Xe điện Trung Quốc tác động mạnh lên thị trường ôtô Đông Nam Á

Ngành ôtô Đông Nam Á đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi các khoản đầu tư từ những nhà sản xuất xe điện Trung Quốc tạo ra sự xáo trộn đáng kể tại các thị trường bản địa. Trước tình hình này, chính phủ các nước trong khu vực, đặc biệt là Malaysia, đang điều chỉnh chính sách nhằm bảo vệ doanh nghiệp trong nước trước sức ép từ các đối thủ ngoại.

Tiến sĩ Ong Kian Ming, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Taylor (Malaysia), nhận định kế hoạch của tập đoàn BYD đã làm thay đổi cục diện các cuộc thảo luận trong nội bộ Chính phủ Malaysia.

Khác với Great Wall, Chery hay Geely vốn có sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia về kế hoạch nội địa hóa, chiến lược của BYD dựa trên kinh nghiệm tại Thái Lan đã làm dấy lên nhiều lo ngại.

Tại Thái Lan, BYD đã đầu tư quy mô lớn với sản lượng 150.000 xe nhằm chiếm lĩnh thị trường nội địa, gây ra sự xáo trộn đáng kể đối với ngành ôtô nước này.

Nhằm tránh lặp lại kịch bản tương tự, Chính phủ Malaysia yêu cầu BYD phải xuất khẩu 80% sản lượng nếu muốn thiết lập nhà máy lắp ráp tại Tanjung Malim. Điều kiện này khiến kế hoạch hiện phải tạm dừng.

Từ năm 2022 - 2025, Malaysia mở cửa thị trường cho xe điện nhập khẩu nguyên chiếc với mức giá cạnh tranh, trong khi các mẫu xe lắp ráp trong nước được hưởng thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 0 đến năm 2027.

Tuy nhiên, những chính sách gần đây của Chính phủ Malaysia vấp phải nhiều ý kiến trái chiều do việc truyền thông chưa hiệu quả, dẫn đến sự nhầm lẫn và phản ứng từ công chúng.

Cụ thể, quy định hạn chế bán xe điện nhập khẩu có giá dưới 200.000 ringgit, tương đương khoảng 50.000 USD, và dung lượng pin dưới 180 kW bị chỉ trích là biện pháp bảo hộ hai hãng xe quốc gia Proton và Perodua.

Nhiều ý kiến lo ngại quy định này khiến các mẫu xe điện giá rẻ, đặc biệt là xe Trung Quốc, khó tiếp cận người tiêu dùng, gợi lại thời kỳ bảo hộ mạnh mẽ trong những năm 1990.

Tiến sĩ Ong Kian Ming cho rằng dù chính sách trên bảo hộ các hãng xe nội địa, mục đích sâu xa hơn là bảo vệ hệ sinh thái linh kiện ôtô của Malaysia.

Nước này hiện đứng thứ hai trong khu vực ASEAN về hệ sinh thái phụ tùng, với khả năng nội địa hóa lên tới 80%, tương đương Thái Lan và vượt xa mức 15 - 20% của Việt Nam.

Việc duy trì các chính sách thúc đẩy lắp ráp trong nước đã giúp Malaysia tăng cường đáng kể năng lực sản xuất và xuất khẩu linh kiện. Tuy nhiên, Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia còn thiếu các lập luận phản biện để giải thích cho người tiêu dùng về lợi ích dài hạn của những chính sách này đối với ngành công nghiệp phụ trợ.

Để thích ứng với kỷ nguyên mới, giới chuyên gia khuyến nghị Chính phủ Malaysia cập nhật Chính sách ôtô quốc gia, bảo đảm sự đồng bộ giữa mục tiêu phát triển xe điện và các chương trình trợ giá nhiên liệu.

Các chuyên gia cũng đề xuất Chính phủ Malaysia cho phép cạnh tranh ở phân khúc xe lắp ráp trong nước có giá dưới 200.000 ringgit, thay vì để phân khúc xe điện giá rẻ tập trung vào một số ít đơn vị.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh lộ trình giá xăng dầu được xem là yếu tố then chốt nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng xe điện một cách bền vững.

TT (tổng hợp)