Cán bộ thôn, tổ dân phố trước 'bài toán' chuyển đổi số
Thực tế tại nhiều xã, phường, đặc khu cho thấy đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố đang được trẻ hóa nhưng trình độ chuyên môn và kỹ năng số chưa đồng đều.
Từ ngày 1/7/2026, sau khi sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn với chính quyền địa phương 2 cấp, đòi hỏi nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố để đáp ứng yêu cầu quản lý và phục vụ người dân trong giai đoạn mới.
Năng lực số chưa đồng đều
Sau sắp xếp, toàn thành phố còn 1.723 thôn, tổ dân phố, giảm 1.363 đơn vị (44,2%) so với trước. Quy mô các thôn, tổ dân phố mới đều lớn hơn, nhiều nơi số hộ dân tăng gấp 2 - 3 lần, phạm vi quản lý mở rộng, có nơi tương đương quy mô một xã trước đây, kéo theo khối lượng công việc tăng đáng kể.
Thực tế tại nhiều xã, phường, đặc khu cho thấy đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố đang được trẻ hóa nhưng trình độ chuyên môn và kỹ năng số chưa đồng đều. Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Thủy Nguyên Đinh Khắc Quyết cho biết, phường có 28 tổ dân phố, các đồng chí bí thư, tổ trưởng đều có trình độ từ trung cấp đến thạc sĩ, người trẻ nhất sinh năm 1995, lớn tuổi nhất sinh năm 1964. Nếu trước đây cán bộ cơ sở chủ yếu làm công tác tuyên truyền, nắm tình hình nhân dân thì nay còn phải hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, cập nhật dữ liệu, xử lý hồ sơ trên nền tảng số và tham gia nhiều nhiệm vụ hành chính. Điều đó đòi hỏi cán bộ cơ sở chuyển từ phương thức làm việc dựa vào kinh nghiệm sang ứng dụng công nghệ thông tin, chuẩn hóa quy trình xử lý công việc.
Theo UBND phường Lưu Kiếm, sau sắp xếp, địa phương giảm từ 40 xuống còn 16 tổ dân phố, mỗi tổ quản lý từ 600 - 1.200 hộ dân, gấp 2 - 3 lần trước đây. Độ tuổi trung bình của cán bộ tổ dân phố từ 35 đến dưới 50 tuổi. Tuy nhiên, nhiều người vẫn cần thời gian để thích nghi với phương thức làm việc trên môi trường số.
Đồng chí Lê Đức Chiêm, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Phúc Liệt, nơi có hơn 1.000 hộ dân, cho biết cán bộ tổ dân phố đang từng bước xử lý công việc trên nền tảng số, nhất là các nghiệp vụ của Đảng như nộp đảng phí, chuyển sinh hoạt đảng, nhận xét đảng viên nơi cư trú. Thời gian tới, tổ dân phố còn được giao hỗ trợ một số thủ tục hành chính đơn giản như khai tử, giải quyết chính sách cho hưu trí, xác định mức độ khuyết tật và hỗ trợ người cao tuổi khó khăn trong đi lại. Vì vậy, đội ngũ cán bộ rất cần được tập huấn kỹ năng số và nghiệp vụ theo hình thức "cầm tay chỉ việc".
Có thể thấy, sau sáp nhập, năng lực số không chỉ là kỹ năng phục vụ công việc hằng ngày mà còn là điều kiện để chính quyền cơ sở vận hành hiệu quả theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tăng cường "cầm tay chỉ việc"
Để đáp ứng yêu cầu mới, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố đang chủ động triển khai các giải pháp nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố, từ đầu tư hạ tầng, đào tạo kỹ năng đến xây dựng các mô hình hỗ trợ ngay tại cơ sở.
Một trong những giải pháp được ưu tiên là trang bị điều kiện làm việc. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp tổ dân phố, cùng với các phường Hòa Bình, Lê Thanh Nghị, An Biên, Dương Kinh..., Đảng ủy phường Lưu Kiếm đã trang bị máy tính, máy in cho toàn bộ 16 tổ dân phố. Theo anh Lê Anh Tuấn, Tổ trưởng tổ dân phố Phúc Liệt, trước đây anh phải sử dụng máy tính cá nhân để xử lý công việc do phần lớn cán bộ chưa có thiết bị. Nay được trang bị máy tính, việc lập báo cáo, lưu trữ hồ sơ, xử lý văn bản và thực hiện các nhiệm vụ trên môi trường số trở nên thuận lợi hơn.
Bên cạnh đầu tư trang thiết bị, địa phương cũng chú trọng nâng cao kỹ năng cho đội ngũ cán bộ. Theo chị Phạm Thị Thủy Ngân, công chức phụ trách lĩnh vực chuyển đổi số, Phòng Kinh tế phường Lưu Kiếm, phường đang xây dựng kế hoạch đào tạo chuyên sâu về thủ tục hành chính cho cán bộ tổ dân phố, đồng thời lắp đặt wifi miễn phí tại các nhà văn hóa để phục vụ công tác và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ số.
Tại phường An Biên, ngày 17/7 vừa qua, địa phương triển khai các mô hình "Đồng hành xây dựng chi bộ số", "Ứng dụng quản lý dân cư phường An Biên", đồng thời trao tặng máy tính và thành lập 37 tổ công nghệ số cộng đồng tại 37 tổ dân phố. Đồng chí Nguyễn Văn Thành, Bí thư Đảng ủy phường cho biết, các mô hình này giúp chi bộ sử dụng hiệu quả nền tảng số dùng chung của Đảng, đồng thời hỗ trợ cán bộ tổ dân phố khai thác các phần mềm phục vụ công việc.
Các tổ công nghệ số cộng đồng sẽ trực tiếp hướng dẫn theo hình thức "cầm tay chỉ việc", giúp cán bộ từng bước làm chủ công nghệ. Đây là giải pháp thiết thực, bởi chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi người trực tiếp sử dụng thành thạo các nền tảng và ứng dụng trong quá trình xử lý công việc.
Theo Sở Nội vụ, trong tháng 9 tới, Sở sẽ tổ chức tập huấn nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, qua đó phát huy vai trò là "cánh tay nối dài" của chính quyền trong phục vụ nhân dân.