Đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nước sạch đô thị

Làm chủ công nghệ xử lý nước

Những năm gần đây, chất lượng nguồn nước thô trên địa bàn Hải Phòng chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa và sự phát triển của các hoạt động sản xuất. Đây là thách thức lớn đối với các đơn vị cấp nước khi yêu cầu về chất lượng nước sinh hoạt ngày càng cao.

Để chủ động ứng phó với nguy cơ suy giảm chất lượng nguồn nước thô, đơn vị sản xuất nước sạch lớn nhất của thành phố hiện nay là Công ty cổ phần Cấp nước Hải Phòng liên tục đầu tư, đổi mới công nghệ xử lý nước. Một trong những điểm nhấn là việc khởi động mô hình thử nghiệm công nghệ xử lý nước bằng màng siêu lọc áp lực thấp tại Nhà máy nước Vật Cách vào cuối tháng 5/2026.

Công nghệ sử dụng màng siêu lọc có kích thước lỗ lọc chỉ từ 0,06-0,1 micromet, giúp loại bỏ hiệu quả vi khuẩn, tảo, các hạt lơ lửng và nhiều tạp chất trong nước, đồng thời giảm lượng hóa chất sử dụng, tiết kiệm năng lượng và nâng cao khả năng thích ứng trước sự biến động của nguồn nước. Kết quả thử nghiệm là cơ sở để nghiên cứu nhân rộng tại các nhà máy nước trên địa bàn thành phố trong thời gian tới.

Song song với đó, Công ty tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ xử lý sinh học U-BCF của Nhật Bản, nghiên cứu công nghệ màng nano và nhiều giải pháp xử lý tiên tiến khác nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nước, nhất là trong điều kiện nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm hữu cơ, rong, tảo hoặc xâm nhập mặn.

Công ty cổ phần Kinh doanh nước sạch số 2 Hải Phòng cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng cấp nước trên địa bàn quản lý. Trong năm 2026, Công ty đã làm việc với đơn vị tư vấn công nghệ nhằm nghiên cứu mô hình thu thập, giám sát và điều khiển dữ liệu theo thời gian thực phục vụ công tác nội kiểm và quản lý hệ thống cấp nước.

Mô hình hướng tới xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm và kết nối dữ liệu điều hành trực tuyến, cho phép theo dõi đồng thời các chỉ tiêu vận hành, chất lượng nước cũng như sản lượng khai thác, tiêu thụ trên toàn mạng lưới. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong giám sát, tối ưu hóa vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng tính minh bạch trong quản lý.

Theo Sở Xây dựng, năm 2025, 100% mẫu nước cấp khu vực đô thị trung tâm đều đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-1:2024 và Quy chuẩn kỹ thuật địa phương về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Độ đục nước sau xử lý trung bình chỉ 0,14 NTU, thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép, toàn bộ mẫu kiểm tra đều không phát hiện vi khuẩn Coliform.

Xây dựng hệ thống cấp nước thông minh

Cùng với đổi mới công nghệ xử lý, các đơn vị cấp nước của thành phố đang đẩy mạnh xây dựng hệ thống cấp nước thông minh trên nền tảng chuyển đổi số. Hiện, hệ thống quan trắc chất lượng nước thô được vận hành 24/24 giờ thông qua các trạm đo tự động, thiết bị phân tích trực tuyến, bể cá chỉ thị sinh học cùng các giải pháp bảo vệ khu vực lấy nước như phao chắn dầu, bèo tây sinh học. Toàn bộ dữ liệu được truyền về trung tâm điều hành, giúp theo dõi liên tục diễn biến chất lượng nguồn nước, phát hiện sớm nguy cơ ô nhiễm để điều chỉnh quy trình xử lý.

Các đơn vị tích cực mở rộng ứng dụng SCADA, GIS, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn trong quản lý mạng lưới cấp nước. Trên màn hình điều hành, các khu vực cấp nước hiện lên bằng những dải màu trực quan, phản ánh rõ mức độ áp lực tại từng địa bàn. Chỉ cần quan sát hệ thống, cán bộ kỹ thuật có thể nhanh chóng phát hiện khu vực có nguy cơ áp lực yếu để điều tiết lưu lượng kịp thời. Các công nghệ này giúp giám sát áp lực đường ống, cảnh báo bất thường, phát hiện rò rỉ, giảm thất thoát nước và tối ưu hóa vận hành toàn hệ thống.

Đáng chú ý, Công ty cổ phần Cấp nước Hải Phòng xây dựng ứng dụng đồng hồ nước thông minh và phần mềm quản lý khách hàng góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, rút ngắn thời gian xử lý các yêu cầu của người dân. Đến nay, hơn 305.000 điểm dùng nước của công ty đã cài đặt ứng dụng "Cấp nước Hải Phòng", 100% khách hàng thanh toán tiền nước bằng phương thức điện tử. Chị Nguyễn Thị Thu Hà (phường Lê Chân), cho biết: "Sử dụng ứng dụng của Công ty cổ phần Cấp nước Hải Phòng rất thuận tiện. Gia đình tôi có thể theo dõi lượng nước sử dụng hằng tháng, thanh toán trực tuyến và khi cần hỗ trợ chỉ cần gửi yêu cầu trên ứng dụng, không phải đi lại như trước".

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Thành Hưng, định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, các doanh nghiệp cấp nước của thành phố tiếp tục phối hợp xây dựng hệ thống cấp nước thông minh, từng bước kết nối dữ liệu vận hành, mở rộng mạng lưới đồng hồ nước thông minh, ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu tiêu thụ, dự báo nhu cầu dùng nước và cảnh báo sớm sự cố trên mạng lưới. Việc đồng bộ hóa hạ tầng số góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thất thoát nước và xây dựng hệ thống cấp nước an toàn, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển của Hải Phòng trong giai đoạn trở thành đô thị đặc biệt.

NGUYỄN DƯƠNG