Quản lý chặt người chấp hành án tại cộng đồng

Hỗ trợ người chấp hành, xử lý nghiêm người vi phạm

Phải trả giá bằng bản án 36 tháng án tù cho hưởng án treo vì hành vi đánh bạc, anh Vi Quang T., trú tại phường Lê Chân từng có thời gian mặc cảm với lỗi lầm trong quá khứ. Song trong 12 tháng chấp hành án vừa qua, sự đồng hành của lực lượng Công an phường Lê Chân đã giúp anh từng bước nhận thức rõ hơn về quyền, nghĩa vụ của người chấp hành án, nghiêm túc thực hiện thời gian thử thách và nỗ lực làm lại cuộc đời.

“Trong thời gian chấp hành án, tôi được đồng chí cảnh sát khu vực địa phương quán triệt về chấp hành những nội quy, quy định của pháp luật. Tôi cũng chấp hành tốt các quy định của địa phương và chỉ mong chấp hành tốt để sớm được xóa án tích, trở lại thành người công dân tốt của xã hội”, anh T. nói.

Anh T. là một trong hơn 150 trường hợp hưởng án treo đang được Công an phường Lê Chân quản lý. Sau khi tiếp nhận hồ sơ và người chấp hành án từ cơ quan thi hành án hình sự, UBND phường chỉ đạo Công an phường vào sổ theo dõi từng loại đối tượng, kiểm tra, bổ sung hồ sơ; tham mưu lập hồ sơ quản lý, giám sát, giáo dục và phân công tổ cảnh sát khu vực trực tiếp quản lý.

Việc quản lý được thực hiện định kỳ, gắn với theo dõi, nhận xét, đánh giá quá trình chấp hành án và báo cáo cơ quan thi hành án hình sự thành phố. Với những trường hợp chấp hành chưa tốt, lực lượng công an kịp thời giáo dục, răn đe, nhắc nhở và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

Quản lý người chấp hành án tại cộng đồng đòi hỏi sự kiên trì, sát sao. Bên cạnh nắm chắc hồ sơ, lực lượng chức năng cần thường xuyên gặp gỡ, nắm diễn biến tư tưởng, hoàn cảnh gia đình, việc làm và những yếu tố có thể tác động đến quá trình chấp hành án. Giáo dục, giúp đỡ phải đi đôi với giám sát; khi phát sinh vi phạm, cần có biện pháp xử lý đủ sức răn đe.

Đồng Xuân H. ở tổ dân phố Tiểu Trà, phường Hưng Đạo đang chấp hành án treo tại địa phương và được UBND phường, Công an phường quan tâm, tạo điều kiện sửa chữa sai lầm. Tuy nhiên, H. nhiều lần không có mặt theo giấy triệu tập, liên tiếp vi phạm nghĩa vụ, thể hiện thái độ coi thường pháp luật. Trên cơ sở sự giám sát của Công an phường, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 6, Tòa án Nhân dân khu vực 6 - Hải Phòng đã ra quyết định buộc H. chấp hành hình phạt tù giam.

Nâng hiệu quả quản lý, tăng cường tái hòa nhập

Theo ông Nguyễn Thế Văn, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5 - Hải Phòng, người chấp hành án hình sự tại cộng đồng là những người đã bị kết án, bản án có hiệu lực pháp luật, chủ yếu thuộc nhóm tội phạm ít nghiêm trọng và có đủ điều kiện chấp hành án tại cộng đồng.

Tại địa bàn quản lý của Viện Kiểm sát nhận dân khu vực 5 - Hải Phòng, một phần người chấp hành án hình sự tại cộng đồng hiện thuộc nhóm tội phạm gây rối trật tự công cộng. Trong khi tình trạng gây rối trật tự trong nhóm thanh thiếu niên đang là vấn đề đáng quan tâm.

Do đó, nguy cơ phát sinh hành vi vi phạm, phạm tội mới trong thời gian chấp hành án luôn hiện hữu. Việc thường xuyên kiểm tra, giám sát của Viện Kiểm sát nhân dân cũng như lực lượng công an, chính quyền địa phương không chỉ nhằm đánh giá việc chấp hành án của từng trường hợp mà còn giúp phát hiện những hạn chế trong công tác quản lý để kịp thời đôn đốc, kiến nghị khắc phục, phòng ngừa phát sinh vi phạm.

Công tác chấp hành pháp luật trong thi hành án hình sự tại cộng đồng về cơ bản bảo đảm. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành chính quyền địa phương mới, việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã cũng đặt ra những yêu cầu mới.

Số lượng người chấp hành án trên địa bàn xã mới tăng lên. Trong khi đó, một số quy định chưa kịp điều chỉnh phù hợp thực tiễn sắp xếp đơn vị hành chính, gây khó khăn cho công tác quản lý, giám sát, giáo dục.

Những khâu như bàn giao hồ sơ, triệu tập người chấp hành án nộp bản tự nhận xét, điểm danh, kiểm diện hằng quý có nơi còn thực hiện không chặt chẽ. Điều này rất dễ phát sinh thiếu sót, thậm chí bỏ lọt trường hợp vi phạm, tiềm ẩn tội phạm phát sinh.

Một nguyên nhân khác là tại một số địa phương, công tác thi hành án hình sự chưa được quan tâm đúng mức. Vẫn có tư tưởng coi đây chủ yếu là nhiệm vụ của công an xã, dẫn đến tình trạng giao khoán cho lực lượng công an, mà đang thiếu đi vai trò phối hợp, chỉ đạo thường xuyên của chính quyền địa phương.

Cùng với quản lý, giám sát người đang chấp hành án, công tác tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù cũng cần được triển khai đồng bộ. Theo lãnh đạo Công an phường Hưng Đạo, đơn vị không chỉ thường xuyên gặp gỡ, đồng hành mà còn đẩy mạnh công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Địa phương vừa ra mắt mô hình “Tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù”. Qua rà soát, hiện có 59 người chấp hành xong án phạt tù đang cư trú tại địa phương. Trong đó, 32 người có việc làm ổn định, chiếm 54,24%; 25 người có việc làm nhưng chưa ổn định, chiếm 42,37%; 2 trường hợp có biểu hiện nguy cơ tái phạm đang được quan tâm, quản lý, giáo dục. Những con số này cho thấy, việc tạo điều kiện về việc làm, ổn định cuộc sống có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa tái phạm.

Để nâng cao chất lượng thi hành án hình sự tại cộng đồng, cần tiếp tục chuẩn hóa công tác tiếp nhận, bàn giao, cập nhật hồ sơ, nhất là sau sắp xếp đơn vị hành chính; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cán bộ trong quản lý từng trường hợp, không để xảy ra khoảng trống quản lý.

Cần tăng cường kiểm sát định kỳ và đột xuất, tập trung vào những khâu dễ phát sinh vi phạm như quản lý hồ sơ, triệu tập, kiểm diện, nhận xét quá trình chấp hành án, lập hồ sơ đề nghị rút ngắn thời gian thử thách án treo, miễn, giảm thời hạn chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ và cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án.

Qua kiểm sát phải nhận diện được từng trường hợp có nguy cơ vi phạm, nguyên nhân của nguy cơ và trách nhiệm của cơ quan quản lý, từ đó kiến nghị biện pháp khắc phục cụ thể. Cần phát huy vai trò của gia đình, tổ dân phố, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư trong giáo dục, giúp đỡ người chấp hành án.

Kiểm sát chặt chẽ, quản lý sát thực tế, giáo dục đúng hướng và xử lý nghiêm minh khi cần thiết là những yếu tố không thể tách rời trong thi hành án hình sự tại cộng đồng. Làm tốt công tác này không chỉ bảo đảm bản án của Tòa án được thực hiện nghiêm túc mà còn thể hiện tính nhân văn của pháp luật, mở ra cơ hội để người từng lầm lỗi sửa chữa sai phạm, ổn định cuộc sống và trở thành người có ích cho xã hội.

TUỆ MINH