Khai thác 'kho báu' làng nghề bên Đảo Cò

Từ làng nghề hơn 200 năm tuổi...

Gia đình anh Vũ Duy Triển ở thôn Hội Yên, xã Nam Thanh Miện mỗi tháng sản xuất khoảng 10 tấn bánh đa thành phẩm để xuất đi các tỉnh, thành phố lân cận.

Hộ sản xuất, kinh doanh Duy Triển là một trong những cơ sở quy mô lớn ở thôn Hội Yên. Nằm trong con ngõ nhỏ, gia đình anh Triển có 2 khu vực sản xuất, chế biến, đóng gói đối diện nhau, thường xuyên có khoảng 10 lao động địa phương làm việc. Tại đây diễn ra đầy đủ các công đoạn từ ngâm gạo, nghiền, ủ bột, tráng - sấy bánh, thái bánh đến đóng gói thành phẩm.

Bà Nguyễn Thị Vương, Trưởng thôn Hội Yên cho biết, theo các ghi chép, nghề làm bánh đa được gia đình cụ Vũ Duy Tộ khởi lập từ cuối thế kỷ XVIII. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề làm bánh đa Hội Yên chưa bao giờ bị mai một. Đây là vùng đất thuần nông, thiên nhiên ưu đãi, nguồn nước sạch trong, gạo ngon - trắng - dẻo, người dân cần mẫn làm ra những mẻ bánh đa ngon nức tiếng.

Bánh đa Hội Yên được người tiêu dùng tin tưởng bởi không sử dụng hóa chất, hàn the; sợi bánh khi nấu chín vẫn dẻo dai, không làm đục nước dùng. Nhiều người ở nơi khác từng đến học nghề, song bí quyết ủ, trộn bột, tráng và phơi bánh của người Hội Yên khiến sản phẩm khó bị sao chép hoàn toàn.

Trước đây, bánh đa Hội Yên chủ yếu tiêu thụ quanh vùng, nay thương hiệu đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố, từ Tây Bắc đến các tỉnh phía Nam. Sản phẩm còn trở thành món quà quê theo chân người dân ra nước ngoài, giúp thương hiệu ngày càng được biết đến rộng rãi.

Khi chưa có máy sấy, vào những ngày nắng, hàng nghìn phên tre, nứa phơi bánh đa trắng xóa đường làng, ngõ xóm tạo nên nét đặc sắc riêng của làng nghề Hội Yên. Ngày nay, quy trình sản xuất được khép kín, nhiều công đoạn tự động hóa, song để làm ra một mẻ bánh đa mang đậm hương vị vùng đất thuần nông vẫn là điều khiến nhiều người tò mò.

Anh Vũ Anh Hoàn, quê ở xã Nam Thanh Miện cho rằng, nếu trong lịch trình tham quan Đảo Cò, du khách được giới thiệu, hướng dẫn vào thăm làng nghề sản xuất bánh đa sẽ giúp sản phẩm du lịch địa phương phong phú hơn. Nhiều làng nghề ở các tỉnh, thành phố khác đã thu hút du khách kết hợp tham quan di tích, trải nghiệm văn hóa địa phương.

"Tôi quê ở đây, sinh sống tại Hà Nội và cũng chưa từng được xem quy trình sản xuất bánh đa ở nơi mình sinh ra nên rất tò mò. Nếu có dịp tôi sẽ đưa các con đến làng nghề", anh Vũ Anh Hoàn nói.

...đến khu danh thắng độc đáo

Cách trung tâm Hà Nội khoảng 70 km, Đảo Cò ở xã Nam Thanh Miện thuộc vùng hồ An Dương và hồ Triều Dương, diện tích gần 70 ha, là khu danh lam thắng cảnh độc đáo, hiếm có ở các tỉnh, thành phố miền Bắc.

Đảo Cò sở hữu hệ sinh thái động, thực vật phong phú với hơn 170 loài, trong đó có các loài cò tiêu biểu như cò trắng, cò lửa, cò ruồi, cò bợ, cò nghênh, cò hương và các loại vạc như vạc xám, vạc xanh cư trú. Đây còn là nơi quần tụ của nhiều loài chim quý như sâm cầm, vịt trời, le le, mòng két... Trong đó, một số loài thuộc Sách đỏ Việt Nam, có nguy cơ tuyệt chủng, đang được bảo tồn chặt chẽ.

Dưới hồ An Dương, hồ Triều Dương có nguồn thủy sinh vật phong phú, là môi trường sống của nhiều loài như rái cá, ba ba gai, cá chạch, cá vền, cá mòi, cá chuối hoa, cá măng kìm...

Giữa vùng đồng bằng rộng lớn, hồ nước, hệ thống đảo tự nhiên xanh mướt cùng hàng vạn cá thể chim hoang dã sinh sống, di cư theo mùa tạo nên điểm đến hấp dẫn đối với du khách.

Đến Đảo Cò, không chỉ có người Hải Phòng mà còn đông du khách từ nhiều địa phương. Các tour đi thuyền trên lòng hồ, vòng quanh các đảo giúp du khách tận mắt quan sát các loài chim làm tổ, kiếm mồi. Vào sáng sớm hoặc chiều tối, hàng vạn cá thể chim bay đi, bay về tạo nên khung cảnh đặc sắc, gợi liên tưởng đến miền Tây sông nước.

Vào cuối tuần, lễ, Tết, mỗi ngày Đảo Cò đón hàng nghìn lượt du khách. Nhiều nhóm khách lưu trú tại các nhà nghỉ quanh hồ để sáng sớm, chiều muộn xem các loài cò, vạc đi về.

Tuy vậy, việc xâu chuỗi, liên kết Đảo Cò với làng nghề còn hạn chế. Ngay các ki ốt bán hàng trên bờ hồ An Dương cũng chưa có quầy giới thiệu, bán sản phẩm bánh đa Hội Yên; biển chỉ dẫn, giới thiệu làng nghề cũng chưa có. Vì thế, du khách từ xa khó biết gần Đảo Cò có một làng nghề hàng trăm năm tuổi, muốn mua bánh đa làm quà cũng không biết tìm ở đâu.

Ông Vũ Văn Long, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nam Thanh Miện cho rằng đây là hạn chế tồn tại đã lâu. Khách đến Đảo Cò rất đông nhưng chưa biết đến làng nghề, trong khi sản phẩm nổi tiếng của Hội Yên chưa có cơ hội tiếp cận đông đảo du khách.

Năm 2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Đảo Cò Chi Lăng Nam là di tích quốc gia danh lam thắng cảnh thuộc thôn An Dương. Trước đó 10 năm, làng nghề bánh đa Hội Yên ở thôn Hội Yên được công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương lồng ghép du lịch Đảo Cò với tham quan, trải nghiệm làng nghề, giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa địa phương, đồng thời nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển nghề truyền thống.

Tuy nhiên, những lợi thế này vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Kết nối danh thắng Đảo Cò với làng nghề bánh đa Hội Yên lâu đời không chỉ làm phong phú trải nghiệm du khách, mà còn mở thêm hướng bảo tồn nghề truyền thống, tạo sinh kế và gia tăng giá trị du lịch địa phương.

TIẾN HUY