Khai thác lễ hội, thúc đẩy giao thương

Không gian kết nối sản vật địa phương

Những ngày cuối tháng 7, giữa không gian đậm chất làng quê Bắc Bộ, tại Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Từ đường họ Mạc (xã Kiến Hưng), hàng nghìn người dân và du khách tìm về Chợ quê thời Mạc. Mùi thơm của những món ăn dân dã như bún riêu cua, bánh đúc, cùng các sản vật địa phương hòa quyện tạo nên bức tranh sinh động về đời sống nông nghiệp và văn hóa truyền thống của vùng đất cửa biển.

Đáng chú ý, phiên chợ năm nay quy tụ hàng trăm sản phẩm tiêu biểu từ cả phía đông và phía tây thành phố, tạo nên bức tranh phong phú về tiềm năng nông nghiệp và bản sắc văn hóa địa phương. Là người con xa quê, vừa đến Chợ quê thời Mạc, bà Bùi Thị Khánh ở phường Hải Dương đã thưởng thức ngay món bánh đúc từng gắn với ký ức tuổi thơ. “Chỉ cần nhìn thấy bánh đúc là bao nhiêu kỷ niệm tuổi thơ lại ùa về. Việc đưa đặc sản địa phương đến chợ quê giúp sản phẩm tiếp cận đông đảo khách hàng hơn”, bà Khánh vui vẻ cho biết.

Khác với những phiên chợ thông thường, Chợ quê thời Mạc mang đến cho du khách trải nghiệm trọn vẹn từ thưởng thức ẩm thực, xem biểu diễn nghệ thuật truyền thống, tham gia trò chơi dân gian đến trực tiếp gặp gỡ những người làm ra sản phẩm.

Mỗi gian hàng không chỉ giới thiệu hàng hóa mà còn kể câu chuyện về một vùng quê, một làng nghề, một nét văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Tại gian hàng bún riêu cua, bà Trần Thị Vân ở xã Kiến Hưng, tất bật phục vụ thực khách. “Món bún riêu cua tiến vua của quê tôi nhiều năm nay luôn được thực khách yêu thích. Hầu hết những người từng thưởng thức đều mong năm nào Chợ quê thời Mạc cũng có gian hàng này để được ăn lại hương vị truyền thống”, bà Vân cho biết.

Không chỉ Chợ quê thời Mạc, nhiều lễ hội trên địa bàn thành phố cũng đang được tổ chức theo hướng kết hợp văn hóa với xúc tiến thương mại. Trong chuỗi hoạt động “Kiến An - Ngày hội Hạnh phúc 2026” vừa diễn ra, bên cạnh các chương trình văn hóa, nghệ thuật, không gian lễ hội còn bố trí hàng chục gian hàng giới thiệu sản phẩm OCOP, ẩm thực vùng miền và các sản phẩm công nghệ, thu hút đông đảo người dân đến tham quan, mua sắm.

Chị Phạm Thị Mai ở phường Kiến An, chia sẻ: “Lâu lắm rồi Kiến An mới có một lễ hội vui như thế này. Các gian hàng được trưng bày đẹp, phong phú, vừa có sản phẩm địa phương, vừa có nhiều hoạt động trải nghiệm nên rất đông người đến tham quan, thưởng thức và mua sắm”.

Từ những phiên chợ, không gian lễ hội như vậy, khoảng cách giữa người sản xuất với người tiêu dùng được rút ngắn. Sản phẩm địa phương không chỉ được tiêu thụ ngay tại sự kiện mà còn có thêm cơ hội quảng bá, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu.

Đánh thức “mỏ vàng” di sản để phát triển kinh tế

Là vùng đất nơi cửa biển với lịch sử hàng nghìn năm, Hải Phòng sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của nhiều cộng đồng cư dân ven biển, đồng bằng và trung du.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, thành phố càng nổi bật hơn khi trở thành một trong những trung tâm di sản văn hóa của cả nước với gần 4.000 di tích lịch sử, văn hóa cùng hàng nghìn lễ hội truyền thống và nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và thương mại. Mỗi lễ hội là dịp quảng bá sản vật địa phương; mỗi di tích là một điểm đến trải nghiệm; mỗi làng nghề là một câu chuyện văn hóa có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Theo bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành nông nghiệp Hải Phòng đang chuyển mạnh từ phát triển theo số lượng sang phát triển theo chuỗi giá trị, lấy chất lượng, thương hiệu, giá trị văn hóa và trải nghiệm của người tiêu dùng làm lợi thế cạnh tranh. Trong định hướng đó, các sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương, làng nghề truyền thống và những không gian văn hóa không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm mà còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị kinh tế nông nghiệp.

Qua bốn mùa tổ chức thành công, Chợ quê thời Mạc ngày càng khẳng định sức sống của mô hình kết hợp giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế. Theo TS. Hoàng Văn Kể, Chủ tịch Hội đồng Mạc tộc Hải Phòng, Trưởng Ban tổ chức Chợ quê thời Mạc, sau khi Hải Phòng mở rộng địa giới hành chính, nhiều sản phẩm nông nghiệp chất lượng từ các địa phương hội tụ về phiên chợ, tạo nên sự đa dạng và hấp dẫn hơn trước. Ban tổ chức cũng siết chặt khâu lựa chọn sản phẩm, ưu tiên các sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn cao để bảo đảm chất lượng.

“Chợ quê thời Mạc không chỉ tái hiện không gian văn hóa thời Mạc mà còn hướng tới trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Hải Phòng, góp phần quảng bá nông sản, sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống”, TS. Hoàng Văn Kể nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, khi các giá trị lịch sử, văn hóa được khai thác bằng những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm hấp dẫn, lễ hội không còn chỉ là hoạt động văn hóa mang tính mùa vụ mà đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển kinh tế địa phương.

Với lợi thế là trung tâm di sản văn hóa lớn sau hợp nhất, Hải Phòng đang sở hữu một “mỏ vàng” tài nguyên để phát triển du lịch trải nghiệm, công nghiệp văn hóa và thương mại sản phẩm bản địa. Khai thác hiệu quả nguồn lực ấy sẽ vừa góp phần gìn giữ những giá trị truyền thống, vừa tạo động lực tăng trưởng mới, xây dựng hình ảnh Hải Phòng là điểm đến giàu bản sắc, năng động và hấp dẫn.

HẢI HẬU - HOÀNG PHƯỚC