Tăng huyết áp 'tấn công' người trẻ
Tăng huyết áp đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ do lối sống thiếu khoa học và tâm lý chủ quan.
Thói quen xấu đẩy bệnh đến sớm
Ở tuổi 22, khi nhiều bạn trẻ vừa tốt nghiệp đại học và chuẩn bị bước vào thị trường lao động thì chị H. Tr. Kh. L. (phường Kinh Môn) phải nhập viện cấp cứu vì huyết áp tăng lên 190/110 mmHg. Ít ai nghĩ một người trẻ, không có tiền sử bệnh tim mạch rõ ràng lại rơi vào tình trạng nguy hiểm như vậy.
Theo người nhà, trong thời gian học đại học, chị L. giảm gần 20 kg do ăn kiêng kéo dài, thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh, uống cà phê, bỏ bữa... nên không bảo đảm dinh dưỡng. Chỉ đến khi xuất hiện những cơn đau đầu kéo dài, được người thân đo huyết áp rồi đưa đi cấp cứu, gia đình mới biết chị bị tăng huyết áp. Dù đã nhập viện, huyết áp của chị vẫn dao động và phải tiếp tục theo dõi, điều trị. “Bác sĩ cũng cho rằng nguyên nhân có liên quan đến chế độ ăn uống thiếu khoa học của cháu trong thời gian học đại học, chủ yếu là đồ ăn nhanh, cà phê và thực phẩm không lành mạnh”, bà Phạm Thị Cửu, mẹ chị L. cho biết.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng, toàn thành phố hiện có gần 195.000 người mắc tăng huyết áp. Bệnh không chỉ gia tăng về số lượng mà còn có xu hướng trẻ hóa. Tại các khoa tim mạch và cấp cứu của nhiều bệnh viện, số người từ 20 - 40 tuổi đến khám vì tăng huyết áp ngày càng nhiều.
Tiến sĩ, Bác sĩ Vũ Mạnh Tân, Phó Trưởng khoa Tim mạch (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp) cho biết, tăng huyết áp ở người trẻ xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến là lối sống thiếu lành mạnh và áp lực học tập, công việc. Căng thẳng kéo dài khiến cơ thể tiết nhiều hormone stress, thúc đẩy viêm mạn tính, làm xơ cứng thành mạch và tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh đó, người trẻ ngày càng ít vận động do đặc thù công việc văn phòng và thói quen thường xuyên sử dụng phương tiện cá nhân. Chế độ ăn nhiều đồ chế biến sẵn, thức ăn nhanh, thực phẩm chứa nhiều muối, đồ uống có caffeine nhưng ít rau xanh, trái cây, cùng với tình trạng thức khuya, thiếu ngủ cũng làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
Theo các bác sĩ, phần lớn trường hợp tăng huyết áp ở người trẻ là tăng huyết áp nguyên phát, có liên quan trực tiếp đến lối sống. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp tăng huyết áp thứ phát do các bệnh lý như hẹp động mạch thận hoặc rối loạn nội tiết. Vì vậy, khi phát hiện huyết áp tăng bất thường, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân, tránh chủ quan hoặc tự ý sử dụng thuốc.
Chủ động phòng bệnh từ sớm
Tăng huyết áp thường diễn biến âm thầm nên được ví như “kẻ giết người thầm lặng”. Nhiều người trẻ vẫn học tập, làm việc và sinh hoạt bình thường mà không biết huyết áp đã vượt ngưỡng an toàn. Chỉ đến khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu kéo dài, chóng mặt, hồi hộp, khó thở hoặc tê bì chân tay, họ mới đến cơ sở y tế thăm khám. Khi đó, không ít trường hợp đã xuất hiện tổn thương ở các cơ quan đích.
Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Đặng Quang Hưng, Trưởng khoa Can thiệp Tim mạch (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp) cho biết, phần lớn người bệnh không có triệu chứng điển hình. Những biểu hiện như đau đầu, chóng mặt khi thay đổi tư thế, đánh trống ngực hay khó thở rất dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường. Vì vậy, đo huyết áp là cách đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng để phát hiện bệnh sớm.
Nếu không được kiểm soát, tăng huyết áp kéo dài sẽ khiến tim phải hoạt động quá sức, lâu dần dẫn đến suy tim. Đồng thời, mạch máu bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, xuất huyết não. Bệnh còn ảnh hưởng đến võng mạc, gây suy giảm thị lực và tổn thương thận, có thể dẫn đến suy thận mạn. Với người trẻ, những biến chứng này không chỉ ảnh hưởng sức khỏe mà còn làm giảm khả năng lao động, chất lượng cuộc sống và gia tăng gánh nặng kinh tế cho gia đình.
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở người trẻ, các chuyên gia tim mạch khuyến cáo cần duy trì lối sống khoa học, ăn uống hợp lý, tăng cường vận động, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng. Đồng thời, nên khám sức khỏe định kỳ, thường xuyên đo huyết áp, nhất là với người thừa cân, béo phì, có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch hoặc ít vận động để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Theo điều tra quốc gia về các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS 2021) của Bộ Y tế và WHO, đã có 5,4% số người từ 18 - 29 tuổi và 17,3% số người từ 30 - 49 tuổi mắc tăng huyết áp. Điều này cho thấy căn bệnh vốn được xem là của tuổi trung niên đang dịch chuyển rõ rệt sang nhóm người trẻ trong những năm gần đây.