Đổi mới tư duy giáo dục, tạo chuyển biến thực chất, toàn diện
Hôm nay 5/9, cùng với học sinh cả nước, hơn 1 triệu học sinh và khoảng 70.000 cán bộ, giáo viên Hải Phòng bước vào năm học 2026 - 2027.
Đây là năm học mở đầu chặng đường mới sau sắp xếp trường lớp, đổi mới quản trị và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Tại hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học mới, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu tạo đột phá, thay đổi thực chất trong giáo dục và đào tạo. Tinh thần “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”, cũng là tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương sang tổ chức thực hiện, lấy chất lượng và hiệu quả làm thước đo.
Với thành phố Hải Phòng, năm học mới được chuẩn bị đồng bộ, chu đáo với nhiều thay đổi. Thành phố thực hiện sắp xếp 1.440 cơ sở giáo dục; 893 cán bộ quản lý được bố trí trở lại vị trí giáo viên trực tiếp giảng dạy. Cùng với đó, 272 công trình, hạng mục giáo dục được triển khai trong năm 2026 với tổng mức đầu tư, kinh phí hơn 3.779 tỷ đồng; tổng chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo khoảng 18.638 tỷ đồng.
Điều này cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc tổ chức lại mạng lưới, sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên và ưu tiên nguồn lực cho giáo dục. Chính sách miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh giáo dục phổ thông từ năm học 2027 - 2028, sớm hơn 2 năm so với lộ trình chung, với kinh phí dự kiến hơn 241,5 tỷ đồng, cũng thể hiện rõ hơn quan điểm lấy người học làm trung tâm của thành phố.
Cùng với đó, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo mở ra một không gian phát triển mới. 100% cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên triển khai học bạ số; hơn 65.000 cán bộ quản lý, giáo viên được bồi dưỡng năng lực số; 194 trường THCS, THPT thí điểm giáo dục AI. Kho học liệu số có gần 40.000 bài giảng điện tử cùng hơn 1.000 thiết bị dạy học số tự thiết kế.
Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi tạo ra chuyển biến trong từng giờ học. AI có thể giúp người thầy tìm kiếm, xử lý và gợi mở tri thức nhanh hơn, nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong hình thành nhân cách, truyền cảm hứng và dạy học sinh biết suy nghĩ độc lập. Vì vậy, điều cần thiết là sử dụng công nghệ đúng mục đích, đúng lúc và thực sự phục vụ người học. Cùng với đổi mới phương pháp dạy học, cách kiểm tra, đánh giá cũng cần thay đổi để trả lại giá trị thực chất cho việc học.
Tuy vậy, phía trước giáo dục thành phố đang đối mặt với không ít khó khăn cần giải quyết. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ giữa các môn học, cấp học và địa bàn chưa được khắc phục triệt để; năng lực quản lý giáo dục ở một số xã, phường, đặc khu chưa đồng đều. Áp lực trường lớp, quỹ đất tại khu vực đô thị hóa nhanh, khu công nghiệp; yêu cầu kiểm soát thu - chi đầu năm học, bảo đảm an toàn trường học và bảo vệ học sinh trên không gian mạng tiếp tục đặt ra nhiều thách thức...
Vì thế, yêu cầu “thực chất” cần được nhìn từ những điều cụ thể. Cùng với yêu cầu đổi mới, cần tạo điều kiện để thầy cô giáo có thời gian, động lực và môi trường đổi mới; bảo đảm học sinh ở các địa bàn đều có cơ hội tương đối đồng đều về trường lớp, đội ngũ, thiết bị và hạ tầng số.
Một năm học mới bắt đầu với nhiều kỳ vọng. Thành phố có mạng lưới trường lớp được sắp xếp, nguồn lực được ưu tiên, chính sách hỗ trợ người học được mở rộng, đội ngũ được cơ cấu lại và chuyển đổi số được thúc đẩy. Vấn đề còn lại là làm thế nào để hội tụ tất cả những thay đổi thành chất lượng thực chất trong nhà trường.
“Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” cần trở thành cách làm thường xuyên của ngành Giáo dục. Chỉ khi mỗi giờ học chất lượng hơn, mỗi học sinh tiến bộ hơn và mỗi nhà giáo có thêm điều kiện để sáng tạo, đổi mới giáo dục mới thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng thành phố trở thành địa phương có hệ thống giáo dục thực chất, hướng tới con người và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho không gian phát triển mới.