Giúp dân giải quyết vướng mắc pháp lý ở cộng đồng

Từ các điểm tư vấn pháp luật miễn phí tại cơ sở, Hội Luật gia thành phố Hải Phòng đang đưa hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật đến gần dân, sát thực tiễn hơn. Việc trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, hướng dẫn từng vụ việc giúp người dân tháo gỡ vướng mắc, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và phòng ngừa tranh chấp ngay từ cơ sở.

Gần dân để tư vấn đúng, sát

Thực hiện Đề án 129 của Thủ tướng Chính phủ về phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2024 - 2030, Hội Luật gia thành phố Hải Phòng triển khai 2 mô hình điểm: “Mỗi luật gia là một báo cáo viên pháp luật” và “Điểm tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý cho nhân dân tại cộng đồng”. Có 9 đơn vị được lựa chọn thực hiện điểm, gồm 2 trung tâm tư vấn pháp luật và 7 xã, phường, thời gian thí điểm từ tháng 5 đến tháng 10/2026.

Điểm mới của các mô hình là đưa hoạt động tư vấn về gần dân. Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua các buổi tuyên truyền, người dân có thể trực tiếp trình bày vụ việc, cung cấp hồ sơ để luật gia, luật sư giàu kinh nghiệm nghiên cứu, giải thích quy định và hướng dẫn trình tự, thủ tục phù hợp.

Tại phường Hồng Bàng, các vụ việc người dân tìm đến tư vấn chủ yếu liên quan đất đai, nhà ở, thừa kế, hộ tịch. Điển hình, gia đình bà Trương Thị Ngọc Hằng gặp vướng mắc khi tách thửa, tặng cho quyền sử dụng đất do thông tin nhân thân trong giấy tờ không thống nhất. Sau khi được hướng dẫn cải chính hộ tịch, hoàn thiện hồ sơ, đến ngày 10/7/2026, gia đình được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới đối với diện tích 310,3 m², đồng thời thực hiện thủ tục tách, tặng cho 150 m² đất cho con gái.

“Thực sự người dân rất cần những buổi tư vấn pháp luật như thế này. Nếu biết đến chương trình tư vấn pháp luật của Hội Luật gia thành phố sớm hơn thì người dân đã không phải đi lại nhiều lần mà vẫn không giải quyết được công việc”, bà Hằng chia sẻ.

Theo luật sư Nguyễn Quang Chiến, Phó Chi hội trưởng Chi hội Luật gia Đoàn Luật sư Hải Phòng, điểm nổi bật của mô hình là chuyển từ tư vấn thụ động sang chủ động, đưa luật sư về tận phường, tổ dân phố, giúp người dân, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách dễ dàng tiếp cận dịch vụ pháp lý.

Cùng với đó, mô hình đề cao bảo mật thông tin, tôn trọng quyền riêng tư, tạo sự yên tâm để người dân chia sẻ đầy đủ vụ việc, từ đó được hướng dẫn pháp lý phù hợp.

Đặc biệt, tư vấn không chỉ dựa trên quy định pháp luật mà còn chú trọng hài hòa giữa “lý” và “tình”, ưu tiên phương án hòa giải, hạn chế tranh chấp, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, gia đình, dòng họ. Sau 4 tháng triển khai tại phường Hồng Bàng, chi hội đã tư vấn miễn phí cho 60 lượt công dân.

Còn tại xã Kiến Thụy, nhiều hồ sơ tồn tại qua nhiều năm, thiếu giấy tờ hoặc chưa xác định rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng đất. Người dân được hướng dẫn rà soát hồ sơ, bổ sung tài liệu, xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và trình tự thực hiện. Bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó Chủ tịch UBND xã, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia xã Kiến Thụy cho biết mô hình giúp người dân tiếp cận dịch vụ tư vấn pháp luật chính thống, kịp thời, đồng thời đưa công tác phổ biến pháp luật giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống.

Nhân rộng mô hình và nâng chất lượng

Đến hết tháng 7/2026, các điểm tư vấn thuộc mô hình hỗ trợ miễn phí 108 trường hợp; 2 Trung tâm Tư vấn pháp luật số 1 và số 2 của Hội Luật gia thành phố tiếp nhận thêm 14 trường hợp, nâng tổng số lên 122 trường hợp được tư vấn miễn phí.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Phó Chủ tịch UBND xã, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia xã Kiến Thụy, thuận lợi của mô hình là Chi hội Luật gia xã có cán bộ lãnh đạo và người làm chuyên môn tại các phòng, ban cùng tham gia. Qua đó, hoạt động tư vấn gắn với thực tiễn quản lý ở cơ sở, thuận lợi trong trao đổi và theo dõi quá trình thực hiện hồ sơ trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ.

Về phương hướng hoạt động, luật sư Nguyễn Quang Chiến cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện, nhân rộng mô hình, tăng tần suất tư vấn lưu động, mở rộng các chuyên đề hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số.

Luật sư Nguyễn Thị Mai, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Hải Phòng đánh giá các mô hình bước đầu phát huy hiệu quả, phù hợp mục tiêu đưa pháp luật đến gần dân. Đến nay, 9/9 đơn vị thực hiện điểm đã ký quy chế phối hợp, từng bước đưa hoạt động tư vấn vào nền nếp.

Mô hình “Điểm tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý cho nhân dân tại cộng đồng” tạo thêm kênh để chính quyền cơ sở trao đổi, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục. Trong khi đó, mô hình “Mỗi luật gia là một báo cáo viên pháp luật” giúp đội ngũ luật gia chủ động tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật với nhiều chuyên đề thiết thực.

Hội hiện có 14 báo cáo viên pháp luật được Chủ tịch UBND thành phố công nhận. Tuy nhiên, quá trình thí điểm còn một số khó khăn như tiến độ giữa các đơn vị chưa đồng đều, phối hợp ở một số nơi chưa kịp thời, kinh phí và cơ sở vật chất hạn chế, đội ngũ có khả năng tư vấn chuyên sâu chưa nhiều.

Thời gian tới, Hội Luật gia thành phố tiếp tục duy trì các điểm tư vấn, đánh giá kết quả trước khi nhân rộng; xây dựng lịch hoạt động ổn định, công khai; bồi dưỡng chuyên sâu về đất đai, dân sự, thừa kế, hộ tịch và kỹ năng nghiên cứu hồ sơ cho luật gia, luật sư. Đơn vị sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển tư vấn trực tuyến, đổi mới nội dung phổ biến pháp luật theo từng nhóm đối tượng; tăng cường phối hợp Sở Tư pháp, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố và chính quyền cơ sở.

THANH TÙNG