Iran tìm cách tăng sức chống chịu trước sức ép kinh tế từ Mỹ
Iran chủ trương đẩy mạnh sản xuất trong nước, tăng đầu tư và từng bước giảm vai trò của đồng USD trong bối cảnh Mỹ gia tăng các biện pháp cô lập kinh tế.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 28/8 cho rằng, tăng cường dựa vào sản xuất trong nước là chìa khóa giải quyết các vấn đề kinh tế, đồng thời kêu gọi từng bước giảm vai trò nổi bật của đồng USD trong nền kinh tế. Thông điệp được đưa ra bốn ngày sau khi Bộ Tài chính Mỹ phát động chiến dịch mới nhằm siết nguồn thu và kết nối tài chính của Tehran.
Trong thông điệp nhân Tuần lễ Chính phủ của Iran, ông Mojtaba Khamenei yêu cầu chính phủ quan tâm đến những vấn đề liên quan trực tiếp đến kinh tế và đời sống người dân như lạm phát, thất nghiệp, quản lý giá cả và điều tiết thị trường hàng hóa, dịch vụ.
Lãnh tụ Tối cao Iran cũng kêu gọi thúc đẩy tăng trưởng, tăng đầu tư vào những lĩnh vực cần thiết, phát triển sản xuất và đặt các chính sách “kinh tế kháng cự” vào vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự kinh tế của chính phủ.
Lãnh tụ Tối cao Iran cho rằng cần bảo đảm nguồn cung đầy đủ các mặt hàng thiết yếu và chuyên dụng. Trong trường hợp sản xuất trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu, hoạt động nhập khẩu cần được thực hiện phù hợp và hợp lý.
Ông cũng kêu gọi ứng dụng các công nghệ, sáng kiến do giới trẻ Iran đề xuất vào nông nghiệp, công nghiệp, truyền thông, giáo dục và nhiều lĩnh vực khác. Việc tăng cường sự tham gia của giới chuyên gia, chuyên gia công nghệ và khai thác các năng lực mới được kỳ vọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.
Những định hướng trên được đưa ra trong bối cảnh đồng rial của Iran tuần này giảm xuống mức thấp nhất từ trước đến nay so với đồng USD trên thị trường tự do, khi Washington tiếp tục gia tăng các biện pháp trừng phạt.
Ngày 24/8, Bộ Tài chính Mỹ phát động “Chiến dịch kẻ bị ruồng bỏ về kinh tế” nhằm siết nguồn thu và kết nối tài chính của Iran. Washington không chỉ nhắm vào các thực thể Iran mà còn tăng sức ép đối với các bên thứ ba tiếp tục giao dịch với Tehran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo các nước phải cắt giảm quan hệ kinh tế với Iran nếu không muốn đối mặt các biện pháp trừng phạt của Mỹ, trong đó có nguy cơ bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính bằng đồng USD.
Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ mở rộng phạm vi các hoạt động có thể khiến cá nhân, tổ chức nước ngoài đối mặt trừng phạt thứ cấp trong 5 lĩnh vực gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ cũng đưa gần 60 cá nhân, thực thể và tàu thuyền vào danh sách trừng phạt do liên quan đến các mạng lưới phục vụ chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động mạng và nguồn thu dầu mỏ của Iran. Các biện pháp này nhằm buộc ngân hàng, doanh nghiệp vận tải, nhà nhập khẩu dầu và trung gian tài chính lựa chọn giữa giao dịch với Iran hoặc tiếp cận đồng USD và hệ thống tài chính Mỹ.
Trước sức ép từ Washington, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran đang kết hợp nhiều biện pháp để ứng phó.
Trong khi đó, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei cảnh báo nếu “cuộc chiến kinh tế” tiếp diễn, hoạt động xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz cũng như các khu vực khác tại Vịnh Ba Tư có thể bị ảnh hưởng.
Theo các chuyên gia được nguồn tin dẫn lại, Iran có thể tăng khả năng chống chịu trước các biện pháp trừng phạt bằng cách mở rộng các tuyến thương mại đường bộ, sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán, tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc và Liên bang Nga, đồng thời giảm phụ thuộc vào những kênh tài chính dễ chịu tác động từ Mỹ.
Hiệu quả của chiến dịch cô lập kinh tế Iran vì thế còn phụ thuộc vào mức độ Washington sẵn sàng áp dụng các biện pháp mạnh đối với những đối tác tiếp tục duy trì quan hệ kinh tế với Tehran.