Biến ruộng hoang thành cánh đồng bạc tỷ
Từ những thửa ruộng từng bị bỏ hoang, đất trũng sản xuất kém hiệu quả, xã Hải Hưng (Hải Phòng) đang từng bước hình thành những vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ, liên kết theo chuỗi.
Những mô hình tiền tỷ không chỉ mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương mà còn cho thấy sức sống của đồng đất khi được đánh thức bằng tư duy sản xuất mới.
Những cánh đồng "hồi sinh"
Trên những cánh đồng quê Hải Hưng hôm nay, hình ảnh người nông dân quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” đang dần được thay thế bằng những phương thức sản xuất hiện đại. Máy cấy, máy gặt, máy bay không người lái, hệ thống theo dõi và điều khiển tự động… ngày càng hiện diện nhiều hơn trên đồng ruộng, đưa sản xuất nông nghiệp từ manh mún sang quy mô lớn, từ lấy công làm lãi sang tính toán hiệu quả trên từng đơn vị diện tích.
Một trong những mô hình tiêu biểu là của anh Nguyễn Văn Thắng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp thôn Vũ Xá. Hiện anh tổ chức sản xuất khoảng 100 ha lúa, trong đó hơn 50 ha nằm trên địa bàn xã Hải Hưng, còn lại ở xã Nguyễn Lương Bằng và một số xã lân cận. Toàn bộ diện tích được sản xuất lúa nếp hạt vàng, mỗi năm 2 vụ. Cánh đồng quy mô lớn này bắt đầu từ những thửa ruộng bị bỏ hoang.
Năm 2019, sau thời gian thuê đất sản xuất ở Bình Giang, nhận thấy nhiều hộ dân quê mình không còn mặn mà với ruộng đồng, anh Thắng quyết định thuê lại những diện tích bỏ không để tổ chức sản xuất tập trung. Từ chỗ ruộng nhỏ lẻ, manh mún, những thửa ruộng được gom lại thành vùng sản xuất lớn.
Để giảm chi phí, nâng năng suất lao động và kiểm soát tốt quá trình canh tác, anh tự đầu tư máy gặt, ô tô, máy cấy, máy bay không người lái phục vụ phun thuốc bảo vệ thực vật. Với cách làm này, sau khi trừ chi phí, hiệu quả đạt khoảng 15 triệu đồng/ha. Đây cũng là mô hình sản xuất lúa tập trung có quy mô lớn nhất thành phố.
Trên diện tích gần 2 ha, anh Trần Văn Khởi ở thôn Đại Từ bắt đầu chuyển đổi từ trồng lúa sang mô hình VAC từ năm 2016. Từ nuôi lợn, anh chuyển sang nuôi vịt, rồi tiếp tục thay đổi mô hình sau những lần gặp khó khăn, thất bại. Hai năm trở lại đây, anh tập trung nuôi gà, gồm cả gà đẻ trứng và gà thịt. Hiện trang trại của gia đình anh có khoảng 5 vạn gà, mỗi tháng mô hình mang lại lợi nhuận khoảng 600 triệu đồng nếu không dịch bệnh.
Câu chuyện ấy càng rõ nét tại Hợp tác xã Dịch vụ thủy sản Đoàn Kết. Từ vùng đất nông nghiệp quanh năm chiêm trũng, sản xuất lúa hiệu quả không cao, nơi đây đã hình thành vùng nuôi thủy sản tập trung rộng 84 ha. Hợp tác xã hiện có 35 thành viên sáng lập và 240 xã viên nuôi cá thương phẩm như cá trắm, cá chép, rô phi. Mỗi năm sản lượng đạt khoảng 2.000 tấn, doanh thu khoảng 57 tỷ đồng. Anh Đặng Văn Tuyền, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ thuỷ sản Đoàn Kết cho biết, năm 2005, vùng đất này được giao để chuyển đổi sang vùng VAC nuôi thủy sản tập trung. Ban đầu mới hình thành khoảng 56 ha, đến năm 2016, phần diện tích còn lại tiếp tục được chuyển đổi. Qua nhiều năm, các xã viên từng bước làm chủ quy trình nuôi, chủ động sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Chính quyền kiến tạo hướng đi mới
Để biến lợi thế đất đai thành sức mạnh sản xuất, Hải Hưng đang đặt mục tiêu tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hàng hóa, công nghệ cao, hữu cơ, an toàn.
Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hải Hưng Phạm Văn Hạnh cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã xác định tiếp tục sắp xếp, nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp, khuyến khích tích tụ ruộng đất, phát triển hợp tác, liên kết giữa sản xuất với chế biến, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm.
Thực tế những năm qua cho thấy hướng đi này đang tạo chuyển biến rõ rệt. Năng suất lúa năm 2025 đạt 123 tạ/ha/năm, tăng 4,7 tạ/ha/năm so với giai đoạn 2015 - 2020. Địa phương cũng xây dựng 5 mô hình chăn nuôi, nuôi thủy sản theo quy trình VietGAP và an toàn dịch bệnh, trong đó có 2 vùng thủy sản, từng bước đưa phần mềm theo dõi từ xa, điều khiển tự động vào chăm sóc, quản lý chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và phát triển các mô hình nhà màng, nhà lưới sản xuất rau màu.
Điểm nhấn trong định hướng những năm tới là tiếp tục khai thác thế mạnh nông nghiệp của địa phương, tích tụ ruộng đất để hình thành những vùng sản xuất đủ lớn. Giai đoạn 2026 - 2027, Hải Hưng đặt mục tiêu có 50 hộ tích tụ ruộng đất với diện tích 450 ha, đến năm 2030 nâng lên 60 hộ, với diện tích trên 500 ha. Đây sẽ là nền tảng để cơ giới hóa đồng bộ, ứng dụng công nghệ cao và tổ chức sản xuất theo chuỗi.
Ông Phạm Quốc Hùng, Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Hải Hưng cho biết, để thực hiện các nhiệm vụ đó, xã xác định phải giải quyết đồng bộ từ quy hoạch đất đai, hạ tầng, vốn, công nghệ đến thị trường. Các vùng sản xuất tập trung, vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ được xác định, cập nhật trong quy hoạch sử dụng đất, ưu tiên hoàn thiện hệ thống điện, thủy lợi, giao thông nội đồng nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đầu tư lâu dài.