Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Sau 17 ngày làm việc tích cực, khẩn trương, trách nhiệm, chiều 24/8, Quốc hội khóa XVI đã bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ nhất nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Kỳ họp đã thông qua nhiều luật, nghị quyết và xem xét nhiều nội dung quan trọng với sự phát triển của cả nước nói chung, thành phố Hải Phòng nói riêng. Sau kỳ họp, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng có cuộc trao đổi với đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Uỷ viên hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, thành viên Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng về dấu ấn kỳ họp với đại biểu, cử tri, nhân dân và ý nghĩa quan trọng của kỳ họp với cả nước nói chung, thành phố Hải Phòng nói riêng.

- Thưa ông, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khoá XVI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 vừa bế mạc và thành công tốt đẹp. Ông đánh giá thế nào về những kết quả kỳ họp đã đạt được?

- Kỳ họp này diễn ra trong bối cảnh nước ta đang tập trung cao thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, kết quả nổi bật nhất không chỉ nằm ở khối lượng lớn các luật, nghị quyết được Quốc hội xem xét, quyết định mà ở sự chuyển dịch khá rõ trong trọng tâm của hoạt động lập pháp: Từ chủ yếu tháo gỡ các điểm nghẽn của thể chế sang xử lý ngày càng trực diện hơn các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện.

15 luật và 6 nghị quyết quy phạm pháp luật được thông qua, 7 dự án luật được cho ý kiến lần đầu và nhiều vấn đề quan trọng của đất nước đã được xem xét tại kỳ họp. Cùng với đó, nhiều điểm nghẽn về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, đấu thầu, khoa học - công nghệ, năng lượng, môi trường đã được nhận diện và xử lý.

Kỳ họp để lại một dấu ấn rằng Quốc hội đang đi sâu hơn vào chất lượng vận hành của hệ thống. Thể chế vẫn tiếp tục được hoàn thiện, nhưng câu hỏi ngày càng rõ không chỉ là “pháp luật còn thiếu gì?” mà là “vì sao chính sách đã có nhưng chưa chạy, nguồn lực đã mở nhưng chưa đi vào nền kinh tế?”. Điều này đặc biệt quan trọng khi mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 được đặt ở mức từ 10%/năm trở lên.

- Những quyết sách được xem xét, thông qua tại kỳ họp có ý nghĩa quan trọng với sự phát triển của cả nước trong giai đoạn tới, trong đó có thành phố Hải Phòng. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của kỳ họp này đối với Hải Phòng?

- Là đại biểu Quốc hội ứng cử tại thành phố Hải Phòng, tôi cho rằng Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa rất thiết thực đối với thành phố, làm cơ sở để Hải Phòng mở rộng kết nối, khơi thông nguồn lực và tạo thêm động lực tăng trưởng. Quốc hội đã thông qua và cho ý kiến nhiều quyết sách gắn trực tiếp với những động lực phát triển lớn của Hải Phòng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, xuất nhập khẩu và phát triển đô thị.

Nổi bật là việc điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với quy mô vốn gần 290.000 tỷ đồng, cùng với chủ trương đầu tư đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô mà Hải Phòng là một trong bảy địa phương tuyến đi qua và là một trong bốn địa phương có tuyến chính cao tốc được bố trí vốn ngân sách Trung ương ngay trong giai đoạn 2026 - 2030.

Tuyến đường sắt là trục kết nối hành lang kinh tế phía Bắc với hệ thống cảng biển Hải Phòng, trong đó đoạn đến ga Nam Hải Phòng được nâng lên đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay và có tuyến nhánh kết nối vào cảng Nam Đồ Sơn. Vành đai 5 bổ sung trục liên vùng còn thiếu. 2 trục này cộng lại mới tạo thành một cấu trúc kết nối hoàn chỉnh, qua đó mở rộng năng lực vận tải, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất nhập khẩu.

Nhiều luật, nghị quyết được thông qua theo hướng cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp và chuyển đổi số cũng có ý nghĩa trực tiếp với Hải Phòng - một trung tâm công nghiệp, cảng biển và xuất nhập khẩu lớn của cả nước. Rõ nhất là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, với định hướng xây dựng hải quan số, chia sẻ dữ liệu qua Cơ chế một cửa quốc gia và nguyên tắc không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại hồ sơ đã có trên hệ thống. Với một địa bàn có sản lượng hàng qua cảng rất lớn, mỗi giờ rút ngắn thời gian thông quan là giảm chi phí thật của doanh nghiệp.

Cần nói rõ thêm rằng, các cơ chế đặc thù của thành phố, trong đó có Khu thương mại tự do, đã được Quốc hội quyết định từ trước. Điều mà kỳ họp lần này bổ sung là những điều kiện để các cơ chế đó vận hành thực chất hơn: thủ tục hải quan thuận lợi hơn, thủ tục đầu tư kinh doanh được cắt giảm, hạ tầng kết nối được quyết định đầu tư.

Theo tôi, điểm quan trọng là kỳ họp không chỉ mở thêm cơ chế mới cho Hải Phòng, mà còn góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện, để các nguồn lực về đất đai, hạ tầng, vốn đầu tư, cảng biển và logistics được đưa vào phát triển nhanh hơn.

Với Hải Phòng, có thể khái quát ý nghĩa của kỳ họp ở 3 điểm: mở rộng kết nối, khơi thông nguồn lực và tạo thêm động lực tăng trưởng. Điều mà tôi kỳ vọng là sau kỳ họp, Hải Phòng sẽ tổ chức thực hiện quyết liệt, bảo đảm các chủ trương lớn của Quốc hội sớm được chuyển hóa thành công trình, dự án, việc làm và tăng trưởng cụ thể cho thành phố.

- Theo ông, để những quyết sách của Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất sớm phát huy hiệu quả và đi vào thực tiễn, việc triển khai nghị quyết sau kỳ họp cần được thực hiện thế nào?

- Theo tôi, khâu quyết định từ sau kỳ họp là tổ chức thực hiện. Nếu đặc trưng của giai đoạn trước là tháo gỡ điểm nghẽn thể chế thì một nhiệm vụ rất lớn của giai đoạn tới là tháo gỡ điểm nghẽn trong thực thi thể chế. Một đạo luật có thể rất tiến bộ, nhưng nếu vẫn phải chờ nghị định, thông tư; vẫn phải xin ý kiến qua nhiều cấp; mỗi địa phương hiểu một cách khác nhau; hoặc cán bộ vẫn không dám quyết định thì hiệu quả kinh tế chưa thể được tạo ra. Vì vậy, theo tôi, Quốc hội cần tập trung vào ba việc.

Trước hết, phải giám sát chặt chẽ các văn bản quy định chi tiết. Trong điều kiện luật ngày càng quy định theo hướng nguyên tắc, khung chính sách và giao Chính phủ, bộ, ngành cụ thể hóa, một phần rất quan trọng của chính sách thực tế nằm ở nghị định và thông tư, không thể chỉ kiểm đếm đã ban hành đủ bao nhiêu văn bản. Phải xem văn bản dưới luật có phát sinh thêm thủ tục, thêm điều kiện kinh doanh; có thu hẹp quyền hoặc làm chậm quá trình phân cấp; có tạo ra cách hiểu khác nhau giữa các địa phương hay không.

Cùng với đó, phải chuyển mạnh từ giám sát việc ban hành văn bản sang giám sát kết quả đầu ra. Một chính sách được ban hành với mục tiêu tháo gỡ điểm nghẽn thì sau một thời gian phải đo được: thời gian chuẩn bị dự án giảm bao nhiêu; tỷ lệ giải ngân tăng thế nào; bao nhiêu dự án được khơi thông; chi phí tuân thủ của doanh nghiệp giảm ra sao; bao nhiêu thủ tục được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Nếu chỉ có đủ nghị định, thông tư nhưng những chỉ số này không thay đổi thì chưa thể nói chính sách đã thành công.

Cần hình thành rõ hơn cơ chế hậu kiểm lập pháp. Tức là lựa chọn ngay từ đầu một số luật, chính sách lớn để theo dõi trong năm đầu thực hiện; yêu cầu Chính phủ báo cáo bằng chỉ tiêu cụ thể; tổ chức giải trình sớm khi tiến độ chậm, khi các địa phương hiểu khác nhau; xử lý kịp thời những điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện mà không phải vấn đề nào cũng quay trở lại sửa luật.

Quốc hội khóa XVI cần làm mạnh hơn: Không chỉ giám sát xem luật có được thi hành hay không, mà phải giám sát xem luật đã tạo ra kết quả phát triển như thế nào.

Đất đai, vốn đầu tư, dự án hạ tầng, công nghệ và cơ hội thị trường không thể chờ. Vì vậy, thước đo quan trọng nhất của kỳ họp này và rộng hơn là của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là quyết sách của Quốc hội sẽ tháo gỡ điểm nghẽn thực thi thế nào, để mục tiêu tăng trưởng hai con số trở thành kết quả thực tế chứ không chỉ dừng ở mục tiêu kế hoạch, người dân được ấm no, hạnh phúc. Đấy mới là mục tiêu cuối cùng.

- Xin cảm ơn ông!

PHONG TUYẾT