Cận thị gia tăng nhanh ở học sinh

Tỷ lệ cận thị tăng nhanh ở học sinh

Cùng với quá trình chuyển đổi số, học tập, làm việc và giải trí ngày càng gắn với các thiết bị điện tử. Trong bối cảnh đó, bảo vệ thị lực cho thế hệ trẻ không chỉ là vấn đề của ngành y tế mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực.

Tại tọa đàm “Giải pháp nâng cao thị lực thời hiện đại” do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 6/8, các chuyên gia cảnh báo tật khúc xạ, đặc biệt là cận thị, đang gia tăng nhanh và có xu hướng trẻ hóa tại Việt Nam, nhất là ở các đô thị lớn.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Huy, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện Mắt Trung ương, cận thị đã trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng trên phạm vi toàn cầu. Dự báo đến năm 2050, một nửa dân số thế giới sẽ mắc cận thị, trong đó khoảng 10% mắc cận thị nặng.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy 26,6% học sinh trung học ở khu vực thành thị mắc cận thị, trong khi tỷ lệ này tại khu vực nông thôn dao động từ 14,2 - 16,3%. Đáng chú ý, khảo sát của Bệnh viện Mắt Trung ương cho thấy tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em tại Hà Nội lên tới 51%, tại Thành phố Hồ Chí Minh là 75,6%.

Cả nước hiện ước tính có 3 - 5 triệu trẻ em từ 5 - 15 tuổi mắc tật khúc xạ. Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo, nếu không có giải pháp can thiệp hiệu quả, đến năm 2050 có tới 90% trẻ em Việt Nam có nguy cơ mắc cận thị.

Đáng lo ngại, tật khúc xạ ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Theo các chuyên gia, quá trình đô thị hóa làm thu hẹp không gian hoạt động ngoài trời, trong khi áp lực học tập và thời gian sử dụng thiết bị số ngày càng tăng. Sau đại dịch COVID-19, thói quen tiếp xúc thường xuyên với màn hình điện tử tiếp tục phổ biến ở học sinh, sinh viên và người trẻ.

Một nghiên cứu cho thấy gần 63,2% học sinh mắc cận thị tại thành phố Huế chưa được đeo kính. Đây là một trong những khoảng trống trong phát hiện sớm, tư vấn và tiếp cận các giải pháp điều chỉnh thị lực phù hợp.

Cùng với sự gia tăng của tật khúc xạ, các phương pháp điều chỉnh thị lực cũng ngày càng đa dạng, từ kính gọng, kính áp tròng đến kính chỉnh hình giác mạc ban đêm ortho-K và phẫu thuật khúc xạ. Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chưa được cấp phép lưu hành, trong khi hiểu biết của người dùng về tiêu chuẩn an toàn, chỉ định và cách sử dụng còn hạn chế.

Tại tọa đàm, đại diện Cục Phòng bệnh, các đơn vị thuộc Bộ Y tế, Bệnh viện Mắt Trung ương, Hội Nhãn khoa Việt Nam, cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa mắt, cơ sở đào tạo y khoa và doanh nghiệp trong lĩnh vực chăm sóc thị lực tập trung phân tích thực trạng tật khúc xạ, các yếu tố nguy cơ, khung pháp lý đối với trang thiết bị y tế nhãn khoa và giải pháp điều chỉnh khúc xạ an toàn trong môi trường số.

Việc bảo đảm an toàn trong lựa chọn và sử dụng các sản phẩm điều chỉnh thị lực vì vậy cần được quan tâm, nhất là khi nhu cầu chăm sóc mắt của trẻ em và người trẻ ngày càng tăng.

Tăng sàng lọc và hình thành thói quen bảo vệ mắt

Tỷ lệ tật khúc xạ gia tăng đặt ra yêu cầu triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe mắt. Chương trình Sức khỏe Việt Nam đã đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh được tầm soát, phát hiện giảm thị lực, được kê đơn kính và hướng dẫn rèn luyện thị lực.

Cùng với đó, Nghị định số 98/2021/NĐ-CP của Chính phủ xác lập khung pháp lý quản lý trang thiết bị y tế, trong đó có các sản phẩm điều chỉnh khúc xạ. Việc đưa các sản phẩm chăm sóc thị lực đến người dân phải bảo đảm tiêu chuẩn an toàn, được cấp phép lưu hành và có nguồn gốc rõ ràng.

Theo các chuyên gia, để kiểm soát tật khúc xạ học đường, cần sự phối hợp giữa ngành y tế, giáo dục, nhà trường và gia đình. Trong đó, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc thị lực cho học sinh cần được tăng cường, nhất là ngay từ đầu năm học, nhằm phát hiện sớm các trường hợp mắc tật khúc xạ.

Các trường cần chuẩn hóa tài liệu hướng dẫn chăm sóc mắt học đường, đồng thời đào tạo giáo viên và nhân viên y tế trường học kỹ năng sàng lọc, tư vấn và chuyển tuyến những trường hợp cần thăm khám chuyên sâu.

Điều kiện học tập cũng cần được cải thiện. Hệ thống chiếu sáng, bàn ghế phù hợp và không gian hoạt động ngoài trời cần được quan tâm. Các chuyên gia khuyến nghị học sinh tham gia hoạt động ngoài trời tối thiểu 2 giờ mỗi ngày nhằm góp phần giảm nguy cơ mắc và tiến triển cận thị.

Về phía gia đình và học sinh, cần hình thành thói quen học tập khoa học, duy trì khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 30 - 35 cm và bảo đảm đủ ánh sáng khi đọc, viết. Thời gian sử dụng điện thoại, máy tính, máy tính bảng và các thiết bị điện tử khác cũng cần được kiểm soát hợp lý. Khi phải học tập hoặc làm việc kéo dài với màn hình, có thể áp dụng quy tắc 20-20-20 để giúp mắt nghỉ ngơi.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần chăm sóc sức khỏe mắt. Người dân nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin A, C, E và omega-3 trong khẩu phần ăn.

Bên cạnh đó, khám mắt định kỳ là biện pháp cần thiết để phát hiện sớm những bất thường về thị lực, từ đó có phương án điều chỉnh phù hợp.

Trong bối cảnh học tập, làm việc và giải trí ngày càng phụ thuộc vào môi trường số, phòng ngừa tật khúc xạ cần được thực hiện đồng bộ. Sàng lọc sớm, cải thiện điều kiện học tập, tăng thời gian hoạt động ngoài trời, sử dụng thiết bị điện tử hợp lý, lựa chọn sản phẩm điều chỉnh thị lực an toàn và khám mắt định kỳ sẽ góp phần bảo vệ thị lực cho trẻ em, học sinh và người trẻ.

Đây cũng là giải pháp có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng và chất lượng nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi số.