Lệch pha cung - cầu lao động tại Hải Phòng do đâu?
Nhu cầu tuyển dụng tại Hải Phòng tăng mạnh, song doanh nghiệp vẫn khó tìm lao động phù hợp, ổn định và có tay nghề.
Thiếu người phù hợp
Theo Ban Công đoàn Khu Công nghiệp thuộc Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng, các doanh nghiệp trong khu công nghiệp trên địa bàn hiện có nhu cầu tuyển dụng hơn 36.000 lao động.
Tại khu vực Đông Hải Phòng, nhu cầu tuyển dụng lên tới 22.975 lao động, tương đương 11,3% tổng số lao động hiện có tại các khu công nghiệp. Những nơi tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng là những địa bàn có nhu cầu nhân lực lớn: Khu công nghiệp Tràng Duệ cần 6.844 lao động, VSIP cần 4.656 lao động, An Dương cần 3.293 lao động, Khu công nghiệp Nhật Bản cần 2.019 lao động...
Ở Tây Hải Phòng, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp là 13.267 lao động. Riêng 4 khu công nghiệp Đại An, An Phát 1, Tân Trường và Đại An mở rộng cần 7.841 người.
Con số này phù hợp với kết quả khảo sát của Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng vào tháng 4/2026, khi nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế đã vượt 35.000 lao động, tập trung ở các lĩnh vực điện tử, công nghiệp phụ trợ, cơ khí, dệt may, da giày...
Nhu cầu lớn cho thấy sản xuất đang mở rộng. Nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi: Nguồn lao động ở đâu và vì sao doanh nghiệp vẫn khó tuyển? Số liệu từ hệ thống dịch vụ việc làm phần nào cho thấy khoảng cách này.
Trong 7 tháng năm 2026, Hải Phòng tổ chức 72 phiên giao dịch việc làm, thu hút 807 lượt doanh nghiệp tham gia tuyển dụng. Tổng nhu cầu tuyển dụng khoảng 233.669 lượt người, trong khi nguồn cung tại các sàn giao dịch việc làm chỉ đạt khoảng 122.197 lượt người, đáp ứng 52,29% nhu cầu. Qua đó cho thấy khoảng cách cung, cầu lao động vẫn còn khá lớn.
Trong cùng thời gian, toàn thành phố có khoảng 16.771 người đăng ký hưởng bảo hiểm thất nghiệp, tăng 1,49% so với cùng kỳ năm trước; 16.362 người được giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp, tăng 8,49%, với tổng số tiền chi trả khoảng 492,72 tỷ đồng, tăng 11,11%. Các cơ quan chức năng cũng đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho 16.771 người.
Chị Hà Thị Hồng Nhung, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Horn Việt Nam, Khu công nghiệp An Dương, cho biết doanh nghiệp vẫn thường xuyên đăng tuyển lao động và đặc biệt khó tuyển, giữ người vào những thời điểm trước và sau Tết. “Có thời điểm sau Tết cả chuyền bỏ việc”, chị Nhung cho biết. Việc một nhóm lao động cùng nghỉ việc, nhất là những lao động ở xa, vùng cao, không chỉ làm thiếu người tức thời mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến dây chuyền sản xuất.
Câu chuyện này cho thấy một chiều khác của thị trường lao động là có người nhưng chưa chắc giữ được người. Doanh nghiệp không chỉ cần một người đến làm việc. Họ cần người có thể làm đúng vị trí, đáp ứng cường độ sản xuất, thích nghi với môi trường công nghiệp và gắn bó đủ lâu để chi phí tuyển dụng, đào tạo không trở thành gánh nặng.
Trong khi đó, người lao động cũng không tìm kiếm một công việc bất kỳ. Họ cân nhắc tiền lương, khoảng cách đi lại, thời gian làm việc, nhà ở, chế độ phúc lợi, cơ hội tăng thu nhập và khả năng ổn định lâu dài.
Theo báo cáo tổng kết thực hiện các mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025, Hải Phòng đạt tỷ lệ lao động qua đào tạo khoảng 87 - 88%. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ chỉ khoảng 40%. Năm 2025, con số được công bố là 39%.
Trong khi đó, nhu cầu nhân lực của Hải Phòng đang dịch chuyển mạnh theo hướng công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, logistics và các ngành dịch vụ gắn với nền kinh tế cảng biển. Chính thành phố cũng xác định đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kinh tế biển, hàng hải, vận tải biển, logistics, đóng tàu, cơ khí, chế biến, chế tạo là một nhiệm vụ quan trọng.
Thu hẹp khoảng cách cung - cầu
Ông Phạm Đình Hoạ, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH May Tinh Lợi, Khu công nghiệp Lai Vu, cho biết đặc thù sản xuất khiến nhu cầu nhân lực thường xuyên biến động. Khi đơn hàng tăng, doanh nghiệp có thể cần bổ sung hàng chục, thậm chí hàng trăm lao động trong thời gian ngắn. Trong khi đó, tuyển dụng trực tiếp cần qua nhiều bước như tìm kiếm, phỏng vấn, hoàn thiện hồ sơ, hướng dẫn và đào tạo trước khi người lao động có thể đáp ứng công việc.
Theo phản ánh từ một số doanh nghiệp, có đơn vị sử dụng lao động cho thuê lại chiếm tới 50% tổng số lao động. Một số doanh nghiệp mỗi tháng phải thuê 100 - 200 lao động và ký hợp đồng với 5 - 6 đơn vị cung ứng để bảo đảm đủ nhân lực. Riêng khu vực phía đông Hải Phòng, số lao động cho thuê lại được phản ánh đã lên tới hơn 20.000 người.
Ông Nguyễn Văn Quyết, Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng cho biết, việc người lao động và doanh nghiệp vẫn “không gặp nhau” có thể nhìn thấy nguyên nhân gồm lệch về kỹ năng, lệch về địa bàn, lệch về thời điểm và lệch về sự kỳ vọng.
Nếu mức lương hoặc điều kiện làm việc không đủ hấp dẫn, doanh nghiệp có thể tuyển được người nhưng khó giữ được người. Khi đó, vấn đề không còn là “nguồn cung lao động” mà trở thành khả năng giữ chân lao động của doanh nghiệp.
Thời gian qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng đã tổ chức các phiên giao dịch trực tiếp, trực tuyến, liên tỉnh và các ngày hội việc làm chuyên đề. Thành phố cũng triển khai thử nghiệm sàn giao dịch việc làm quốc gia và hướng dẫn doanh nghiệp sử dụng hệ thống.
Về lâu dài, lời giải quan trọng nhất để thu hẹp khoảng cách cung - cầu lao động vẫn là nâng chất lượng nguồn nhân lực. Các trường nghề cần phối hợp với doanh nghiệp ngay từ khâu xác định ngành nghề, xây dựng chương trình, tổ chức thực hành và đánh giá kỹ năng. Doanh nghiệp có thể đặt hàng đào tạo, tham gia giảng dạy, cung cấp thiết bị thực hành và tuyển dụng ngay từ nhà trường.