Hào khí danh tướng thời Hùng Vương nơi đền Cậy
Đền Cậy ở xã Bình Giang (Hải Phòng) là nơi thờ Bảo Phúc đại vương - vị danh tướng có công giúp vua Hùng thứ 18 đánh giặc, giữ nước.
Hào khí vị tướng thời Hùng Vương
Bảo Phúc đại vương, tên thật là Phúc Công. Theo bảng thần tích bằng chữ Hán hiện còn được lưu giữ tại đền do Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính biên soạn vào năm Hồng Phúc nguyên niên (1572), ông sinh ra trong một gia đình làm nghề bốc thuốc cứu người, từ nhỏ nổi tiếng thông minh, lễ nghĩa.
Khi đất nước bị giặc Thục xâm lược, ông vào triều yết kiến Vua Hùng thứ 18 và được phong làm Hữu đạo Đại tướng quân. Cùng các tướng lĩnh, trong đó có Tản Viên Sơn Thánh, ông chỉ huy quân sĩ chống giặc. Trong những trận chiến ác liệt ở Sóc Sơn, ông nhiều lần dẫn quân phá vây, góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang, giữ vững bờ cõi Văn Lang.
Sau khi đất nước thanh bình, ông được ban thực ấp tại đạo Hải Dương. Khi mất, ông được phong là Phúc thần nhất vị Bảo Phúc đại vương và được nhân dân tôn làm Thành hoàng, thờ tại đền Cậy. Cha mẹ của ông được thờ ở chùa Vĩnh Bảo, còn gọi là chùa Cậy.
Hiện nay, tại đền Cậy còn lưu giữ 7 đạo sắc được phong tặng vào các đời vua: Tự Đức thứ 7 (năm 1854), Tự Đức thứ 11 (năm 1858), Tự Đức thứ 33 (năm 1880), Đồng Khánh thứ 2 (năm 1887), Duy Tân thứ 3 (năm 1909) và 2 đạo sắc được phong tặng vào năm Khải Định thứ 9 (năm 1924). Đây là những hiện vật quý khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa lâu đời của di tích.
Để tưởng nhớ công lao của Thành hoàng, hằng năm nhân dân địa phương tổ chức hai kỳ lễ hội vào tháng 2 và tháng 9 âm lịch. Trong đó, lễ hội tháng 2, diễn ra từ ngày 10 đến 16, là lễ hội chính, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương. Các nghi lễ truyền thống như dâng hương, tế lễ, rước kiệu được tổ chức trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính đối với tiền nhân và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của quê hương.
Có thời gian dài, do chiến tranh và những biến động lịch sử, lễ hội bị gián đoạn. Sau khi đền Cậy được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1994, nhiều nghi thức truyền thống được phục dựng, lễ hội từng bước được khôi phục và duy trì thường niên, trở thành nét đẹp văn hóa của địa phương.
Gìn giữ hồn di tích
Cùng với sự bào mòn của thời gian, nhiều hạng mục của đền Cậy từng xuống cấp nghiêm trọng. Sau khi được các cơ quan chuyên môn khảo sát, đánh giá hiện trạng, ngôi đền được hạ giải và trùng tu theo đúng kiến trúc truyền thống, bảo đảm gìn giữ tối đa giá trị nguyên gốc.
Đầu năm 2025, công trình hoàn thành với tổng kinh phí hơn 15 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa. Đền được xây dựng theo kiến trúc chữ Đinh, gồm bảy gian tiền bái và hai gian hậu cung, mái lợp ngói mũi hài. Hệ thống cột, vì, kèo bằng gỗ lim được chạm khắc hoa văn kiểu lá lật kênh bong thời Nguyễn; cùng với các hạng mục phụ trợ như nhà tả vu, hữu vu, nhà kho và nhà ban quản lý, nghi môn…
Việc trùng tu không chỉ góp phần bảo tồn một công trình kiến trúc có giá trị mà còn đáp ứng mong mỏi của người dân địa phương sau nhiều năm chứng kiến di tích xuống cấp. Từ khi hoàn thành, đền Cậy đón nhiều đoàn khách, con em quê hương và du khách về dâng hương, tìm hiểu lịch sử, văn hóa của quê hương.
Theo anh Vũ Đình Ngọc, Trưởng Tiểu ban Quản lý di tích đền - chùa Cậy, mục tiêu của việc trùng tu không chỉ là tạo không gian dâng hương khang trang mà còn xây dựng đền Cậy trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống.
Thời gian tới, sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương bảo quản tốt các đạo sắc phong và hiện vật quý; duy trì lễ hội theo đúng nghi thức truyền thống, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nhiều người hiểu hơn về thân thế, sự nghiệp của Bảo Phúc đại vương cũng như giá trị lịch sử, văn hóa của di tích.
Sự hồi sinh của ngôi đền sau trùng tu góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di tích, để những câu chuyện về vị danh tướng thời Hùng Vương và truyền thống yêu nước của cha ông tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa.