Giảm sức ép tuyển sinh vào lớp 10

Giảm môn thi, giảm áp lực

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa lấy ý kiến tại các địa phương, gồm: Hà Nội, Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh về dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận và tuyển sinh học sinh đầu cấp.

Theo dự thảo, nếu tổ chức thi tuyển vào THPT, học sinh sẽ thi 2 môn toán và ngữ văn thay vì toán, ngữ văn và môn thứ 3 (bốc thăm) như trước. Tại Hải Phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức lấy ý kiến các cơ sở giáo dục và báo cáo bộ theo hướng thống nhất với phương án dự thảo.

Hơn ai hết, anh Nguyễn Hải, phụ huynh có con đang học lớp 9 Trường THCS Đà Nẵng (phường Ngô Quyền) mong phương án tuyển sinh lớp 10 tới đây chỉ tổ chức thi toán và ngữ văn. Hiện riêng môn toán, con của anh Hải học tới 3 thầy; ngữ văn và tiếng Anh mỗi môn 1 thầy, chưa kể các môn khoa học tự nhiên với phương châm “học thừa còn hơn bỏ sót”.

“Phụ huynh nào cũng sợ năm tới môn thi thứ 3 không phải ngoại ngữ mà là khoa học tự nhiên, nên dù chưa công bố môn thi thứ 3 vẫn phải học phòng ngừa. Giảm được môn thi, con tôi sẽ có thêm thời gian nghỉ ngơi, gia đình cũng giảm được thời gian, công sức và chi phí", anh Hải chia sẻ.

Với chị Nguyễn Tuyết Mai, phụ huynh có con đang học lớp 9 Trường THCS Trần Phú (phường Lê Chân), áp lực lớn nhất là chi phí học tập. Mỗi tháng, gia đình chị dành khoảng 6 triệu đồng cho việc học của con. “Đây là khoản không nhỏ, nhất là khi gia đình tôi có hai con cùng đi học”, chị Mai nói.

Trong khi đó, điều chị Phạm Thị Diền, ở phường Ngô Quyền lo nhất là về sức khỏe và tâm lý của con. Học lực ở mức trung bình, nên để có cơ hội vào trường THPT công lập, con của chị phải duy trì lịch học khá dày. Có những ngày, gia đình phải mua tạm đồ ăn trên đường để con kịp giờ học thêm tiếp theo. Ngoài giảm môn thi, chị mong ngành Giáo dục có thêm giải pháp để mở rộng cơ hội vào THPT công lập, giảm sức ép cạnh tranh khiến học sinh không còn phải học quá nhiều.

Từ những câu chuyện trên có thể thấy, áp lực tuyển sinh lớp 10 không chỉ nằm ở kỳ thi mà bắt đầu từ những tháng ngày học tập, ôn luyện với không ít thời gian, chi phí và sức ép tâm lý. Giảm môn thi vì thế là giải pháp cần thiết, nhưng chưa phải lời giải căn cơ cho "bài toán" tuyển sinh.

Tăng thêm cơ hội

Những áp lực từ thực tế học tập, ôn luyện của học sinh đặt trong bối cảnh quy mô học sinh sau tốt nghiệp THCS ngày càng lớn.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025 - 2026, cả nước có hơn 1,49 triệu học sinh lớp 9; chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 là 1.187.121 học sinh (tăng hơn 310.000 học sinh so với năm học trước).

Tại Hải Phòng, năm học 2025 - 2026, số học sinh lớp 9 là hơn 70.000 em, chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 là 48.746 em (tăng 4.929 chỉ tiêu so với năm trước). Sang năm học 2026 - 2027, số học sinh lớp 9 lên tới hơn 88.400 em, tăng trên 17.300 em so với năm học trước. Quy mô học sinh tăng nhanh đặt ra yêu cầu về khả năng đáp ứng của hệ thống THPT, nhất là trường công lập.

Giảm áp lực thi cử và những chi phí không cần thiết cho gia đình là yêu cầu được đặt ra đối với ngành Giáo dục cả nước hiện nay. Tại cuộc làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo ngày 15/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội; đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh.

Giảm môn thi là một bước giảm tải cần thiết và mang tính trước mắt nhưng chưa thể giải quyết toàn bộ sức ép tuyển sinh. Theo thầy Trịnh Doãn Toản, Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Bàng (phường Hồng Bàng), số môn thi không phải nguyên nhân căn bản tạo nên sức ép vào lớp 10. Cốt lõi là số học sinh có nhu cầu vào THPT công lập vẫn vượt khả năng tiếp nhận, khiến sức ép cạnh tranh còn hiện hữu dù kỳ thi được tổ chức với hai hay ba môn.

Theo thầy Toản, bên cạnh giảm môn thi, cần tăng chỉ tiêu tuyển sinh, phát triển mạng lưới trường THPT công lập phù hợp quy mô học sinh và nhu cầu từng địa bàn.

Cùng với đó, cần thay đổi nhận thức của học sinh, phụ huynh về định hướng sau THCS. Giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và các trường ngoài công lập cũng mở ra những lựa chọn phù hợp năng lực, điều kiện và định hướng của từng học sinh.

Tại hội nghị triển khai Kế hoạch sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn thành phố, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lương Văn Việt cho biết, Hải Phòng hiện có 82 trường THPT công lập. Năm học 2026 - 2027, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu vào lớp 10 công lập khoảng 60,5%. Trong đợt sắp xếp này, thành phố không thực hiện giảm đầu mối đối với các trường THPT. Ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục tăng cường đầu tư, mở rộng quy mô các trường hiện có, đồng thời xây dựng bổ sung trường THPT công lập, từng bước nâng khả năng tiếp nhận học sinh.

Để giải quyết căn cơ áp lực tuyển sinh lớp 10, cùng với giảm môn thi, cần đi cùng với mở rộng trường lớp, tăng chỉ tiêu và cơ hội học tập. Khi số chỗ học được mở rộng, cơ hội trúng tuyển tăng lên, áp lực từ một kỳ thi cũng sẽ dần được giải tỏa.

BÙI HẠNH