Chủ động phòng chống bệnh truyền nhiễm trong trường học dịp đầu năm học mới

Tăng cường xử lý ổ dịch sốt xuất huyết

Trước thời điểm khai giảng năm học mới 2026 - 2027, sự phối hợp giữa ngành y tế và ngành giáo dục tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước đang được đẩy mạnh nhằm tăng cường tối đa các giải pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm trong môi trường học đường. Các hoạt động trọng tâm tập trung vào việc khống chế sự lây lan của bệnh sốt xuất huyết và bệnh tay chân miệng.

Đây là những hành động cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa dịch bệnh từ sớm, từ xa, hướng tới mục tiêu bảo vệ và nâng cao sức khỏe toàn dân.

Tại thành phố Đồng Nai, báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật địa phương cho biết, tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn địa bàn đã ghi nhận hơn 9.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 ca tử vong. Địa phương hiện bước vào thời điểm cao điểm của mùa mưa, điều kiện thời tiết nóng ẩm liên tục là môi trường vô cùng thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi, khiến nguy cơ bùng phát dịch gia tăng nhanh chóng.

Đối mặt với tình hình này, ngành y tế thành phố Đồng Nai đã đề nghị các cấp chính quyền địa phương tăng cường khâu giám sát, chủ động phát hiện sớm các ca bệnh cũng như các ổ dịch để đánh giá đúng nguy cơ và xử lý kịp thời. Ngành y tế cũng chủ động bổ sung nguồn hóa chất diệt muỗi, chuẩn bị đầy đủ vật tư và trang thiết bị y tế.

Các cơ sở giáo dục trên địa bàn được yêu cầu thực hiện nghiêm túc công tác vệ sinh môi trường, triệt phá các vật dụng chứa nước không cần thiết và phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế trong công tác theo dõi, phòng chống dịch.

Cùng chung diễn biến phức tạp, thành phố Hải Phòng trong khoảng thời gian từ ngày 24 đến ngày 30/8 đã ghi nhận 8 ổ dịch sốt xuất huyết Dengue, tăng 8 ổ dịch so với tuần trước đó, đi kèm 25 ca mắc mới (tăng 12 ca). Mặc dù tổng số ca mắc tích lũy từ đầu năm 2026 tại Hải Phòng là 208 ca (giảm 240 ca so với cùng kỳ năm 2025), mối đe dọa về một đợt bùng phát dịch diện rộng vẫn luôn hiện hữu.

Đánh giá về tình hình dịch bệnh trên địa bàn, Bác sĩ Phan Hồng Hải, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng nhận định, thời tiết mưa nhiều kết hợp nóng ẩm đang tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi truyền bệnh phát triển mạnh.

Trong đó, các địa phương như quận Kiến An, quận Lê Chân và huyện Cát Hải được xếp vào nhóm có nguy cơ rất cao. Ngành y tế Hải Phòng đã yêu cầu chính quyền địa phương huy động lực lượng nhân dân cùng tham gia vệ sinh môi trường, tích cực diệt lăng quăng, bọ gậy.

Đồng thời, các trạm y tế cơ sở phải nâng cao tần suất giám sát, phát hiện sớm, khoanh vùng xử lý triệt để các ổ dịch và tổ chức phun hóa chất diệt muỗi tại các khu vực có nguy cơ cao.

Tại tỉnh Gia Lai, số ca mắc sốt xuất huyết cũng ghi nhận xu hướng tăng nhanh trong tuần cuối tháng 8 khi khu vực phía Tây của tỉnh bước vào mùa mưa. Chỉ trong một tuần, tỉnh này đã phát hiện thêm hơn 420 ca mắc mới, tăng 24 ca so với tuần trước đó. Số liệu lũy kế từ đầu năm đến nay cho thấy Gia Lai đã ghi nhận hơn 5.360 ca mắc sốt xuất huyết và 1 trường hợp tử vong, tăng mạnh hơn 3.590 ca so với cùng kỳ năm 2025.

Hiện tại, toàn tỉnh vẫn còn 69 ổ dịch đang hoạt động tại 36 xã, phường. Nhằm ứng phó kịp thời, ngành Y tế tỉnh Gia Lai đã tăng cường công tác theo dõi sát diễn biến dịch, đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh đến từng người dân, tập trung xử lý các điểm phát sinh lăng quăng, bọ gậy, kiểm soát chặt chẽ các dụng cụ chứa nước và các vật dụng có nguy cơ trở thành nơi muỗi đẻ trứng.

Phân tích rõ hơn về yếu tố chuyên môn của bệnh lý này, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Virus - Ký sinh trùng thuộc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chia sẻ, bệnh sốt xuất huyết thường khởi phát rất đột ngột với triệu chứng sốt cao, đi kèm các biểu hiện như đau đầu, đau mỏi cơ khớp, đau hốc mắt, buồn nôn và chán ăn.

Bệnh thường trải qua giai đoạn sốt kéo dài từ 2 đến 7 ngày. Tuy nhiên, giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh lại thường xuất hiện vào thời điểm người bệnh bắt đầu hạ sốt, phổ biến nhất là từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Do đó, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Virus - Ký sinh trùng thuộc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo người bệnh và gia đình tuyệt đối không được chủ quan khi thấy thân nhiệt giảm xuống, bởi vì hạ sốt hoàn toàn không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi.

Người bệnh cần tiếp tục được theo dõi sát sao các biểu hiện sức khỏe, được chăm sóc đúng cách, bù dịch đầy đủ, sử dụng thuốc an toàn theo đúng chỉ định. Ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, gia đình phải đưa người bệnh đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời.

Công tác tăng cường giám sát, phát hiện sớm, xử lý triệt để các ổ dịch, vệ sinh môi trường triệt hạ lăng quăng, bọ gậy tại các địa phương đang góp phần quan trọng kiểm soát hiệu quả bệnh sốt xuất huyết ngay từ tuyến cơ sở.

Điều này thể hiện rõ nét định hướng chuyển dịch chiến lược từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần chỉ đạo trong Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Phòng chống bệnh tay chân miệng

Bên cạnh sốt xuất huyết, bệnh tay chân miệng cũng đang là mối lo ngại lớn của ngành Y tế khi năm học mới bắt đầu. Theo số liệu thống kê từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Bộ Y tế, trong 8 tháng đầu năm 2026, trên phạm vi cả nước đã ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, tăng cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong vòng 4 tuần gần đây, một số tỉnh, thành phố tiếp tục ghi nhận số ca mắc tay chân miệng ở mức cao, bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Đồng Nai, tỉnh Đồng Tháp, tỉnh Tây Ninh, tỉnh Lâm Đồng, thành phố Đà Nẵng và thành phố Hà Nội.

Cơ quan y tế lưu ý, bệnh tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là các bé đang theo học tại các cơ sở nhà trẻ, trường mẫu giáo. Nhóm đối tượng học sinh mầm non này chiếm tới 87,3% trong tổng số các ca mắc được hệ thống ghi nhận. Bộ Y tế dự báo số ca mắc tay chân miệng có thể sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Nhằm chủ động phòng, chống hiệu quả bệnh tay chân miệng cũng như các bệnh truyền nhiễm khác tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là đối với trẻ em mầm non, mẫu giáo, đồng thời bảo vệ tối đa sức khỏe học sinh trong đợt khai giảng năm học mới, Bộ Y tế đã ban hành văn bản gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đề nghị tăng cường đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch bệnh trong trường học.

Theo chỉ đạo của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng UBND các tỉnh, thành phố cần tập trung chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho đội ngũ giáo viên và các bậc phụ huynh về bệnh tay chân miệng cùng các bệnh truyền nhiễm thường gặp. Nội dung tuyên truyền cần chú trọng vào việc giúp người chăm sóc trẻ nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, nắm vững các biện pháp phòng bệnh chủ động và biết cách xử trí đúng đắn khi phát hiện trẻ có triệu chứng bệnh.

Về công tác vệ sinh môi trường học đường, các cơ sở giáo dục bắt buộc phải bảo đảm không gian trường lớp luôn sạch sẽ, thông thoáng và đầy đủ ánh sáng tự nhiên. Riêng đối với các nhà trẻ, trường mẫu giáo, Bộ Y tế yêu cầu phải thực hiện thường xuyên và nghiêm túc nguyên tắc "3 sạch", bao gồm: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.

Nhà trường cần duy trì việc lau chùi lớp học hằng ngày, làm sạch định kỳ các bề mặt và vật dụng mà trẻ thường xuyên tiếp xúc, đồng thời tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn phòng, chống dịch của cơ quan y tế chuyên môn.

Song song đó, Bộ Y tế đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế và hệ thống y tế địa phương trong công tác phát hiện, xử lý và báo cáo kịp thời các trường hợp học sinh nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh tay chân miệng cũng như các bệnh truyền nhiễm khác.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm rất phổ biến ở trẻ nhỏ, có đặc tính lây lan vô cùng nhanh chóng trong gia đình, cộng đồng và đặc biệt là những môi trường sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, trường mầm non. Bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng tăng mạnh vào khoảng tháng 9 và tháng 10 hằng năm.

Thời điểm này trùng với lúc học sinh bước vào năm học mới, gia tăng tần suất tiếp xúc và sinh hoạt chung. Nếu công tác giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường và việc phát hiện sớm trẻ mắc bệnh không được thực hiện nghiêm ngặt, nguy cơ dịch lây lan rộng là rất lớn.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh và nhà trường cần đặc biệt chú ý đưa trẻ đến các cơ sở y tế ngay lập tức khi phát hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường như: sốt cao hoặc sốt liên tục khó hạ; trẻ bị giật mình với tần suất nhiều; xuất hiện triệu chứng run tay, run chân; quấy khóc bất thường hoặc rơi vào trạng thái li bì; nôn ói nhiều; thở bất thường hoặc khi tình trạng sức khỏe chung của trẻ có diễn biến xấu đi.

Việc bảo vệ sức khỏe cho học sinh không thể chỉ đợi đến khi dịch bệnh xuất hiện mới triển khai, mà đòi hỏi phải được thực hiện thường xuyên từ những hành động nhỏ nhất hằng ngày trong mỗi lớp học, mỗi gia đình và toàn cộng đồng.

Khi việc phòng bệnh trở thành ý thức tự giác và trách nhiệm chung của toàn xã hội, trường học sẽ không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ truyền thụ kiến thức mà còn trở thành môi trường an toàn, góp phần tạo dựng nền tảng sức khỏe vững chắc cho thế hệ tương lai.

TT - TTXVN