Bảo vệ giới trẻ trước hiểm họa ma túy
Xây dựng Hải Phòng thành thành phố không ma túy cần bắt đầu từ việc ngăn ngừa nguy cơ ngay từ cơ sở, trong từng gia đình, trường học và nhóm thanh thiếu niên.
Hơn 4.600 người nghiện ma túy đang được quản lý tại thành phố Hải Phòng, trong đó hơn 700 người là thanh thiếu niên, chiếm 15,7%. Đáng chú ý, trong 1.670 vụ với 3.590 đối tượng vi phạm pháp luật về ma túy được lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ trong thời gian gần đây, thanh thiếu niên chiếm gần 50% số đối tượng.
Thanh thiếu niên chưa phải nhóm chiếm tỷ lệ cao nhất trong số người nghiện đang được quản lý, nhưng lại chiếm tỷ lệ đáng kể trong các vụ vi phạm pháp luật về ma túy. Điều này cho thấy người trẻ không chỉ có nguy cơ sử dụng, lệ thuộc vào ma túy mà còn có thể bị lôi kéo vào các hành vi tàng trữ, mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy và các vi phạm pháp luật liên quan. Đây là vấn đề Hải Phòng cần đặc biệt lưu ý trong quá trình xây dựng thành phố không ma túy.
Cách ma túy tiếp cận người trẻ cũng đang thay đổi. Các loại ma túy tổng hợp, sản phẩm “núp bóng”, lời mời gọi trên mạng xã hội hay những cuộc tụ tập dưới hình thức vui chơi khiến việc nhận diện nguy cơ trở nên khó khăn hơn. Không ít người trẻ có thể tiếp xúc với ma túy do tò mò, muốn thử hoặc bị bạn bè rủ rê mà chưa lường hết hậu quả.
Thực tế này đặt ra yêu cầu thành phố phải đổi mới cách phòng ngừa. Lâu nay, tuyên truyền về ma túy chủ yếu tập trung vào tác hại và hậu quả. Đây là nội dung cần thiết nhưng chưa đủ. Người trẻ cần được trang bị kiến thức để nhận biết các dạng ma túy, nhất là ma túy “núp bóng”; cảnh giác với những lời mời gọi, sản phẩm không rõ nguồn gốc; đồng thời biết cách từ chối và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp nguy cơ.
Những hình thức tuyên truyền mới đang được thực hiện tại thành phố như podcast “Chuyện từ bóng tối”, phiên tòa giả định, trải nghiệm tại cơ sở cai nghiện, sân khấu hóa, sản xuất video clip và tuyên truyền bằng mã QR là những hướng đi phù hợp. Các hình thức này giúp thông tin phòng, chống ma túy đến gần hơn với thanh thiếu niên.
Tuy nhiên, tuyên truyền chỉ thực sự hiệu quả khi giúp người trẻ hình thành kỹ năng tự bảo vệ. Học sinh biết ma túy có hại nhưng không biết cách từ chối khi bị rủ rê vẫn có thể trở thành nạn nhân. Sinh viên biết tác hại của ma túy nhưng chủ quan trước các sản phẩm “núp bóng” vẫn có thể gặp nguy hiểm. Vì vậy, giáo dục phòng, chống ma túy cần gắn với kỹ năng sống, kỹ năng xử lý tình huống và khả năng tự bảo vệ.
Gia đình là nơi đầu tiên có thể nhận biết những thay đổi của con em mình. Phòng ngừa ma túy trong gia đình trước hết cần bắt đầu từ sự quan tâm và chia sẻ. Cha mẹ cần biết con đang gặp vấn đề gì, giao lưu với ai, dành thời gian ở đâu và có đủ kỹ năng để từ chối những lời rủ rê hay không. Khi người trẻ có thể chia sẻ với gia đình, nguy cơ sẽ được nhận diện sớm hơn và việc can thiệp cũng thuận lợi hơn.
Nhà trường cũng giữ vai trò quan trọng. “Trường học không ma túy” không chỉ là không để xảy ra việc sử dụng ma túy trong học sinh mà còn phải là môi trường giúp các em nhận biết nguy cơ và biết cách tự bảo vệ.
Giáo dục phòng, chống ma túy cần gắn với kỹ năng sử dụng mạng xã hội, kỹ năng ứng xử trước áp lực bạn bè, kỹ năng từ chối và tìm kiếm sự trợ giúp. Đây là những kỹ năng thiết thực đối với học sinh, sinh viên trong đời sống hiện nay.
Vì vậy, xây dựng Hải Phòng thành thành phố không ma túy cần bắt đầu từ việc ngăn ngừa nguy cơ ngay từ cơ sở, trong từng gia đình, trường học và nhóm thanh thiếu niên. Không thể chờ người trẻ sa ngã mới giáo dục; không thể chờ một tụ điểm hình thành mới xử lý và cũng không thể chờ một gia đình khủng hoảng mới tìm cách can thiệp.
Cuộc chiến chống ma túy muốn đi đến tận cùng phải giảm được số người đang nghiện, kéo giảm số vụ vi phạm và quan trọng hơn là ngăn phát sinh người sử dụng mới. Với thanh thiếu niên, mỗi trường hợp được ngăn chặn từ sớm là một tương lai được bảo vệ.