Dạy trẻ quản lý tài chính từ sớm
Giáo dục tài chính được tích hợp trong hoạt động giáo dục từ cấp tiểu học, góp phần đặt nền móng về nhận thức và kỹ năng quản lý tài chính thông minh sau này.
Từ bài học trên lớp...
Trong quá trình học tập trên lớp, Nguyễn Diệp Mai Phương và các em học sinh lớp 5A1, Trường Tiểu học Nguyễn Tri Phương (phường Hồng Bàng) được cô giáo lồng ghép nội dung giáo dục tài chính thông qua những câu chuyện, bài tập tình huống và hoạt động trải nghiệm gần gũi. Những bài học về giá trị của sức lao động, cách sử dụng đồng tiền hợp lý đã dần làm thay đổi suy nghĩ của em.
Trước đây Phương từng mong muốn có một bộ đồ chơi trị giá vài trăm nghìn đồng. Thế nhưng sau khi nghe cô giáo kể về những người lao động phải làm việc nhiều giờ mới có được một khoản tiền công, em hiểu rằng mỗi đồng tiền đều được tạo nên từ sự nỗ lực và vất vả. Em cũng bắt đầu quan tâm hơn đến công việc của mẹ và hỏi về những nỗ lực để có thu nhập mỗi tháng. Phương hiểu rằng bố mẹ cũng phải làm việc rất vất vả để kiếm tiền, vì vậy em không còn đòi mua những món đồ đắt tiền hay hờn dỗi khi chưa được mua quà nữa.
Nếu ở cấp tiểu học, học sinh bắt đầu hiểu giá trị của đồng tiền thì lên THCS, các em được tiếp cận sâu hơn với những kỹ năng quản lý tài chính trong các tình huống thực tế. Tại lớp 8B1, Trường THCS Đông Hải (phường Đông Hải), tiết học toán về "Quản lý tài chính cá nhân" dưới sự hướng dẫn của cô giáo Nguyễn Thị Hà Giang đã trở thành một trải nghiệm sôi nổi. Từ tiểu phẩm "Tiền ơi! Em ở đâu?", thử thách "Đi siêu thị với 500 nghìn đồng" đến việc lập bảng chi tiêu bằng Excel, sử dụng ứng dụng quản lý tài chính và ChatGPT để phân tích các phương án chi tiêu, học sinh không chỉ vận dụng kiến thức toán học mà còn trực tiếp rèn luyện kỹ năng lập kế hoạch tài chính.
Thông qua bài giảng, học sinh có sự thay đổi về nhận thức. Trước đây, nhiều em thường lựa chọn sản phẩm theo sở thích khi đi mua sắm cùng gia đình. Sau những hoạt động trải nghiệm trên lớp, các em đã hình thành thói quen so sánh giá, cân nhắc nhu cầu thực tế, ưu tiên những sản phẩm có mức giá phù hợp hoặc đang có chương trình ưu đãi thay vì mua theo cảm tính.
Bài học về quản lý tài chính không còn dừng ở những con số hay phép tính, mà từng bước giúp học sinh hình thành tư duy chi tiêu hợp lý, thông minh, biết cân đối giữa thu nhập, chi tiêu và tiết kiệm, đồng thời hiểu hơn giá trị của lao động để tạo ra đồng tiền. Có thể thấy giáo dục tài chính là quá trình được hình thành từng bước, phù hợp với sự phát triển nhận thức của học sinh ở mỗi giai đoạn. Tại Hải Phòng, nội dung này đang được các trường phổ thông triển khai thông qua việc tích hợp trong các môn học và hoạt động giáo dục.
Theo cô Lê Minh Thu, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (phường Hồng Bàng), hiệu quả của giáo dục tài chính phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức dạy học. Thay vì truyền đạt lý thuyết, giáo viên thường đưa vào các tình huống gần gũi như mua bán, lựa chọn hàng hóa, tính toán chi phí, giải quyết các bài toán liên quan đến chi tiêu. “Qua những tình huống thực tế, học sinh dễ hiểu hơn về giá trị của tiền bạc, đồng thời hình thành thói quen suy nghĩ trước khi đưa ra lựa chọn”, cô Thu chia sẻ.
... đến kỹ năng quản lý tài chính thông minh
Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, giáo dục tài chính là nội dung được tích hợp trong các môn học và hoạt động giáo dục, phù hợp với từng cấp học, từng độ tuổi. Đây không phải là việc dạy trẻ những kiến thức tài chính chuyên sâu, mà hướng tới hình thành những năng lực nền tảng cần thiết trong cuộc sống.
Theo cô Lại Thị Ánh Thu, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Tri Phương, trẻ em hiện nay có nhiều cơ hội tiếp xúc với tiền nhưng không phải lúc nào cũng được hướng dẫn cách sử dụng hợp lý. Vì vậy, việc giáo dục từ sớm giúp các em hiểu rằng tiền bạc luôn gắn với giá trị lao động, với sự lựa chọn và trách nhiệm. Điều quan trọng là giúp học sinh biết suy nghĩ trước khi chi tiêu, hiểu sự khác nhau giữa điều mình muốn và điều mình cần. Những thói quen được hình thành từ nhỏ sẽ trở thành nền tảng cho cách các em quản lý tài chính sau này.
Cùng quan điểm, thầy Nguyễn Tiến Xiển, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hà Kỳ (xã Nguyên Giáp), cho rằng: Dạy trẻ quản lý tài chính từ sớm không chỉ giúp các em hiểu giá trị của đồng tiền mà còn hình thành thói quen chi tiêu có trách nhiệm, thông minh, biết tiết kiệm, lập kế hoạch sử dụng nguồn lực cá nhân và chuẩn bị hành trang cho cuộc sống sau này.
Thầy Xiển cho rằng, giáo dục tài chính là nội dung cần thiết, có ý nghĩa thiết thực trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, góp phần hình thành cho học sinh kỹ năng quản lý tài chính cá nhân ngay từ nhỏ. Vì vậy, các cơ sở giáo dục cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường trải nghiệm, gắn kiến thức với thực tiễn, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý từng lứa tuổi, giúp học sinh từng bước hình thành thói quen chi tiêu hợp lý, biết tiết kiệm và có trách nhiệm trong sử dụng nguồn lực của bản thân.