Tinh gọn để phát triển, không phải để cắt giảm

Theo số liệu từ Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ, đến nay, cả nước thu gọn từ 37.515 cơ sở giáo dục xuống còn 18.570, giảm 50,5% cơ sở, giảm hơn 32.600 cán bộ quản lý và hơn 10.000 nhân viên.

Tại Hải Phòng - địa phương hoàn thành kế hoạch trước mốc 30/8 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, số trường công lập từ mầm non đến THCS đã giảm 41,1%, từ hơn 1.320 trường xuống còn 780 trường.

Những con số này khẳng định sự quyết liệt trong việc tinh gọn bộ máy trong giáo dục, đáp ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tuy nhiên, đằng sau sự sụt giảm cơ học của các đầu mối là bài toán chiến lược làm thế nào để việc sắp xếp diễn ra nhanh, gọn mà không xáo trộn cuộc sống, không làm suy giảm chất lượng dạy và học đúng như định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo là "không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau vì sắp xếp hành chính".

Sắp xếp lại trường lớp không đơn thuần là phép tính cộng trừ cơ sở vật chất hay cắt giảm nhân sự, mà là cuộc tổ chức lại không gian phát triển cho thế hệ tương lai. Do đó, nguyên tắc tối thượng, xác định lấy học sinh làm trung tâm.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, việc sắp xếp trường học được triển khai theo nguyên tắc không làm ảnh hưởng đến việc học tập, đi lại của học sinh. Dù được sáp nhập về mặt quản lý, các điểm trường lẻ vẫn duy trì hoạt động tại địa điểm hiện nay, bảo đảm học sinh không phải di chuyển xa hoặc thay đổi nếp sinh hoạt.

Nguồn lực dành cho nâng cấp hạ tầng được tập trung khi việc thu gọn đầu mối giúp dồn ngân sách đầu tư phòng học thông minh, trang thiết bị hiện đại, nâng tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia của thành phố lên 72,22% trong năm học mới. Giữ nguyên hiện trạng hệ thống trường THPT - vốn chỉ đáp ứng 53,3% nhu cầu của học sinh tốt nghiệp THCS là một quyết định thực tế của thành phố Hải Phòng, tránh tình trạng "tinh giản bằng mọi giá" gây áp lực lên luồng tuyển sinh.

Đội ngũ cán bộ được tối ưu hóa, đặt đúng người, đúng việc. Tái cấu trúc mạng lưới đồng nghĩa với việc dôi dư hàng chục nghìn cán bộ quản lý. Đây là khâu nhạy cảm, đòi hỏi sự minh bạch và nhân văn để giữ vững tâm lý cho đội ngũ nhà giáo.

Thực tế bố trí tại các địa phương như Hải Phòng với 6 nhóm tiêu chí ưu tiên bổ nhiệm Ban giám hiệu, đồng thời điều động cán bộ dôi dư trở lại giảng dạy hoặc giải quyết chế độ trước ngày 30/11, đã mở ra hướng đi rõ ràng. Việc cán bộ quản lý quay lại giảng dạy không phải là một "bước lùi", mà là cơ hội bổ sung lực lượng giáo viên có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm quản trị cho các nhà trường.

Khi bộ máy quản lý gọn nhẹ hơn, nguồn lực xã hội sẽ được giải phóng để tập trung cho công tác chuyên môn.

Trong khi gần một nửa số đầu mối giáo dục được tổ chức lại, hình thái trường phổ thông liên cấp và trường đa cơ sở sẽ trở thành phổ biến. Điều này đặt ra hàng loạt bài toán quản trị mới. Đó là phải tối ưu hóa quản lý tài sản và ngân sách, tránh lãng phí cơ sở vật chất cũ, phân bổ đồng đều tài nguyên giữa các điểm trường.

Đổi mới phương thức kiểm định chất lượng, xây dựng tiêu chuẩn đánh giá phù hợp với mô hình liên cấp, bảo đảm sự đồng đều về chất lượng giảng dạy giữa điểm trường chính và điểm trường phụ. Nâng cao năng lực điều hành khi hiệu trưởng trường liên cấp không chỉ là nhà giáo dục mà phải là nhà quản trị hiện đại, dung hòa được tâm sinh lý của học sinh ở các lứa tuổi khác nhau trong cùng một không gian giáo dục.

Cuộc sáp nhập quy mô lớn đã hoàn tất về mặt thủ tục hành chính trước thềm năm học 2026 - 2027. Giờ là lúc ngành giáo dục và đội ngũ thầy cô giáo bắt tay ngay vào công việc chuyên môn với tinh thần nghiêm túc và trách nhiệm cao nhất.

Tinh gọn bộ máy là tiền đề, nhưng chất lượng giáo dục mới là thước đo cuối cùng. Việc sắp xếp trường học chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi lớp học mở ra là một không gian an toàn, hiện đại và tràn đầy cảm hứng - nơi mọi học sinh đều được thụ hưởng một nền giáo dục phát triển và bình đẳng.

TIẾN HUY