Tìm hướng phát triển xe buýt công cộng kết nối Đông - Tây

Còn nhiều khoảng trống

Mỗi khi vào trung tâm thành phố, anh Nguyễn Văn Minh ở xã Nam Sách thường đi xe máy hoặc thuê xe ghép. Do thường xuyên di chuyển giữa khu vực phía tây và phía đông thành phố, anh mong muốn có tuyến xe buýt chạy thẳng với thời gian hoạt động phù hợp. “Nếu có tuyến như vậy, tôi sẽ chọn xe buýt vì đi xe máy quãng đường xa khá bất tiện, còn thuê ô tô ghép chi phí không nhỏ”, anh Minh nói.

Sau hợp nhất, nhu cầu đi lại giữa các khu vực trong thành phố ngày càng đa dạng, trong khi mạng lưới xe buýt hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ các hành trình người dân có nhu cầu.

Theo Sở Xây dựng, khu vực phía đông thành phố hiện có hơn 10 tuyến xe buýt, trong đó một số tuyến có cự ly khoảng 30 - 40 km. Tuy nhiên, các tuyến này mới kết nối đến khu vực An Lão, Vĩnh Bảo, Dụ Nghĩa... Khu vực phía tây cũng có hơn 10 tuyến, nhưng chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại trong nội khu. Các tuyến liên tỉnh từ phía tây chủ yếu kết nối với Bắc Ninh, Hà Nội.

Đáng chú ý, tuyến số 08 và 02 từ bến xe phía tây Hải Dương cũ đến phường Kiến An và xã An Quang là hai tuyến hiếm hoi kết nối Đông - Tây. Tuy nhiên, hành trình của các tuyến này vẫn chưa đến được nhiều địa điểm ở trung tâm thành phố.

Để có cơ sở tổ chức lại mạng lưới, thành phố đang khảo sát nhu cầu sử dụng xe buýt tại các xã, phường, đặc khu, phục vụ xây dựng Đề án cơ chế, chính sách phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng giai đoạn 2026 - 2030. Các địa phương được yêu cầu rà soát, đề xuất mở tuyến mới hoặc kéo dài các tuyến hiện hữu; xác định lộ trình, đối tượng phục vụ, thời gian hoạt động, tần suất; đồng thời rà soát quỹ đất để bố trí điểm đầu, điểm cuối, điểm dừng, nhà chờ và những khó khăn trong tổ chức, khai thác tuyến.

Theo Trưởng Phòng Quản lý Vận tải, phương tiện và người lái Nguyễn Quang Hiếu (Sở Xây dựng), việc khảo sát nhu cầu từ cơ sở sẽ giúp thành phố có thêm căn cứ xác định các tuyến mới cần mở, tuyến cần kéo dài, tăng chuyến hoặc điều chỉnh hành trình. Mục tiêu là tổ chức mạng lưới phù hợp với nhu cầu thực tế, phục vụ tốt hơn việc đi lại của người dân.

Cần cơ chế để xe buýt phát triển

Mở thêm tuyến đã khó, duy trì hoạt động ổn định còn khó hơn. Chi phí phương tiện, nhiên liệu, nhân công, bảo dưỡng ngày càng tăng, trong khi xe buýt phải cạnh tranh với xe máy, ô tô cá nhân, xe ghép và xe công nghệ.

Theo Phó Giám đốc Công ty CP Vận tải Đức Khoa Trần Thế Đồng, doanh nghiệp cần cơ chế ổn định, lâu dài để yên tâm đầu tư phương tiện và mở rộng tuyến. Với những tuyến mới có ý nghĩa kết nối nhưng lượng khách chưa cao trong thời gian đầu, trợ giá là điều kiện quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và bảo đảm chất lượng phục vụ.

Cùng với cơ chế hỗ trợ, hạ tầng phục vụ xe buýt cũng cần được đầu tư đồng bộ. Trong đợt khảo sát hiện nay, Sở Xây dựng đề nghị các địa phương rà soát quỹ đất để bố trí điểm đầu, điểm cuối tuyến; đánh giá việc bố trí điểm dừng, nhà chờ. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận và lựa chọn xe buýt của hành khách.

Thành phố cũng tính đến việc đổi mới phương tiện theo hướng giao thông xanh. Tuy nhiên, theo ông Hà Duy Hưng, Giám đốc Công ty TNHH Vận tải Thịnh Hưng, chuyển sang xe buýt điện đòi hỏi nguồn vốn lớn cho phương tiện, trạm sạc, bãi đỗ và hạ tầng kỹ thuật. Do đó, doanh nghiệp mong có chính sách hỗ trợ phù hợp để từng bước chuyển đổi, nhất là đối với những tuyến phục vụ mục tiêu giao thông công cộng nhưng chưa có hiệu quả tài chính cao.

Việc tổ chức mạng lưới mới cần tính đến nhu cầu của từng nhóm hành khách và đặc điểm từng khu vực. Với công nhân, học sinh, sinh viên, giờ đi lại tương đối ổn định nên có thể bố trí các chuyến xe phù hợp với thời gian làm việc, học tập. Tại các khu công nghiệp, khu đô thị mới, trường học, bệnh viện, điểm dừng, tần suất và thời gian hoạt động cần sát với nhu cầu thực tế.

Đối với các tuyến hiện có, việc rà soát cần được thực hiện thường xuyên, không chỉ tập trung vào mở mới. Những tuyến có lượng khách lớn có thể nghiên cứu tăng chuyến, điều chỉnh giờ chạy; những tuyến có hành trình chưa phù hợp cần tính toán, điều chỉnh lại. Các tuyến kết nối Đông - Tây cũng cần được nghiên cứu theo hướng thuận lợi cho hành khách chuyển tiếp, mở rộng khả năng tiếp cận các khu vực trong thành phố.

Ông Bùi Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, thành phố đang xây dựng Đề án phát triển mạng lưới vận tải hành khách công cộng giai đoạn 2026 - 2030, trong đó xem xét đồng bộ về tuyến, phương tiện, hạ tầng và cơ chế, chính sách. Việc phát triển xe buýt sẽ gắn với nhu cầu thực tế của từng khu vực, tạo thuận lợi cho người dân và từng bước giảm phương tiện cá nhân.

Với không gian thành phố mở rộng, xây dựng mạng lưới xe buýt phù hợp không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại mà còn góp phần giảm áp lực phương tiện cá nhân, hướng tới giao thông xanh.

HẢI MINH