Người gác đèn Nam Triệu
Trọn đời giữ nguồn ánh sáng cho tàu thuyền ra vào cảng an toàn, hình ảnh người gác đèn Phùng Văn Bằng sáng mãi trong lịch sử hàng hải của đất Cảng anh hùng.
Từ một công nhân Ty Hoa đăng...
Theo Gia phả dòng họ Phùng Quốc Công, ông Phùng Văn Bằng sinh năm 1936 tại làng My Động, xã Tiền Phong, huyện Thanh Miện (tỉnh Hải Dương cũ), nay là xã Nam Thanh Miện (Hải Phòng). Ông Bằng sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, truyền thống yêu nước luôn chảy trong huyết quản. Năm 1952, khi mới 16 tuổi, anh ruột ông là ông Phùng Văn Phan bị giặc Pháp sát hại khi làm nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho cơ sở cách mạng.
Trước biến cố này, gia đình ông chuyển đến Hải Phòng sinh sống. Người thiếu niên Phùng Văn Bằng luôn đau đáu với nợ nước, thù nhà và từng bày tỏ ý định với gia đình, rằng dù ra trận hay ở lại hậu phương, hễ việc gì có ích cho cách mạng thì làm. Sau đó, ông Phùng Văn Bằng xin vào làm công nhân đốt đèn biển tại Ty Hoa đăng với nhiệm vụ thầm lặng nhưng cao cả là bảo đảm ánh sáng cho tàu ra, vào cảng.
Năm 1954, miền Bắc được giải phóng nhưng Hải Phòng chưa hoàn toàn được giải phóng do nằm trong khu vực chuyển quân tập kết 300 ngày. Trong vùng tạm chiếm, ông Phùng Văn Bằng tích cực tham gia các cuộc vận động, sát cánh cùng công nhân đấu tranh giữ máy móc, không cho địch phá hoại hoặc tháo dỡ mang đi.
Sau ngày giải phóng Hải Phòng , ông Phùng Văn Bằng tiếp tục công việc của mình tại Tổ đèn Nam Triệu, phụ trách hệ thống phao đèn từ cửa sông Đình Vũ đến phao số 0.
Những ngày đầu sau giải phóng, cán bộ, công nhân phải làm việc trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn. Tổ đèn Nam Triệu do ông Bằng phụ trách tới 20 đèn phao, 5 nhà đèn, bảo đảm ánh sáng liên tục cho tàu ra, vào cảng an toàn. Sau này, ông từng tâm sự: "Ở đảo đèn, suốt năm tháng chỉ có một mình, ban ngày còn nhìn thấy tàu thuyền và hải âu. Ban đêm vắng lặng. Đêm đêm thao thức nghe sóng biển, nhưng cũng có đêm biển lặng như tờ. Vậy mà tôi ở trên đảo đèn 6 năm. Hai nghìn đêm nhưng vì ánh sáng của cây đèn biển, tôi lại thấy vui và nghĩ có thể trụ mãi ở đây được".
Bằng ý chí và trách nhiệm của mình, ông Phùng Văn Bằng hoàn thành nhiệm vụ bảo đảm ánh sáng liên tục cho tàu thuyền vào cảng. Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Tổ đèn Nam Triệu phải bảo đảm hoạt động cho phao đèn và giữ được ánh sáng để hàng nghìn lượt tàu thuyền vượt qua bom đạn, thủy lôi ra, vào cảng.
Không chỉ có nhiều sáng kiến như chuyển từ đốt đèn bằng hơi sang đốt đèn bằng ắc quy và pin, cải tiến máy chớp sang máy chớp bằng điện, ông còn chèo thuyền tới các trạm đèn, tổ chức giảng dạy văn hóa cho anh em tổ viên. Tổ đèn liên tục được công nhận danh hiệu Tổ lao động Xã hội chủ nghĩa.
Những cây đèn biển được ông Phùng Văn Bằng và đồng đội thắp sáng đã dẫn đường cho tàu thuyền của ngư dân qua lại an toàn, dẫn lối cho các tàu chở hàng hóa của bè bạn quốc tế được thông suốt, đặc biệt là các chuyến tàu chở vũ khí và lương thực ra vào cảng Hải Phòng chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam.
... đến danh hiệu tự hào Anh hùng Lao động
Năm 1962, ông Phùng Văn Bằng vinh dự trở thành đại biểu dự Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc. Tại đây, ông được gặp Bác Hồ. Người đã khen ngợi và khuyên ông nên cố gắng công tác, nâng cao đức tính cần cù và cố gắng cải tiến các phương tiện bảo đảm ánh sáng cho tàu ra, vào cảng an toàn.
Trong suốt sự nghiệp gắn với cây đèn biển của mình, ông Bằng đã lập được nhiều thành tích trong lao động sản xuất, được Bộ Giao thông vận tải, Thủ tướng Chính phủ tặng thưởng nhiều Bằng khen. Ngày 3/5/1962, ông được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất.
Ngày 3/5/1963, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì có thành tích nổi bật: "Nêu cao tinh thần trách nhiệm, xung phong công tác tại nơi xa đất liền, bền bỉ chịu đựng gian khổ, luôn biểu thị tinh thần làm chủ, tích cực vượt khó khăn, lôi cuốn được mọi người hăng say công tác, bảo vệ tốt hệ thống đèn biển, bảo đảm thường xuyên ánh sáng cho tàu ra vào cảng an toàn, xây dựng tổ trở nên gương mẫu nhất của Ty Đảm bảo hàng hải".
Sau đó, Tổ đèn Nam Triệu cũng được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động - đơn vị duy nhất của ngành Hàng hải Việt Nam có vinh dự được thưởng danh hiệu này.
Ngày 20/10/2000, Anh hùng Lao động Phùng Văn Bằng qua đời ở tuổi 64 tại Hải Phòng. Để ghi nhận những đóng góp của một người con ưu tú đối với quê hương và ngành Hàng hải nước nhà, tháng 11/2012, UBND tỉnh Hải Dương cũ đã quyết định đặt tên ông cho một con đường ở thị trấn Thanh Miện.
Tên tuổi của ông được ghi trang trọng trong các văn bia, sổ truyền thống và gia phả dòng họ Phùng, trong kỷ yếu "Họ Phùng Việt Nam", trong các tư liệu lịch sử của tỉnh Hải Dương cũ và thành phố Hải Phòng, Tổng Công ty Bảo đảm An toàn hàng hải miền Bắc, Bộ Giao thông vận tải.