Khơi thông dòng vốn, đổi mới phương thức cho vay, nâng cao năng lực hấp thụ vốn

Ngày 10/8, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì buổi làm việc với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng.

Nhiều chương trình ưu đãi, hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp

Báo cáo tại cuộc làm việc, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, năm 2026, Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15% và sẽ điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời bảo đảm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống.

Để tăng khả năng cung ứng vốn, Ngân hàng Nhà nước đã nâng tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính trong tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) lên 50%, nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn lên 40%. Qua đó, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn tăng thêm khoảng 1,7 triệu tỷ đồng của 35 dự án trọng điểm.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai từ tháng 8/2026 các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Đến nay, 4 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia với quy mô dự kiến khoảng 210.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng hiện tại. Nhiều chương trình tín dụng ưu đãi cũng đang được triển khai.

Tuy nhiên, theo Ngân hàng Nhà nước, nhu cầu vốn tăng trưởng là rất lớn, đặc biệt là vốn trung, dài hạn thực hiện các dự án công trình trọng điểm quốc gia, trong khi huy động vốn của tổ chức tín dụng chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn và hiện tăng trưởng chậm hơn so với tăng trưởng tín dụng. Do vậy, mặt bằng lãi suất chịu nhiều sức ép từ nhu cầu huy động vốn, áp lực lên lạm phát và việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo ổn định vĩ mô là một thách thức. Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước đề xuất một số nhóm giải pháp về hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, hỗ trợ giảm áp lực vốn, nhất là vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng; hỗ trợ nâng cao khả năng tiếp cận vốn trong một số ngành lĩnh vực…

Cho ý kiến tại buổi làm việc, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn cho biết, cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận những kết quả tích cực trong điều hành tiền tệ, tín dụng thời gian qua. Tuy nhiên, dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá cao, nhiều doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông, lâm, thủy sản vẫn khó tiếp cận vốn hoặc phải vay với chi phí cao. Không chỉ cần lãi suất thấp hơn, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh.

Ông Lưu Công Thành, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết, một trong những điểm nghẽn lớn là tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn, hàng hóa còn hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp. Doanh nghiệp mong muốn là được đánh giá đầy đủ hơn, không chỉ bằng tài sản đang sở hữu mà còn bằng dòng tiền, đơn hàng, năng lực quản trị và công nghệ.

Trước những phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp về lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và khả năng tiếp cận tín dụng, lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại cho rằng hệ thống ngân hàng vẫn đang nỗ lực tăng cung ứng vốn và giảm chi phí cho vay. Về điều kiện vay vốn, các ngân hàng đã triển khai cho vay tín chấp, cho vay dựa trên dòng tiền, không hoàn toàn phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là doanh nghiệp phải có dòng tiền, dữ liệu tài chính minh bạch và đủ độ tin cậy để ngân hàng thẩm định.

Không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng đã triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, mở rộng tín dụng, triển khai các chương trình ưu đãi và tăng cường kết nối ngân hàng - doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng tiếp cận vốn tín dụng vẫn còn là điểm nghẽn, cần phải tập trung xử lý, nhất là về vấn đề lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm, thủ tục, phương thức thẩm định và những vướng mắc ngoài ngành ngân hàng về đất đai, đầu tư xây dựng, tài sản và thị trường.

Phó Thủ tướng nêu rõ, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với toàn bộ hệ thống tài chính ngân hàng. Chúng ta không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao và dòng vốn luân chuyển thấp, chậm. Nhưng chúng ta cũng không thể đạt được tăng trưởng bền vững nếu mở rộng tín dụng bằng mọi giá, hạ chuẩn tín dụng hoặc để phát sinh rủi ro cho hệ thống.

Vì vậy, Phó Thủ tướng đề nghị toàn hệ thống quán triệt tinh thần: khơi thông dòng vốn, giảm chi phí vốn, đổi mới phương thức cho vay, nâng cao năng lực hấp thụ vốn, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Đặc biệt, không để doanh nghiệp có dự án tốt, có thị trường, có khả năng trả nợ nhưng không tiếp cận được vốn chỉ vì những thủ tục hoặc điều kiện không cần thiết. Đồng thời không để những vướng mắc thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trở thành rào cản đối với dòng vốn tín dụng.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó tiếp tục giảm chi phí vốn, phấn đấu giảm thực chất lãi suất cho vay. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành lãi suất tiền tệ chủ động, linh hoạt, tạo điều kiện để giảm mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp với diễn biến lạm phát, tỷ giá và các cân đối vĩ mô.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ quan tâm tới lãi suất công bố mà phải quan tâm đến chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả. Cần minh bạch hơn về lãi suất, phí và các chi phí liên quan để doanh nghiệp có thể lựa chọn và tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý. Các ngân hàng cần lưu ý kiểm soát, không để cán bộ của mình nhũng nhiễu, tiêu cực, làm khó doanh nghiệp.

Đối với các lĩnh vực nhà nước ưu tiên, Phó Thủ tướng đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu các gói tín dụng có lãi suất ưu đãi, thời hạn và phương thức trả nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh, ưu tiên doanh nghiệp công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng và các động lực tăng trưởng mới. Ưu đãi phải thực chất, đúng đối tượng, thủ tục đơn giản và doanh nghiệp có khả năng tiếp cận được.

Về đổi mới mạnh mẽ sản phẩm và phương thức cho vay, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không thể dùng một sản phẩm tín dụng và một phương thức thẩm định cho mọi doanh nghiệp. Vì vậy, các tổ chức tín dụng cần nghiên cứu chuyển mạnh sang thiết kế sản phẩm theo ngành, theo chuỗi giá trị, theo dòng tiền và mức độ rủi ro.

Bên cạnh đó, tăng cường khai thác dữ liệu từ thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán, lịch sử tín dụng và dữ liệu hợp pháp khác để nâng cao chất lượng thẩm định. Tài sản bảo đảm vẫn rất quan trọng để kiểm soát rủi ro nhưng không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được tiếp cận tín dụng hay không.

“Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào”, Phó Thủ tướng lưu ý. Đặc biệt, doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng cần được tiếp cận các phương thức thẩm định phù hợp hơn với đặc điểm hoạt động. Đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn có khả năng phục hồi, không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn.

Về xử lý dứt điểm các điểm nghẽn ngoài ngân hàng, theo Phó Thủ tướng, qua cuộc họp cho thấy một thực tế là không phải mọi khó khăn tiếp cận tín dụng đều bắt nguồn từ ngân hàng. Có những vấn đề thuộc về đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, tài sản bảo đảm, thuế, thủ tục hành chính, pháp lý của dự án hoặc những vấn đề liên quan đến thị trường vốn. Phó Thủ tướng đề nghị phải xác định đúng nguyên nhân, đúng cơ quan và đúng thẩm quyền xử lý. Không để doanh nghiệp phải đi nhiều nơi, hỏi nhiều cơ quan nhưng không có ai chịu trách nhiệm. Tất cả các kiến nghị phải rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và phải xử lý đến cùng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng tín dụng và an toàn hệ thống. Ngân hàng Nhà nước tiếp tục định hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng, kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan phát triển lành mạnh thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, thị trường tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn phù hợp. Các tập đoàn, tổng công ty, các doanh nghiệp lớn có nhu cầu đầu tư dài hạn cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn huy động, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Ngân hàng cần tập trung hơn vào vai trò cung ứng vốn lưu động, vốn đầu tư phù hợp và vốn cho các động lực tăng trưởng. Thị trường vốn phải từng bước đảm nhận tốt hơn vào cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn.