Khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp

Khi doanh nghiệp tìm đường thêm vốn

Giữa tháng 8/2026, Công ty CP Container Việt Nam thông qua phương án phát hành riêng lẻ tối đa 500 tỷ đồng trái phiếu, kỳ hạn 3 năm. Toàn bộ số tiền dự kiến huy động được sử dụng để cơ cấu lại nợ. Trước đó, doanh nghiệp này cũng xây dựng phương án chào bán hơn 187 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, dự kiến thu khoảng 1.870 tỷ đồng và phương án phát hành tối đa 1.500 tỷ đồng trái phiếu kèm chứng quyền.

Như vậy, thay vì chỉ tìm vốn từ ngân hàng, một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực cảng biển, logistics của Hải Phòng đang tính toán đồng thời nhiều công cụ trên thị trường vốn. Việc kết hợp vốn cổ phần, trái phiếu với tín dụng ngân hàng cũng cho phép doanh nghiệp chủ động hơn trong cơ cấu nguồn vốn, nhất là khi nhu cầu đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Một doanh nghiệp khác của Hải Phòng là Công ty CP Vận tải và Xếp dỡ Hải An cũng lên phương án chào bán tối đa 18,8 triệu trái phiếu kèm chứng quyền cho cổ đông hiện hữu. Với mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu, doanh nghiệp dự kiến huy động khoảng 1.883 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm, lãi suất không quá 8%/năm. Nguồn tiền dự kiến dành cho đầu tư tàu container, cảng biển và cảng cạn khi có cơ hội phù hợp.

Thực tế trên địa bàn thành phố cho thấy trái phiếu đã được một số doanh nghiệp sử dụng ở quy mô khá lớn. Công ty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Quang, có trụ sở tại Khu Công nghiệp Nam Sách và là chủ đầu tư Khu Công nghiệp Gia Lộc. Trong những tháng cuối năm 2025, doanh nghiệp đã phát hành 6 lô trái phiếu, huy động tổng cộng 4.500 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực bất động sản, Công ty CP Đầu tư và Du lịch Vạn Hương, chủ đầu tư khu du lịch quốc tế Đồi Rồng tại Đồ Sơn, cũng huy động lượng vốn lớn qua trái phiếu. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp có 31 mã trái phiếu đang lưu hành, tổng dư nợ trái phiếu hơn 11.095 tỷ đồng.

Những con số hàng nghìn tỷ đồng cho thấy thị trường vốn không còn là kênh huy động xa lạ với doanh nghiệp Hải Phòng. Với những dự án cảng biển, logistics, khu công nghiệp, du lịch, bất động sản hay sản xuất công nghiệp có vòng đời đầu tư dài, khả năng huy động nguồn vốn có kỳ hạn phù hợp đặc biệt quan trọng.

Trong khi đó, nhu cầu vốn của nền kinh tế thành phố tiếp tục tăng nhanh. Hải Phòng đang đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 từ 13% trở lên, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cả năm từ 363.000 tỷ đồng trở lên. Hàng loạt dự án lớn về công nghiệp, logistics, cảng biển, đô thị, thương mại, dịch vụ đang và sẽ được triển khai. Để khu vực doanh nghiệp đủ sức tham gia vào quá trình này, bài toán không đơn thuần là có thêm vốn mà còn phải có cơ cấu nguồn vốn phù hợp.

Khơi thêm nguồn lực dài hạn

Tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn vốn đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, đặc điểm nguồn vốn của hệ thống ngân hàng khiến việc đặt phần lớn nhu cầu vốn trung, dài hạn của nền kinh tế lên kênh tín dụng tạo ra sức ép không nhỏ.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, khoảng 80% vốn huy động của ngân hàng là vốn ngắn hạn, chỉ khoảng 20% là trung, dài hạn, trong khi nhu cầu vay trung, dài hạn của doanh nghiệp rất lớn. Vì vậy, cùng với bảo đảm nguồn tín dụng cho sản xuất, kinh doanh, phát triển thị trường vốn sẽ góp phần chia sẻ nhu cầu cung ứng vốn trung, dài hạn với hệ thống ngân hàng.

Xu hướng này đã thể hiện khá rõ trong những tháng đầu năm. Theo số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nửa đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp trên cả nước đạt 325.300 tỷ đồng, tăng 15,83% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường chứng khoán đang ngày càng thể hiện vai trò huy động vốn trung, dài hạn, góp phần đa dạng hóa các công cụ tài chính và giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Định hướng này được đặt ở tầm dài hạn khi ngày 27/7/2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045. Một trong những mục tiêu quan trọng là phát triển thị trường vốn trong nước trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2030 có 87.000 doanh nghiệp hoạt động, đồng thời phát triển những doanh nghiệp tư nhân lớn, có năng lực cạnh tranh cao. Quy mô doanh nghiệp tăng lên cũng kéo theo nhu cầu vốn lớn hơn, nhất là vốn trung, dài hạn. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, thị trường cổ phiếu, trái phiếu cần trở thành nguồn cung vốn quan trọng hơn cho khu vực doanh nghiệp.

Tuy nhiên, huy động vốn qua trái phiếu cũng đặt doanh nghiệp trước bài toán về chi phí vốn và khả năng trả nợ. Tại Vạn Hương, lãi suất tối thiểu của một số lô trái phiếu được điều chỉnh từ 10,5-11%/năm lên 13,6%/năm từ cuối tháng 6/2026. Mức lãi suất cao đồng nghĩa chi phí huy động vốn và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp tăng lên. Vì vậy, phát hành trái phiếu cần dựa trên khả năng tạo dòng tiền và cân đối nguồn trả nợ trong suốt kỳ hạn.

Phát hành cổ phiếu cũng không phải nguồn vốn dễ dàng. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về quản trị, minh bạch thông tin, hiệu quả kinh doanh và thuyết phục được nhà đầu tư bỏ vốn. Đổi lại, nguồn vốn cổ phần không tạo áp lực trả gốc, lãi định kỳ như vốn vay, qua đó có thể cải thiện cấu trúc tài chính và tăng năng lực đầu tư dài hạn.

Phát triển thị trường vốn cần đi cùng nâng chất lượng doanh nghiệp, minh bạch tài chính, phương án sử dụng vốn và trách nhiệm với nhà đầu tư. Những vụ việc trên thị trường trái phiếu ít năm trước cho thấy, mở rộng kênh vốn này phải gắn với kỷ luật thị trường và kiểm soát chặt chẽ hoạt động phát hành, tư vấn, phân phối.

HÀ KIÊN