Đổi thay ở phường Nguyễn Trãi
Từ một vùng đồi rừng nhiều cách trở, phường Nguyễn Trãi đang từng bước thay đổi diện mạo với hạ tầng được đầu tư, sản xuất chuyển hướng hàng hóa và những lợi thế về rừng, cảnh quan, văn hóa được đánh thức.
"Thay da đổi thịt"
Phường Nguyễn Trãi được thành lập trên cơ sở sắp xếp các phường, xã: Bến Tắm, Bắc An và Hoàng Hoa Thám của thành phố Chí Linh trước đây. Với diện tích 76,28 km², hơn 16.000 người, nơi đây là một trong những địa bàn có đặc trưng đồi núi rõ nét, dân cư phân bố không tập trung. Toàn phường có 16 dân tộc thiểu số khác nhau, bao gồm Sán Dìu, Hoa, Tày, Nùng, Thái, Dao, Mường... đang cư trú.
Ở tuổi 76, bà Nguyễn Thị Tỉnh đã đi qua gần trọn những đổi thay của vùng đất Bắc An, nay là phường Nguyễn Trãi. Những năm tháng trước đây, đường lên các khu dân cư vùng đồi quanh co, việc đi lại, vận chuyển nông sản không phải lúc nào cũng thuận tiện. Giờ đây, đứng trước những con đường đang rộng mở, bà Tỉnh cảm nhận quê hương đã khác.
Đường tràn Hố Gồm và tuyến từ tỉnh lộ 398B vào Nhà văn hóa Hố Gồm được đầu tư 15 tỷ đồng. Tuyến Bắc Nội - Trường Quan có tổng mức đầu tư 16,7 tỷ đồng. Tuyến từ ngã ba Chín Hạ đến cổng Lữ đoàn 454 được đầu tư 15,5 tỷ đồng. Tại phố Đồng Tâm và phố Bắc Nội, các hạng mục lát vỉa hè, trồng cây xanh, điện chiếu sáng có tổng kế hoạch vốn hơn 8,19 tỷ đồng. Mỗi tuyến đường hoàn thành rút ngắn khoảng cách, đưa người dân đến trường học, nơi làm việc, chợ và các dịch vụ thiết yếu thuận lợi hơn; đồng thời mở thêm cơ hội đưa nông sản từ những khu vườn đồi đến thị trường.
Điều đáng nói là trong hành trình mở những con đường ấy, người dân không đứng ngoài cuộc. Trong năm 2025, người dân trên địa bàn đã tự nguyện hiến hơn 28.000 m² đất, tháo dỡ nhiều công trình, vật kiến trúc với tổng giá trị ước tính trên 80 tỷ đồng để phục vụ mở đường và chỉnh trang địa phương.
Sự đổi thay của phường Nguyễn Trãi cũng hiện diện ở trường học. Từ tháng 7/2025 đến nay, 7 cơ sở giáo dục được cải tạo, sửa chữa với tổng kinh phí khoảng 10,35 tỷ đồng. Dãy phòng học mới tại điểm trường Tiểu học Bắc An được đầu tư hơn 9 tỷ đồng, hiện đang hoàn thiện.
Con đường rộng hơn, trường lớp khang trang hơn, những khu dân cư được chỉnh trang… những thay đổi ấy có thể nhìn thấy bằng mắt. Nhưng phía sau đó còn là một sự chuyển động khác, âm thầm hơn, đang diễn ra trong cách người dân làm kinh tế.
Đánh thức giá trị dưới những tán rừng
Hơn 30 năm gắn bó với cây na, đến nay, bà Nguyễn Thị Chăm đã gây dựng khu vườn rộng 6.500 m². Ngày trước, những mô hình như gà đồi, kinh tế đồi rừng, vườn đồi chủ yếu ở quy mô nhỏ hộ gia đình. Người dân có đất thì làm, có kinh nghiệm thì truyền cho nhau, đầu ra nhiều khi phụ thuộc vào thương lái và thị trường từng thời điểm.
Nay, địa phương định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng cường liên kết giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, phát triển OCOP. Vùng cây ăn quả hữu cơ theo VietGAP quy mô 300 đến 500 ha được định hướng quy hoạch; cây dược liệu dưới tán rừng cũng được nghiên cứu phát triển. Từ đó, nhiều hộ gia đình như bà Nguyễn Thị Chăm mở rộng quy mô, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, cho hiệu quả kinh tế cao hơn.
Phường có hơn 2.100 ha rừng tự nhiên, cùng hệ thống đồi núi, hồ và cảnh quan phong phú. Chùa Thanh Mai là điểm nhấn khi nằm trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử, Vĩnh Nghiêm, Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh Di sản thế giới. Cùng với đó, 17 dân tộc sinh sống trên địa bàn tạo nên một không gian văn hóa đa dạng về tiếng nói, chữ viết, dân ca, phong tục, ẩm thực và sản phẩm truyền thống. Nhờ thế, rừng tạo sinh kế bền vững. Đồi núi có thể trở thành không gian trải nghiệm. Hồ, cảnh quan, văn hóa và di tích có thể kết nối thành những sản phẩm du lịch mới.
Định hướng ấy mở ra một con đường khác cho Nguyễn Trãi: phát triển du lịch tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm và cộng đồng, kết nối Thanh Mai với rừng, hồ, đồi núi và văn hóa của 17 dân tộc.
Theo đồng chí Nguyễn Văn Đản, Bí thư Đảng ủy phường Nguyễn Trãi, định hướng phát triển trong thời gian tới phải gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, biến lợi thế về rừng, đất đai, cảnh quan và văn hóa thành sinh kế, thu nhập và cơ hội phát triển.
Con đường phía trước của Nguyễn Trãi vì thế không chỉ được đo bằng những km đường mới hay những công trình được xây dựng. mà còn nằm trong từng khu vườn đang được chăm chút, trong những cánh rừng đang được nhìn bằng một cách khác và trong sự đồng thuận của người dân tạo nên những đổi thay trên quê hương.