nên loại bỏ.

Với 6 điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự, đại biểu Bùi Xuân Hải đề nghị bổ sung không truy cứu trách nhiệm hình sự với tổ chức, cá nhân khi có 1 trong 6 điều kiện. Hiệu lực thi hành nghị quyết cũng cần được xem xét lại thật kỹ lưỡng.

PV