Bóng đá Hải Phòng - Khoảng trống trên băng ghế huấn luyện
Hải Phòng từng sản sinh nhiều cầu thủ giỏi, đồng thời có những trọng tài cấp độ quốc gia. Tuy nhiên, ở băng ghế huấn luyện tại sân chơi cao nhất vẫn chưa có nhiều gương mặt đủ tầm tạo dấu ấn.
Câu chuyện của huấn luyện viên Đặng Văn Thành cho thấy bóng đá đất Cảng cần xây dựng một thế hệ huấn luyện viên kế cận được đào tạo bài bản, có điều kiện tích lũy kinh nghiệm.
Đặng Văn Thành - người Hải Phòng duy nhất ở V.League
Cuối mùa giải LPBank V.League 2025/26, Câu lạc bộ Hải Phòng có sự thay đổi trên băng ghế chỉ đạo khi huấn luyện viên Chu Đình Nghiêm chuyển sang làm Giám đốc Kỹ thuật. Người được lựa chọn thay thế là huấn luyện viên (HLV) Đặng Văn Thành, cầu thủ trưởng thành từ Hải Phòng FC, từng thi đấu cho nhiều đội bóng trước khi trở về quê nhà làm trợ lý trong ban huấn luyện.
Bước vào mùa giải mới, khi ông Chu Đình Nghiêm không còn trực tiếp dẫn dắt đội bóng, vai trò “đứng mũi chịu sào” của HLV Đặng Văn Thành càng rõ nét. Đây là thử thách không nhỏ với một nhà cầm quân trẻ khi phải tiếp quản đội bóng đang trong quá trình thay đổi sau giai đoạn thành công dưới thời người tiền nhiệm.
Trong số các HLV nội tại V.League mùa giải mới, Đặng Văn Thành thuộc nhóm trẻ nhất. HLV Phan Như Thuật của Hồng Lĩnh Hà Tĩnh cũng sinh năm 1984 nhưng từng có 2 mùa giải liên tiếp dẫn dắt Sông Lam Nghệ An. HLV Nguyễn Anh Đức của Đông Á Thanh Hóa, sinh năm 1985, từng là trợ lý của HLV Park Hang-seo ở đội tuyển quốc gia năm 2020 và có kinh nghiệm dẫn dắt Long An, Bình Phước tại V.League 2.
Vì vậy, tuổi đời và tuổi nghề là áp lực không nhỏ đối với Đặng Văn Thành trong mùa giải mới. Tuy nhiên, việc một HLV người Hải Phòng được trao vị trí cao nhất tại đội bóng V.League cũng cho thấy nguồn nhân lực tại chỗ đang có cơ hội được khẳng định.
Thực tế, Hải Phòng không thiếu những HLV tạo được dấu ấn trong công tác đào tạo trẻ. Các HLV như Nguyễn Minh Dũng đang làm việc tại các đội U13, U15 Thể Công Viettel; Phan Yên từng đưa U11 Hải Phòng 5 lần vô địch toàn quốc; Trần Hữu Hùng cùng U13 Hải Phòng nhiều lần vào chung kết, bán kết giải quốc gia; Nguyễn Hùng Hoàng từng 2 lần vô địch U9 toàn quốc.
Tuy nhiên, ở cấp độ chuyên nghiệp, Đặng Văn Thành vẫn là người Hải Phòng duy nhất đảm nhiệm vị trí HLV trưởng tại V.League mùa này. Khoảng cách từ công tác đào tạo trẻ đến vị trí dẫn dắt một đội bóng chuyên nghiệp vì thế vẫn là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Yêu cầu cao về bằng cấp, chứng chỉ
Nhìn lại lịch sử, bóng đá Hải Phòng từng có những cầu thủ chuyển sang công tác huấn luyện và để lại dấu ấn ở cấp độ quốc gia. Tiêu biểu là ông Lê Thế Thọ. Sinh năm 1941, năm 18 tuổi, ông được tuyển vào Trường Huấn luyện kỹ thuật thể dục thể thao Trung ương I. Sau đó, ông khoác áo Đội tuyển Thanh niên Miền Bắc dự giải Việt Nam - Trung Quốc - Triều Tiên - Mông Cổ tại Hà Nội năm 1960 và tham dự GANEFO tại Triều Tiên, Indonesia, Campuchia trong giai đoạn 1962 - 1968.
Từ năm 1971 đến 1976, ông Lê Thế Thọ học đại học tại Đức. Sau khi về nước, ông trở thành huấn luyện viên trưởng Đội tuyển Thanh niên Việt Nam giai đoạn 1977 - 1981.
Trong những năm 70 - 80 của thế kỷ trước, bóng đá Hải Hưng (cũ) cũng có huấn luyện viên Phạm Văn Sơn để lại dấu ấn khi dẫn dắt Đội tuyển Bóng đá Hải Hưng. Năm 1978, đội vô địch hạng B toàn quốc, giành quyền lên hạng A2. Đến tháng 8/1987, đội tiếp tục vô địch hạng A2 toàn quốc, giành quyền lên hạng A1, tương đương V.League 1 hiện nay.
Những dấu ấn trong quá khứ cho thấy Hải Phòng và vùng đất Hải Dương cũ từng có những nhà cầm quân giàu kinh nghiệm. Tuy nhiên, con đường trở thành huấn luyện viên chuyên nghiệp ngày nay đặt ra thêm yêu cầu về bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn.
Theo ông Trịnh Công Quyền, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao Hải Dương cũ, trước đây, huấn luyện viên trưởng các giải hạng Nhất, hạng Nhì và giải vô địch quốc gia, nhất là trong giai đoạn bóng đá Việt Nam còn nhiều khó khăn và mới hội nhập trở lại với khu vực, quốc tế, chưa phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể, khắt khe về bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn.
Hiện nay, Quy chế bóng đá chuyên nghiệp của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam quy định huấn luyện viên trưởng giải hạng Nhất quốc gia phải có tối thiểu bằng AFC A. Trong khi đó, huấn luyện viên trưởng tại giải vô địch quốc gia phải có bằng huấn luyện viên chuyên nghiệp AFC Pro.
Đây là cấp bằng cao nhất do Liên đoàn Bóng đá châu Á cấp. Để sở hữu bằng AFC Pro, huấn luyện viên phải có bằng AFC A, ít nhất 2 năm kinh nghiệm dẫn dắt đội bóng chuyên nghiệp kể từ khi có bằng AFC A, có trình độ tiếng Anh giao tiếp cơ bản trở lên, kỹ năng sử dụng công nghệ và được liên đoàn bóng đá quốc gia giới thiệu. Tính đến nay, bóng đá Việt Nam mới có hơn 20 huấn luyện viên sở hữu bằng AFC Pro ở cả nam và nữ.
“Những người làm thể thao chuyên nghiệp có đặc thù là chú trọng đến chuyên môn mà ít khi để ý đến bằng cấp, chứng chỉ. Vì thế, khi có một quy định mới, nhiều người xứng đáng vào vị trí này, vị trí khác lại thiếu bằng cấp, chứng chỉ. Với huấn luyện viên bóng đá cũng tương tự như thế. Không phải các huấn luyện viên Hải Phòng thiếu chuyên môn mà có thể do họ thiếu bằng cấp, chứng chỉ nên không thể ngồi trên băng ghế chỉ đạo theo quy định hiện nay”, ông Trịnh Công Quyền nói.
Bên cạnh câu chuyện bằng cấp, bóng đá Hải Phòng còn thiếu môi trường ổn định để các cựu cầu thủ tiếp tục theo đuổi nghề huấn luyện. Không như Hà Nội, Nghệ An, Nam Định... - những địa phương có hệ thống đào tạo trẻ chuyên nghiệp, xuyên suốt - bóng đá Hải Phòng từng trải qua nhiều thăng trầm. Sự thiếu ổn định về mô hình đào tạo khiến nhiều thế hệ cựu cầu thủ sau khi giải nghệ ít có môi trường làm việc dài hạn ở các tuyến trẻ để tích lũy kinh nghiệm. Không ít người chọn hướng đi riêng thay vì theo đuổi sự nghiệp huấn luyện viên chuyên nghiệp.
Để lấp khoảng trống trên băng ghế huấn luyện, bóng đá đất Cảng không chỉ cần phát hiện tài năng trên sân cỏ mà còn phải tạo môi trường để những người có chuyên môn được đào tạo, được trao cơ hội và trưởng thành trong nghề. Đặng Văn Thành có thể là bước khởi đầu cho hành trình ấy.