Quán cà phê 'đổi nhạc' thời bản quyền

Trước quy định mới, nhiều quán cà phê tại Hải Phòng đã chủ động tìm cách thích nghi, vừa bảo đảm không gian thưởng thức cho khách hàng, vừa tôn trọng quyền của người sáng tạo.

Đổi cách tạo không gian

Tại An Trà - chuỗi hệ thống Trà cúc ở Hải Phòng (phường Gia Viên), thay vì phụ thuộc vào những playlist quen thuộc, chủ quán lựa chọn giải pháp khá đặc biệt: đưa âm thanh cuộc sống vào không gian thưởng trà.

Trong quán bố trí các tiểu cảnh, trong đó có khu vực tạo tiếng nước chảy róc rách. Âm thanh tự nhiên không quá lớn nhưng đủ tạo cảm giác thư thái, nhẹ nhàng cho khách khi thưởng thức đồ uống. Không gian vẫn có "nhạc nền", nhưng đó là âm thanh của nước, thiên nhiên và những chuyển động đời thường. Cách làm này cũng tạo dấu ấn riêng cho An Trà, nơi khách không chỉ uống trà mà còn tìm cảm giác chậm lại giữa nhịp sống đô thị.

Chị Nguyễn Hà Phương, chủ quán An Trà cho rằng điều quan trọng là chủ cơ sở kinh doanh phải hiểu khách hàng cần gì khi đến quán. Âm nhạc chỉ là một trong nhiều yếu tố tạo nên trải nghiệm. Khi tìm được cách khác để tạo không khí, quán vừa duy trì nét riêng, vừa chủ động thích ứng với yêu cầu về bản quyền.

Với khách hàng, sự thay đổi này không làm giảm sức hấp dẫn của quán. Trái lại, âm thanh tự nhiên đem đến cảm giác khác so với nghe nhạc liên tục. “Tôi lựa chọn quán cà phê không chỉ vì đồ uống mà còn muốn tìm không gian yên tĩnh để trò chuyện, đọc sách, làm việc hoặc thư giãn cùng bạn bè, người thân. Ngồi trong quán không còn nghe tiếng nhạc, đổi lại nghe âm thanh cuộc sống cũng rất thú vị”, chị Nguyễn Ngọc Lan ở phường Hồng Bàng nói.

Tại một quán cà phê trên phố Nguyễn Bình (phường Lê Thanh Nghị), âm nhạc vẫn được duy trì nhưng theo cách khác. Chủ quán lựa chọn những bản nhạc cổ điển không lời, phù hợp phong cách và không gian.

Đáng chú ý, quán bố trí một chiếc đàn piano vừa làm điểm nhấn trang trí, vừa tạo không gian để khách hàng yêu âm nhạc trực tiếp chơi đàn. Khi có người ngồi bên đàn, âm thanh được tạo ra ngay trong quán, mang lại cảm giác gần gũi, sinh động hơn so với việc chỉ phát nhạc từ thiết bị.

Anh Hoàng Văn Tùng, quản lý cửa hàng chia sẻ, việc bố trí đàn piano cũng là cách quán tạo thêm trải nghiệm cho khách. Người biết chơi đàn có thể thể hiện khả năng, trong khi những khách khác được thưởng thức âm nhạc trực tiếp. Không gian vì thế linh hoạt hơn, không phụ thuộc hoàn toàn vào danh sách nhạc có sẵn.

Với khách hàng, tiếng đàn trực tiếp tạo cảm giác đặc biệt. Một buổi cà phê có thể bắt đầu trong sự yên tĩnh, sau đó trở nên sinh động khi một vị khách ngồi xuống bên cây đàn. Sự tương tác này tạo nên "chất riêng" mà một playlist khó mang lại.

“Tôi thấy cách làm này của quán khá sáng tạo. Thay vì bật nhạc theo thị hiếu mà có thể vi phạm, quán lựa chọn những bản nhạc cổ điển, cộng thêm cây đàn piano thỉnh thoảng vang lên bởi chính khách hàng, khiến trải nghiệm của tôi trở nên khá đặc biệt”, anh Nguyễn Ngọc Sơn ở phường Hải Dương chia sẻ.

Tôn trọng quyền âm nhạc trong kinh doanh

Theo Luật sư Dương Đức Trọng, Trưởng Văn phòng Luật sư TH Bảo Tín, Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng, khi quán cà phê mở nhạc phục vụ khách, việc này không còn đơn thuần là nghe nhạc cá nhân mà âm nhạc đã trở thành một phần của hoạt động kinh doanh.

Khách hàng có thể lựa chọn một quán cà phê dựa vào không gian, phong cách phục vụ và trải nghiệm âm nhạc. Những bản nhạc phù hợp có thể tạo không khí thư giãn, khiến khách ở lại lâu hơn, góp phần tăng nhận diện thương hiệu và mang lại lợi ích thương mại cho quán.

Theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, việc sử dụng tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình hoặc cuộc biểu diễn trong hoạt động kinh doanh có thể phát sinh nghĩa vụ về quyền tác giả và quyền liên quan. Chủ thể quyền đối với tác phẩm, bản ghi âm hoặc cuộc biểu diễn có quyền được hưởng tiền bản quyền, tiền thù lao theo quy định.

Do đó, chủ quán cà phê không nên cho rằng những bản nhạc được đăng tải công khai trên internet có thể sử dụng tùy ý cho mục đích kinh doanh. Việc một ca khúc được nghe miễn phí trên một nền tảng không có nghĩa mọi hình thức sử dụng ca khúc đó đều được miễn nghĩa vụ bản quyền.

Để hạn chế rủi ro, chủ quán cần xác định rõ nguồn nhạc, phạm vi quyền được cấp và mục đích sử dụng. Nếu sử dụng âm nhạc để phục vụ hoạt động kinh doanh, cần chủ động tìm hiểu và thực hiện nghĩa vụ bản quyền theo thỏa thuận với chủ thể quyền hoặc đơn vị được ủy quyền hợp pháp.

Một lựa chọn khác là sử dụng âm nhạc do quán hoặc khách hàng trực tiếp biểu diễn. Tuy nhiên, trường hợp này vẫn cần xem xét đầy đủ các vấn đề liên quan đến quyền tác giả, quyền của người biểu diễn và các quyền liên quan nếu tác phẩm được trình diễn là sáng tác của người khác.

Với các quán cà phê, thích nghi với quy định mới không nhất thiết đồng nghĩa với việc “tắt nhạc”. Đây có thể là cơ hội để sáng tạo lại không gian, chẳng hạn sử dụng âm thanh tự nhiên, tổ chức biểu diễn trực tiếp, xây dựng các chương trình âm nhạc riêng hoặc lựa chọn những nguồn nhạc có quyền sử dụng rõ ràng.

Khi bản quyền được tôn trọng và người kinh doanh chủ động tìm kiếm những hình thức trải nghiệm mới, âm nhạc vẫn có thể tiếp tục đồng hành cùng các quán cà phê.

TUẤN LINH