Hỗ trợ doanh nghiệp vượt 'hàng rào xanh'

Áp lực từ những “luật chơi” mới

Gần 50 năm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất vật liệu công nghiệp, Công ty CP Hóa chất Minh Đức (phường Bạch Đằng) là một trong những doanh nghiệp sớm đầu tư công nghệ theo hướng giảm phát thải.

Những năm gần đây, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống thu hồi khí CO₂ phát sinh từ lò vôi công nghiệp để tái sử dụng làm nguyên liệu phục vụ sản xuất. Giải pháp này không chỉ góp phần giảm phát thải ra môi trường, hạn chế bụi và mùi mà còn tạo thêm giá trị cho sản phẩm.

Tuy nhiên, đổi mới công nghệ đồng nghĩa với việc gia tăng chi phí đầu tư và chi phí sản xuất. Theo phản ánh của doanh nghiệp, giá thành sản phẩm hiện cao hơn khoảng 5 - 10% so với một số sản phẩm cùng loại nhập khẩu từ Trung Quốc. Trong khi đó, các mặt hàng giá rẻ vẫn có lợi thế cạnh tranh đáng kể trên thị trường, khiến doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều áp lực.

Tổng thư ký Hiệp hội Logistics Hải Phòng Trịnh Doãn Trường Giang thông tin, Hải Phòng là cửa ngõ xuất nhập khẩu lớn nhất miền Bắc, khi các thị trường lớn như EU áp dụng cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các tiêu chuẩn xanh khắt khe, áp lực xanh hóa không chỉ dừng lại ở các nhà xưởng của các doanh nghiệp sản xuất mà còn dịch chuyển nhanh sang toàn bộ chuỗi cung ứng và ngành vận tải. Vì vậy, doanh nghiệp logistics muốn tiếp tục tham gia mạng lưới cung ứng toàn cầu buộc phải từng bước giảm phát thải trong hoạt động vận tải, kho bãi và dịch vụ hậu cần.

Theo TS. Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng gia tăng các yêu cầu liên quan đến phát triển bền vững và giảm phát thải nhà kính, các quy định mới như CBAM đang trở thành những "hàng rào kỹ thuật" tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường của các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, trong đó có các doanh nghiệp của Hải Phòng.

Đồng hành với doanh nghiệp

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hải Phòng Đào Thị Kim Ngân cho rằng, CBAM và các tiêu chuẩn xanh chắc chắn sẽ tạo ra nhiều sức ép trong ngắn hạn. Nhưng nếu chủ động thích ứng, đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao chất lượng tăng trưởng, xây dựng thương hiệu xanh, gia tăng giá trị xuất khẩu và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tế nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, nhất là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện còn lúng túng trong việc tiếp cận thông tin, xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải, chuẩn hóa dữ liệu môi trường, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc cũng như đầu tư đổi mới công nghệ theo các tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính, nhân lực và năng lực quản trị của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế.

Trước thực tế trên, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố tích cực phối hợp với các cơ quan ban, ngành tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo chuyên đề và chương trình đào tạo nhằm hướng dẫn hội viên ứng phó với các tiêu chuẩn quốc tế mới như CBAM. Từ đó, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh. “Hiệp hội cam kết luôn đồng hành, kết nối nguồn lực để hỗ trợ hội viên vững vàng trong tiến trình này” – bà Ngân khẳng định.

Ông Nguyễn Thế Mạnh, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Hải Phòng cho rằng, để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi, thích ứng với các tiêu chuẩn, Hiệp hội sẽ tập trung tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về tiêu chuẩn ESG, hỗ trợ hội viên xây dựng cơ sở dữ liệu kiểm kê phát thải. Đồng thời, tăng cường phối hợp chặt chẽ với Hội quy hoạch phát triển đô thị Hải Phòng cùng cơ quan chuyên môn để xây dựng các công trình xanh, tạo năng lực cạnh tranh vươn ra thị trường đấu thầu quốc tế.

Theo Trưởng Phòng Quản lý Công nghiệp Sở Công Thương Nguyễn Quốc Huy, trên địa bàn thành phố có khoảng 6.300 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, chiếm khoảng 11% số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn.

Ông Huy cho rằng, thời gian qua, với các chính sách hỗ trợ của thành phố, doanh nghiệp có thêm điều kiện thuận lợi để phát triển, nhất là trong chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, vẫn có các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn tiếp cận nguồn lực tài chính, mặt bằng sản xuất, nhân lực và liên kết sản xuất…

Thời gian tới, Sở Công Thương sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả điều tra, đánh giá thực trạng doanh nghiệp, qua đó tham mưu xây dựng chính sách hỗ trợ sát thực tế, đúng nhu cầu và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp.

Còn theo Tiến sĩ Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, cùng với chính sách hỗ trợ từ cơ quan quản lý và vai trò kết nối của các hiệp hội, doanh nghiệp cần từng bước chủ động xây dựng lộ trình phù hợp với nguồn lực và khả năng “hấp thụ”, tránh đầu tư dàn trải nhưng cũng không thể chậm chân trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Khi các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành “hàng rào” mới của thương mại quốc tế, chủ động chuyển đổi đã trở thành yêu cầu trước mắt đối với doanh nghiệp. Với hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh, lộ trình phù hợp và sự chủ động từ cộng đồng doanh nghiệp, “hàng rào xanh” có thể trở thành động lực để doanh nghiệp Hải Phòng nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ vững thị trường xuất khẩu và tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

HÀ MINH