Nghề thêu ren truyền thống Hải Phòng tìm hướng đi mới
Nghề thêu ren truyền thống Hải Phòng đứng trước nguy cơ mai một, song các nghệ nhân đang nỗ lực đổi mới sản phẩm, truyền nghề, tìm đầu ra.
Đổi mới sản phẩm truyền thống
Theo Hiệp hội làng nghề và Hội nghệ nhân thợ giỏi Hải Phòng, nhiều năm trước đây, tại Công ty Thảm len Hàng Kênh có những người thợ thêu rất giỏi nghề. Len lỏi trong các làng quê có các hợp tác xã, tổ thêu ren, đan móc.
Sản phẩm thêu ren ngày đó không chỉ đáp ứng yêu cầu thị trường tiêu dùng trong nước mà còn hướng đến xuất khẩu nước ngoài, chủ yếu là Liên Xô (cũ). Những năm tháng đó, nghề thêu ren, đan móc đem lại thu nhập và giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở cả nông thôn và thành thị…
Trải qua năm tháng, nghề thêu ren, đan móc dần mai một. Các doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực thêu ren cũng không còn hoạt động, nhưng không ít người hiện nay vẫn tha thiết với nghề.
Nghệ nhân Nguyễn Thị Liên có xưởng thêu ren ở phố Trần Kiên, phường Kiến An cho biết nghề thêu ren đòi hỏi công phu, tỉ mỉ và rất mất thời gian. Lớp người còn biết nghề thêu ren hiện nay trên địa bàn thành phố còn rất ít.
Mặc dù tuổi cao nhưng là số ít những người còn biết nghề nên bà không muốn nghề này mai một dần. Vì vậy, hằng ngày bà Liên vận động chị em yêu thích nghề cùng đến xưởng nhận những mẫu sản phẩm do bà sáng tạo ra để về nhà thêu.
Theo bà Liên, nghề thêu ren hiện nay muốn tồn tại phải theo xu hướng mới phù hợp thị hiếu người tiêu dùng, chủ yếu phục vụ làm đồ lưu niệm. Nếu tính giá trị kinh tế thì ngày công thực hiện sản phẩm thêu ren rất thấp, nhưng chị em chịu khó miệt mài cũng có thêm thu nhập.
Sản phẩm thêu ren của chị Đàm Thị Thu Thủy, hội viên Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng tại đường Thiên Lôi (phường Lê Chân) lại thể hiện sự phá cách của một nghệ nhân trẻ tuổi.
Chị Thủy cho biết trước đây, chủ yếu các bà, các mẹ thêu ren trên các chất liệu truyền thống như vải, tranh, khăn, áo. Nhưng ngày nay, người tiêu dùng thích sản phẩm thêu móc đa dạng trên chất liệu với nhiều họa tiết khác nhau như trên ví da, túi, mũ, áo…
Để tạo được những tác phẩm thêu móc thủ công trên những đồ vật theo thị hiếu người tiêu dùng hiện nay, người thêu phải biết lồng ghép các kỹ thuật truyền thống với kỹ thuật đan, móc hiện đại, kết hợp các màu sắc để tạo ra những sản phẩm mang sự mới lạ, hấp dẫn người tiêu dùng…
Truyền nghề và mở rộng thị trường
Ngày nay, mặc dù nghề thêu ren đứng trước nhiều khó khăn nhưng những thợ thủ công, nghệ nhân tâm huyết vẫn đang ngày đêm tìm cách duy trì, phát triển nghề truyền thống.
Đặc biệt, có nghệ nhân không chỉ duy trì nghề mà nghiên cứu sáng tạo làm ra những sản phẩm mới, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng hiện đại, vừa tiêu thụ trên thị trường vừa tạo việc làm cho người lao động. Một số nghệ nhân còn tích cực truyền nghề cho lớp trẻ yêu thích học nghề này.
Chị Cao Thu Vân, nghệ nhân ở phường Thủy Nguyên chia sẻ cơ sở của chị chuyên sản xuất các sản phẩm thời trang và áo dài thêu tay. Nhiều khách hàng rất thích các trang phục thêu tay bởi thiết kế cầu kỳ, trang nhã.
Tuy nhiên, cơ sở sản xuất của chị Vân vẫn khó khăn về mặt bằng để mở rộng sản xuất. Thị trường tiêu thụ sản phẩm cũng chỉ tập trung vào phục vụ một số số đối tượng khách hàng, chưa mở rộng được thị trường…
Một số nghệ nhân còn giữ nghề thêu ren cũng trăn trở các sản phẩm thêu ren hiện nay còn khó khăn về thị trường tiêu thụ. Mặc dù nghệ nhân luôn phải tìm hướng đi mới để đáp ứng yêu cầu thị trường, nhưng sức mua vẫn chậm chạp.
Giám đốc Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ An Dương (phường An Dương) Đoàn Thị Nga cho biết sản phẩm thêu móc của hợp tác xã hướng đến phục vụ du lịch nên sản phẩm cũng chỉ bán được tại các hội chợ hoặc dịp lễ đặc biệt.
Phó Chủ tịch Hội Nghệ nhân, thợ giỏi Hải Phòng Cao Bích Thủy cho rằng để sản xuất các sản phẩm thủ công, mỹ nghệ, trong đó có thuê ren thường mất rất nhiều thời gian, trong khi đó việc tiêu thụ các sản phẩm này còn chậm. Do đó, để gắn bó với nghề, giữ nghề, các nghệ nhân luôn phải nuôi dưỡng tình yêu và niềm đam mê nghề.
Để phát triển nghề thêu ren truyền thống, nhiều nghệ nhân mong muốn thành phố, địa phương quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất để tổ chức dạy nghề. Hiệp hội Du lịch chú trọng giới thiệu, quảng bá, ký gửi các sản phẩm đồ thủ công mỹ nghệ, trong đó có các sản phẩm thêu ren, đan móc của các nghệ nhân tại các điểm du lịch để phục vụ khách du lịch có nhu cầu mua làm quà tặng.