Hải Phòng phân cấp thẩm định quy hoạch, phát huy vai trò cấp xã
Sau gần 1 năm thực hiện phân cấp thẩm định quy hoạch chung, chính quyền cơ sở từng bước chủ động hơn trong quản lý, định hướng không gian phát triển.
Địa phương chủ động hơn
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã, phường của thành phố có quy mô lớn hơn về diện tích, dân số và không gian phát triển. Trong bối cảnh đó, quy hoạch trở thành “kim chỉ nam”, giúp các địa phương sử dụng hiệu quả quỹ đất, thu hút đầu tư và định hướng phát triển lâu dài.
Cuối năm 2025, Sở Xây dựng ban hành Quyết định số 1187/QĐ-SXD, ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện thẩm định nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung xã và điều chỉnh quy hoạch chung xã. Theo đó, UBND cấp xã tổ chức thẩm định các nhiệm vụ quy hoạch thuộc thẩm quyền và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả thực hiện.
Đây là bước đi quan trọng trong thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền của thành phố. Nếu trước đây việc thẩm định hồ sơ quy hoạch chung xã do Sở Xây dựng thực hiện thì nay trách nhiệm này được giao cho UBND cấp xã.
Qua gần 1 năm thực hiện cho thấy, việc phân quyền giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong quản lý không gian phát triển. Những vấn đề phát sinh được xem xét, xử lý ngay tại địa phương, qua đó tạo thuận lợi cho quá trình triển khai công việc.
Tại phường Phù Liễn, địa phương đang triển khai nhiều dự án hạ tầng và đô thị, cơ chế phân quyền cũng giúp chính quyền chủ động hơn trong công tác quản lý. Chủ tịch UBND phường Phù Liễn Phạm Văn Diện cho biết, việc phân cấp tạo điều kiện để địa phương chủ động quản lý không gian phát triển, nhất là về hạ tầng kỹ thuật, giao thông, thương mại và dân cư. Những nội dung thuộc thẩm quyền được giải quyết ngay tại cơ sở, đồng thời thuận lợi hơn trong phối hợp với các phòng chuyên môn, góp phần đẩy nhanh tiến độ công việc.
Điển hình như quá trình hoàn thiện đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 Tổ hợp giáo dục FPT. Với quy mô nghiên cứu khoảng 10,1 ha, khu đất phía nam giáp đường Nguyễn Như Quế, phía tây giáp kênh Mỹ Khê, đặt ra yêu cầu phải tính toán đồng bộ về giao thông kết nối, tổ chức không gian, cao độ san nền, thoát nước và xử lý nước thải. Được giao thẩm định, phường Phù Liễn có điều kiện trực tiếp rà soát các nội dung này theo thực tế khu vực, yêu cầu đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện phương án tổ chức không gian, giao thông, môi trường và cảnh quan, bảo đảm phù hợp quy hoạch chung thành phố. Các phần việc thuộc thẩm quyền được địa phương tiếp tục triển khai, thay vì phải chờ xử lý ở cấp trên, giúp quá trình hoàn thiện đồ án được thực hiện khẩn trương.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, việc phân quyền giúp chính quyền cấp xã phát huy tính chủ động, đồng thời giảm áp lực cho các cơ quan chuyên môn cấp thành phố, phù hợp với yêu cầu tổ chức bộ máy sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, việc trao quyền không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý.
Hoàn thiện cơ chế phân cấp
Bên cạnh kết quả bước đầu, việc phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch cũng đặt ra thách thức đối với chính quyền cơ sở, trước hết là về đội ngũ cán bộ chuyên môn. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc tăng trong khi cán bộ phụ trách quy hoạch tại nhiều địa phương còn hạn chế, phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực.
Trong khi đó, quy hoạch là lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao. Một đồ án phải trải qua nhiều bước, từ lập nhiệm vụ, lựa chọn đơn vị tư vấn, lấy ý kiến cộng đồng, thẩm định, hoàn thiện đến phê duyệt. Ở mỗi khâu, cán bộ thực hiện phải nắm vững các quy định pháp luật và kiến thức chuyên ngành.
Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Miện Lê Ngọc Hân cho biết, trong giai đoạn đầu triển khai, địa phương còn gặp lúng túng khi tiếp cận các quy định mới, nhất là những nội dung chuyên sâu về quy hoạch. Việc vừa nghiên cứu văn bản, vừa giải quyết công việc thực tế tạo áp lực không nhỏ cho cán bộ.
Theo ông Hân, phân quyền là chủ trương đúng, nhưng để thực hiện hiệu quả cần tiếp tục tăng cường nguồn lực, đào tạo, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch đồng bộ để phục vụ công tác quản lý.
Một khó khăn khác là hệ thống quy hoạch được xây dựng qua nhiều giai đoạn. Sau khi sắp xếp địa giới hành chính, nhiều địa phương phải rà soát, cập nhật quy hoạch để bảo đảm sự thống nhất giữa quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn và quy hoạch chuyên ngành. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành và địa phương.
Ông Trần Cao Nguyên, Phó Trưởng phòng Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng cho biết, mục tiêu của việc phân cấp là phát huy tính chủ động của chính quyền cơ sở nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng quy hoạch. Thời gian tới, Sở Xây dựng tiếp tục đồng hành cùng các địa phương thông qua hướng dẫn chuyên môn, tập huấn nghiệp vụ, giải đáp những vướng mắc và tăng cường kiểm tra quá trình triển khai.