Việc làm tự do - xu hướng mới của giới trẻ

Không gò bó

Gần đây, khái niệm công việc ổn định trong giới trẻ đã có sự thay đổi rõ rệt. Không bó buộc trong các không gian văn phòng truyền thống, làm việc cố định tại công sở 8 tiếng mỗi ngày, lực lượng lao động trẻ có xu hướng tìm kiếm sự tự do sáng tạo, cá nhân hóa giá trị bản thân và thương mại hóa các sản phẩm mang dấu ấn nghệ thuật. Nhiều thanh niên có xu hướng ưu tiên tìm kiếm việc làm linh hoạt (freelancer), trực tuyến, tập trung vào các lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao, kinh tế xanh và nền tảng số. Các công việc phổ biến bao gồm: phát triển AI, phân tích dữ liệu, Digital Marketing, thương mại điện tử, bán dẫn...

Những trải nghiệm ấy đã, đang trở thành hành trang quan trọng giúp người trẻ sớm thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

“Tốt nghiệp Khoa Ngoại ngữ - Tin học, Học viện Hành chính và Quản trị công, nhưng tôi chưa ứng tuyển ngay ở các vị trí tuyển dụng theo đúng ngành được đào tạo. Hiện, tôi lựa chọn việc cộng tác cùng một số ảnh viện, studio để làm công việc chụp ảnh. Ngoài ra, tôi nhận thêm công việc làm các sản phẩm truyền thông, xây dựng các kênh bán hàng trên mạng xã hội… Tôi cho rằng, việc trải nghiệm nhiều công việc, thử sức ở nhiều lĩnh vực, giúp tôi trải nghiệm nhiều môi trường làm việc khác nhau. Từ đó, giúp tôi phát huy tốt nhất những kỹ năng của bản thân để đưa ra quyết định phù hợp, trước khi lựa chọn gắn bó lâu dài với một công việc cụ thể trong thời gian tới”, bạn Nguyễn Thị Thảo Vy, 22 tuổi, ở phường Hồng Bàng chia sẻ.

Không chỉ những sinh viên vừa tốt nghiệp, bạn trẻ mới lập nghiệp, nhiều người chọn công việc freelancer vì thời gian làm việc linh hoạt, chủ động, nhưng vẫn đem lại thu nhập tương đối. Chị Khương Thị Hảo, 33 tuổi, ở phường Tứ Minh cho biết bên cạnh mục tiêu có thu nhập, chị còn đưa đón 3 con nhỏ đi học mỗi ngày, chăm lo cuộc sống gia đình. Vì vậy, chị Hảo chọn công việc tư vấn phong thuỷ trực tuyến, vừa gần gũi với ngành khoa học - xã hội mà chị từng được đào tạo, lại có thể làm việc khi ở quán cà phê, lúc chờ đón con… Những lúc rảnh rỗi, chị Hảo tranh thủ xây kênh dạy nấu ăn, nhận hoa hồng từ việc đánh giá, tư vấn, giới thiệu các sản phẩm, thiết bị gia dụng trong gia đình. Các công việc này đem lại cho chị Hảo thu nhập trung bình từ 20 - 25 triệu đồng/tháng.

Theo Cục Thống kê, 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức ở Việt Nam vẫn ở mức cao (61,9%). Trong bối cảnh thị trường lao động tiếp tục chuyển dịch sang các ngành dịch vụ, công việc gắn với công nghệ, khả năng làm việc độc lập, làm việc từ xa và cung cấp sản phẩm trên môi trường số sẽ ngày càng có giá trị. Vì thế không đơn thuần là câu chuyện “làm việc tự do”. Đây là dấu hiệu cho thấy quan niệm về việc làm đang thay đổi, từ một công việc cố định tại một nơi cố định, sang những mô hình linh hoạt hơn, trong đó kỹ năng, uy tín và khả năng tạo ra giá trị trở thành nền tảng để người lao động phát triển bản thân.

Cần tạo ra sản phẩm riêng

Freelancer cho phép thanh niên làm nhiều công việc khác nhau, nhưng vẫn phải có chuyên môn sâu trong một lĩnh vực và không ngừng nâng cấp để tạo ra sản phẩm riêng. Ông Nguyễn Duy, Giám đốc Công ty CP Next Step Group cho rằng: Doanh nghiệp sẽ ưu tiên tuyển dụng các bạn có những kinh nghiệm thực tế. Kinh nghiệm này không nhất thiết là cứ phải đến từ việc đã từng làm ở một nơi nào đó, mà có thể do các bạn tự tạo ra những sản phẩm riêng bằng công nghệ, bằng AI... Đây là bằng chứng quan trọng để doanh nghiệp xác định nhân sự có năng lực thực sự, trả mức thù lao cao, dù người đó mới ra trường.

Do đó, để làm công việc tự do không khó, nhưng để "bám trụ" thì trước tiên, người trẻ phải làm tốt một nghề, tức là trở thành chuyên gia trong một lĩnh vực. Theo Tiến sĩ Đặng Huy Du, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Khởi nghiệp sáng tạo, Trường Đại học Hải Phòng, kiến thức, kỹ năng và thái độ là điều quan trọng mà mỗi bạn trẻ cần chuẩn bị. Trước hết, các bạn sinh viên phải chuẩn bị những kiến thức về quản trị doanh nghiệp, quản trị tài chính, marketing, quản trị công ty và những kiến thức liên quan đến vấn đề pháp lý. Cùng với đó là kỹ năng quản lý thời gian, quản lý dự án, giải quyết vấn đề, sử dụng công nghệ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo hợp lý.

Tư duy công việc thay đổi, đòi hỏi sự mới mẻ trong phương thức kết nối cung - cầu lao động. Bà Nguyễn Thị Thanh, Trưởng Phòng Tư vấn, Giới thiệu việc làm - Thông tin thị trường lao động, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng cho biết: Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng tổ chức 60 phiên giao dịch việc làm với hơn 700 lượt doanh nghiệp tham gia, nhu cầu tuyển dụng khoảng 209 nghìn lượt lao động; nguồn cung lao động tại sàn ước đạt hơn 103 nghìn lượt người.

Nắm bắt xu hướng chuyển dịch của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế xanh, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng đã chủ động đổi mới nội dung và phương thức hoạt động theo hướng số hóa nhằm nâng cao hiệu quả và khả năng tiếp cận thông tin việc làm cho lao động trẻ với các hình thức livestream về thông tin tuyển dụng, phỏng vấn, gặp gỡ đơn vị tuyển dụng trực tuyến…

Bên cạnh đó, người lao động cần chủ động tìm hiểu nghĩa vụ thuế và các quy định liên quan đến nguồn thu nhập của mình… giúp các bạn trẻ có thể đi "đường dài" với công việc freelancer. Song song với đó, việc bổ sung kỹ năng mềm, trau dồi khả năng thích ứng với môi trường làm việc năng động chính là chìa khoá để lao động trẻ tìm thấy hướng đi cụ thể, công việc phù hợp với năng lực, sở trường trong thời đại công nghệ số.

HUY ĐẠI