Châu Âu căng mình trước đợt khủng hoảng cháy rừng và nắng nóng
Biến đổi khí hậu đang mở rộng bản đồ nguy cơ cháy rừng sang toàn châu Âu, gây sức ép nghiêm trọng lên hệ thống hạ tầng và sản xuất điện.
Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam (PIK) cảnh báo rằng nếu nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 3,6 độ C vào cuối thế kỷ này, diện tích rừng bị cháy hằng năm tại châu Âu có thể tăng gần 192%, tức gấp gần 3 lần mức hiện nay. Ngay cả trong kịch bản phát thải thấp, diện tích cháy vẫn có thể tăng khoảng 39%.
Tính đến ngày 18/8, khoảng 606.327 ha rừng tại Liên minh châu Âu (EU) đã bị thiêu rụi kể từ đầu năm. Mặc dù con số này thấp hơn cùng kỳ năm 2025 - năm kỷ lục với hơn 1,079 triệu ha bị tàn phá – nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn. Đáng chú ý, nguy cơ cháy rừng đang mở rộng sang Đức, Bỉ, Anh, Ireland và Thụy Điển thay vì chỉ tập trung ở khu vực Nam Âu và Địa Trung Hải.
Nắng nóng và hạn hán kéo dài khiến thảm thực vật khô khốc, dễ bắt lửa và khiến các đám cháy lan nhanh khi gặp gió mạnh. Tình trạng này đe doạ trực tiếp đến hệ thống điện, đường sắt, cơ sở công nghiệp, khu dân cư, nông - lâm nghiệp cũng như thị trường bảo hiểm.
Tại Serbia, đám cháy kéo dài nhiều tuần tại khu bảo tồn thiên nhiên Deliblatska Peščara buộc nhà chức trách phải sơ tán khu dân cư khi nhiệt độ lên tới 39 độ C vào ngày 20/8. Mặc dù Nga đã điều động máy bay chữa cháy Ilyushin hỗ trợ, điều kiện thời tiết khô nóng và địa hình nhiều cát vẫn khiến tình hình đặc biệt nguy hiểm.
Song song với cháy rừng, tình trạng thiếu nước do thời tiết cực đoan cũng giáng đòn mạnh vào ngành năng lượng. Ngày 20/8, Bulgaria thông báo lần đầu tiên trong lịch sử 52 năm phải giảm khoảng 12% công suất tổ máy số 5 tại Nhà máy điện hạt nhân Kozloduy do mực nước sông Danube xuống thấp nghiêm trọng. Nhiều nhà máy điện hạt nhân khác dọc sông Danube cũng phải hạ công suất hoặc ngừng hoạt động.
Nghiên cứu của PIK chỉ ra rằng việc tăng cường quản lý và phòng chống cháy rừng có thể giúp giảm diện tích cháy từ 72% đến 92%. Dù vậy, biện pháp này không thể loại bỏ hoàn toàn tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu. Châu Âu cần chú trọng hơn đến công tác phòng ngừa, dự báo sớm, quản lý thảm thực vật và quy hoạch các khu dân cư thích ứng với nguy cơ thiên tai.