Cần một 'lá chắn' pháp lý cho khu vực công
Hải Phòng được lựa chọn là một trong 10 địa phương thí điểm chế định luật sư công, mở ra hướng đi mới trong nâng cao năng lực pháp lý của khu vực công.
Cấp thiết
Ngày 24/4/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Nghị quyết số 24/2026/QH16 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028, triển khai tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố, trong đó có Hải Phòng. Nghị quyết xác định việc thí điểm luật sư công nhằm tăng cường năng lực bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, tổ chức trong hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước.
Hiện nay, tại Hải Phòng cũng như nhiều tỉnh, thành phố, người dân và doanh nghiệp có thể chủ động thuê luật sư để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Trong khi đó, khu vực công chủ yếu dựa vào đội ngũ cán bộ pháp chế và công chức chuyên môn. Cách làm này có những ưu điểm nhất định, nhưng chưa phải lúc nào cũng đáp ứng được yêu cầu xử lý các vấn đề pháp lý ngày càng chuyên sâu, phức tạp. Nhiều vụ việc cần được theo dõi xuyên suốt, từ khi xây dựng chính sách, ban hành quyết định quản lý đến quá trình giải quyết tranh chấp.
Ông Phạm Văn Kim, Phó Chủ tịch UBND xã Việt Khê cho biết, từ đầu năm đến nay, UBND xã là bị đơn trong 13 vụ án hành chính. Trong đó, 12 vụ đã hòa giải thành, 1 vụ đang được xét xử. Vì vậy, địa phương kỳ vọng đội ngũ luật sư công có chuyên môn pháp lý chuyên sâu sẽ hỗ trợ chính quyền hoặc đại diện địa phương tham gia các vụ án hành chính, qua đó giảm áp lực công việc và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước.
Điểm đáng chú ý của Nghị quyết 24 là luật sư công không chỉ tham gia khi tranh chấp đã xảy ra mà còn có thể tham gia từ trước đó, thông qua việc tư vấn, nghiên cứu hồ sơ, đánh giá rủi ro và đề xuất phương án xử lý. Khi cần thiết, luật sư công có thể tham gia tố tụng và phối hợp với các luật sư khác để bảo vệ tốt nhất lợi ích của Nhà nước. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, luật sư công phải bảo đảm tính trung thực, khách quan, giữ bí mật thông tin và chỉ thực hiện các công việc pháp lý trong khu vực nhà nước.
Theo báo cáo của Tòa án Nhân dân 2 cấp thành phố, năm 2025, các tòa án thụ lý 258 vụ án hành chính; trong 6 tháng đầu năm 2026, con số này là 167 vụ. Cùng với đó, nhu cầu hỗ trợ pháp lý ngày càng tăng khi thành phố triển khai nhiều dự án, thu hút đầu tư, phát triển đô thị, hạ tầng, khu kinh tế và các lĩnh vực mới.
Mỗi quyết định quản lý, hợp đồng, phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng hay việc xử lý tài sản công đều đòi hỏi sự chặt chẽ, chính xác và an toàn về pháp lý. Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương rất cần một đội ngũ có chuyên môn pháp lý sâu để hỗ trợ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Sẵn sàng cho bước thử nghiệm mới
Đầu tháng 7 vừa qua, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 245/KH-UBND triển khai thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16. Theo kế hoạch, Sở Tư pháp là cơ quan đầu mối, phối hợp các sở, ngành, Đoàn Luật sư thành phố, UBND cấp xã và các cơ quan liên quan tổ chức phổ biến, tuyên truyền chính sách; tuyển chọn, bổ nhiệm, cấp thẻ luật sư cho luật sư công từ tháng 10/2026.
Hải Phòng triển khai chế định luật sư công gắn với củng cố nền tảng quản lý, phát triển đội ngũ luật sư hiện có. Thành phố hiện có 362 luật sư đang hành nghề tại 182 tổ chức và chi nhánh. Năm 2025, đội ngũ luật sư tham gia giải quyết hơn 2.600 vụ việc, trong đó có 741 vụ tố tụng, 1.689 vụ tư vấn pháp luật và 228 vụ trợ giúp pháp lý. Tháng 4 vừa qua, Sở Tư pháp và Đoàn Luật sư thành phố ký Quy chế phối hợp quản lý luật sư và hoạt động hành nghề luật sư.
Từ nền tảng này, việc thí điểm luật sư công có điều kiện tạo sự liên thông giữa năng lực pháp lý trong khu vực công với nguồn lực nghề luật của thành phố. Đây cũng là cơ hội để Hải Phòng đánh giá thực tiễn, nhận diện những vướng mắc về cơ chế tổ chức, sử dụng, đào tạo, phối hợp và trách nhiệm của luật sư công, từ đó đóng góp vào quá trình hoàn thiện chính sách sau thời gian thí điểm.
Trao đổi về công tác chuẩn bị triển khai thí điểm chế định luật sư công, đồng chí Giám đốc Sở Tư pháp Ngô Quang Giáp cho biết: "Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ mới, được thực hiện thí điểm trên địa bàn thành phố, do đó, công tác chuẩn bị phải được thực hiện từ sớm, bảo đảm 6 rõ. Sở Tư pháp sẽ tập trung tham mưu, hướng dẫn để các bước triển khai đúng quy định, đồng thời kịp thời tổng hợp, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Điều quan trọng không chỉ là hình thành đội ngũ luật sư công, mà phải phát huy vai trò của lực lượng này, nhất là tư vấn, phòng ngừa rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức trong hệ thống chính trị".
Theo Nghị quyết 24, luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi quy định, được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc có tính chất pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước.