Cần thêm 'bến đỗ' cho phế thải xây dựng

Khi đất trống trở thành nơi đổ trộm

Qua đường dây nóng của Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng, người dân phản ánh nhiều khu vực, bãi đất trống hiện nay có tình trạng bị đổ trộm phế thải xây dựng. Có thể kể đến khu vực đối diện chợ Máy Chai, ven sông Cấm gần chân cầu Hoàng Gia (phường Ngô Quyền); dọc đường Bùi Viện đoạn qua phường An Biên, Đồng Hòa, An Dương; khu vực đường Nghĩa trang Đường Xà, đường nối Đa Phúc, đường Phương Khê gần nghĩa trang thuộc phường Kiến An; các bãi đất trống tại phường Lưu Kiếm, phường An Hải...

Cùng với phản ánh của người dân, thời gian qua, nhiều vụ việc đổ trộm chất thải rắn xây dựng bị các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý. Đơn cử vụ việc ngày 30/3/2026, Công an phường An Hải phát hiện một xe tải chở bùn đất, gạch vỡ và rác thải khác đổ xuống bãi đất trống phía sau khu nhà tang lễ Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp cơ sở 2.

Ngày 22/1/2026, Công an xã Quyết Thắng phát hiện xe chở vôi, gạch vỡ, tường thạch cao đổ ra bờ kênh gần Cụm công nghiệp Tiên Cường. Trước đó, năm 2025, xe tải chở đầy bùn thải từ một công trình xây dựng đến đổ tại bãi đất trống ở phường Lưu Kiếm cũng được phát hiện và xử lý nghiêm.

Các vụ việc cho thấy, khi một điểm đổ trộm hình thành mà không được phát hiện, xử lý kịp thời, lượng phế thải tiếp tục tăng, từng bước biến khu đất thành “bãi rác” bất đắc dĩ. Tình trạng này, trách nhiệm trước hết thuộc về chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị vận chuyển chưa chấp hành nghiêm quy định. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một thực tế: hạ tầng tiếp nhận, xử lý chất thải rắn xây dựng chưa theo kịp nhu cầu phát sinh.

Trong khi đó, toàn thành phố triển khai hàng loạt dự án phát triển hạ tầng giao thông, xây dựng khu kinh tế, cải tạo, phá dỡ những chung cư, công trình xuống cấp nên phát sinh lượng lớn đất, bùn, gạch vỡ, bê tông... tạo áp lực không nhỏ đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn xây dựng của thành phố.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Hải An, cho biết năm 2026, phường đầu tư cải tạo, nâng cấp đồng bộ 26 tuyến đường, ngõ, với các hạng mục vỉa hè, hệ thống thoát nước nên phát sinh lượng lớn chất thải rắn xây dựng. Trong khi đó, công tác vận chuyển, xử lý gặp khó khăn do thành phố còn thiếu điểm tập kết, xử lý loại chất thải này.

Khi người có nhu cầu xử lý phế thải khó tìm được địa chỉ tiếp nhận hợp pháp, khoảng cách vận chuyển xa, chi phí tăng, trong khi những khu đất trống lại nằm ngay trên hành trình, nguy cơ phát sinh các điểm đổ trộm là điều khó tránh khỏi.

Cần tạo “đường đi” hợp pháp cho phế thải

Ngày 18/3/2026, Văn phòng UBND thành phố ban hành Công văn số 2821/VP-NNMT, yêu cầu tăng cường quản lý đất đá thải, chất thải rắn xây dựng phát sinh từ các công trình xây dựng, giao thông. Thực hiện chỉ đạo này, một số địa phương đã bố trí điểm tập kết tạm thời trên địa bàn, tạo thêm địa chỉ tiếp nhận hợp pháp cho người dân.

Phường Dương Kinh bố trí điểm tập kết tại Tổ dân phố số 5; phường Bạch Đằng bố trí điểm tiếp nhận, lưu giữ chất thải rắn xây dựng phát sinh tại khu vực chân núi Hang Lờm, Tổ dân phố Quyết Thắng... Đây là những giải pháp bước đầu nhằm tạo địa chỉ tiếp nhận rõ ràng, hạn chế việc người dân, doanh nghiệp tự tìm nơi đổ phế thải.

Theo ông Đinh Thành Đồng, Chủ tịch UBND xã An Lão, đối với chất thải rắn xây dựng phát sinh từ việc cải tạo, sửa chữa nhà cửa của các hộ gia đình, cá nhân, xã bố trí khu vực lưu giữ tạm thời tại Khu xử lý chất thải rắn sinh hoạt ở thôn Kinh Xuyên chính là bãi rác tạm xã Tân Dân, huyện An Lão cũ.

Với các công trình, dự án lớn, UBND xã yêu cầu chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án phân loại chất thải rắn xây dựng từ đầu nguồn, bố trí khu vực lưu giữ tạm thời, bố trí kinh phí xử lý theo quy định của thành phố, tuyệt đối không đổ phế thải ra đường, kênh rạch hoặc điểm tập kết rác sinh hoạt. Tuy nhiên, về lâu dài, vẫn cần các khu xử lý chất thải rắn xây dựng theo quy hoạch, đồng thời cải tạo, đầu tư các điểm tập kết, trạm trung chuyển để bảo đảm việc tập kết và vận chuyển đến cơ sở xử lý thuận lợi.

Cùng với tạo “đường đi, điểm đến” hợp pháp cho chất thải rắn xây dựng, vai trò của chính quyền cơ sở trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm cũng rất quan trọng. Thực tế tại tuyến đường Trần Quang Đạo, phường Gia Viên cho thấy, một điểm nóng đổ chất thải rắn xây dựng trước đây đã được giải quyết khi địa phương huy động lực lượng phối hợp với đơn vị môi trường thu gom, xử lý phế thải; cắm biển cấm đổ rác; công khai số điện thoại đường dây nóng và vận động người dân cùng giám sát.

Chống đổ trộm chất thải rắn xây dựng không thể chỉ trông chờ vào xử phạt mà cần đồng bộ các giải pháp từ công khai địa chỉ tiếp nhận hợp pháp, thuận tiện; quy trình quản lý rõ ràng; trách nhiệm cụ thể từ chủ đầu tư đến nhà thầu, đơn vị vận chuyển và cơ chế giám sát của chính quyền và nhân dân.

Khi phế thải xây dựng có một “đường đi” hợp pháp, rõ ràng và thuận tiện, những khu đất trống sẽ giảm cơ hội trở thành điểm đổ trộm. Đó cũng là cách để quá trình phát triển, chỉnh trang đô thị của Hải Phòng đi cùng với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và xây dựng thành phố văn minh, hiện đại.

HẢI VÂN