Gìn giữ tiếng Việt, gìn giữ sợi dây gắn kết với quê hương

'Gieo' tiếng Việt, vun đắp tình yêu quê hương

Kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giữ gìn và phát huy tiếng Việt, Đề án “Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 - 2030” đã chọn ngày 8/9 hằng năm là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng.

Đến nay, nhiều hoạt động dạy và học, gìn giữ và lan tỏa tiếng mẹ đẻ đã được tổ chức rộng khắp, góp phần kết nối các thế hệ kiều bào với quê hương, cội nguồn. Trong bối cảnh mới, Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục đặt việc gìn giữ tiếng Việt trong tầm nhìn chiến lược về phát huy nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Nhằm triển khai Đề án, các hoạt động hưởng ứng Ngày Tôn vinh tiếng Việt được tổ chức quanh năm, lồng ghép với các sự kiện, lễ hội và chương trình dành cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Một trong những hoạt động tiêu biểu là Trại hè Việt Nam. Qua hơn hai thập kỷ tổ chức, Trại hè đã thu hút hàng nghìn thanh niên, sinh viên người Việt Nam ở nước ngoài trở về quê hương, góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, vun đắp tình cảm và trách nhiệm của thế hệ trẻ kiều bào đối với quê hương, đất nước.

Tại Chương trình giao lưu tiếng Việt trong khuôn khổ Trại hè Việt Nam 2026, một nhóm kiều bào trẻ đã lựa chọn kể về cuộc đời và sự nghiệp của Bác Hồ, thay vì các tiết mục múa, hát hay diễn kịch như nhiều nhóm khác.

Có bạn thuyết trình chưa thực sự trôi chảy, nhưng chính sự chân thật và nỗ lực đã chạm đến Ban giám khảo, giúp đội thi giành giải Nhất. Em Đoàn Ngọc Hà Quyên, kiều bào Ukraine, đại diện nhóm, cho biết việc cùng nhau tìm đọc tài liệu về Bác Hồ và lịch sử Việt Nam không chỉ giúp nhóm chuẩn bị cho phần thi mà còn tạo cơ hội để các thành viên rèn luyện tiếng Việt, hiểu thêm về đất nước và cội nguồn dân tộc.

Không chỉ tại Trại hè Việt Nam, từ năm 2023 đến nay, Gala tiếng Việt thân thương đã trở thành hoạt động thường niên đầy ý nghĩa, lan tỏa tình yêu tiếng Việt tới đông đảo cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và bạn bè quốc tế.

Trong đó, Cuộc thi “Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài” là một trong những hoạt động tiêu biểu của Đề án. Đến nay, cuộc thi đã vinh danh 24 cá nhân tiêu biểu đã và đang miệt mài góp sức lan tỏa tiếng Việt bằng tình yêu, sự sáng tạo và tinh thần cống hiến bền bỉ.

Các Sứ giả tiếng Việt không chỉ là người Việt Nam ở nước ngoài mà còn có những người nước ngoài dành tình cảm đặc biệt cho Việt Nam, yêu tiếng Việt và có nhiều đóng góp thiết thực, ý nghĩa cho việc giảng dạy, quảng bá, lan tỏa tiếng Việt đến với bạn bè quốc tế.

Cùng với Trại hè Việt Nam và Gala tiếng Việt thân thương, từ năm 2013, Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học tổ chức các khóa tập huấn phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho giáo viên kiều bào.

Các khóa tập huấn không chỉ trang bị kỹ năng giảng dạy mà còn tạo cơ hội để các thầy, cô tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và đất nước Việt Nam. Qua đó, giáo viên có thêm hiểu biết và nâng cao ý thức về vai trò, ý nghĩa của việc gìn giữ, lan tỏa tiếng Việt.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi nhanh chóng, dù công nghệ hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế vai trò của thầy, cô giáo. Chính các thầy, cô là những người truyền cảm hứng, khơi dậy tình yêu tiếng Việt và giúp mỗi bài học ngôn ngữ trở thành một hành trình khám phá văn hóa, lịch sử và tâm hồn Việt Nam.

Những năm qua, trong các chuyến thăm, hoạt động đối ngoại và gặp gỡ cộng đồng, lãnh đạo Đảng, Nhà nước luôn dành sự quan tâm lớn đến công tác dạy và học tiếng Việt. Lãnh đạo đã trực tiếp thăm các lớp học, gặp gỡ, động viên giáo viên và học sinh, đồng thời trao tặng sách, tủ sách và tài liệu tiếng Việt cho cộng đồng tại Singapore, Thái Lan, Phần Lan, Sri Lanka và nhiều địa bàn khác.

Những hoạt động này góp phần thiết thực hỗ trợ công tác dạy và học tiếng Việt, gìn giữ tiếng mẹ đẻ và bản sắc văn hóa dân tộc.

Đến nay, từ châu Á, châu Âu, châu Mỹ đến nhiều khu vực khác trên thế giới, hàng trăm lớp học tiếng Việt đang được duy trì bằng tâm huyết của các thầy, cô và sự đồng hành của các hội đoàn, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cùng các gia đình người Việt.

Nhiều mô hình dạy tiếng Việt đã có những cách làm sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn, góp phần quan trọng để tiếng Việt tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong cộng đồng.

Sợi dây bền chặt gắn kết các thế hệ

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chia sẻ, có những điều theo chúng ta suốt cuộc đời và với mỗi người Việt Nam, đó chính là tiếng mẹ đẻ. Tiếng Việt là lời ru đầu đời của bà, của mẹ, là ký ức của mái đình, bến nước, cánh đồng quê, là nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa và tâm hồn dân tộc.

Dù mỗi người lựa chọn một hành trình khác nhau, dù đang sống ở Việt Nam hay bất cứ nơi đâu trên thế giới, tiếng Việt vẫn là sợi dây vô hình nhưng bền chặt gắn kết chúng ta với cội nguồn.

Theo Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng, Đề án “Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 - 2030” ra đời rất đúng lúc và kịp thời, đáp ứng niềm kỳ vọng, mong muốn tiếng Việt được lan tỏa mạnh mẽ hơn, rộng rãi hơn đến với từng người Việt Nam ở nước ngoài.

Sau hơn 4 năm triển khai thực hiện, tính từ năm 2022, Đề án đã đạt được những kết quả thực chất, ngày càng có nhiều cách làm hay, sáng kiến xuất phát từ chính các thầy, cô - những người đang “gieo chữ” tại các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, góp phần lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh, đối với dân tộc ta, tiếng Việt là kết tinh của nền văn hóa được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Gìn giữ tiếng Việt cũng chính là gìn giữ những giá trị văn hóa, đạo lý, lối sống, truyền thống tốt đẹp, đặc biệt là cội nguồn dân tộc.

Với những người Việt xa xứ, tiếng Việt là điểm tựa tinh thần, là sợi dây kết nối từ quá khứ đến hiện tại, kết nối những người thân ở trong nước với mỗi người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài.

Theo Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng, việc gìn giữ tiếng Việt đã trở thành nhu cầu tự thân và niềm tự hào của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Nhà nước giữ vai trò định hướng, tạo điều kiện và đồng hành. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hội đoàn, nhà trường và thầy, cô là những lực lượng trực tiếp lan tỏa phong trào, tổ chức việc dạy và học tiếng Việt.

Tuy nhiên, gia đình là nơi tiếng Việt được gìn giữ, trao truyền và kết nối một cách tự nhiên, bền vững nhất.

“Nhiều người cha, mẹ cố gắng dạy cho con mình tiếng Việt, với một mục tiêu rất giản dị, để khi về Việt Nam, gặp ông bà, các cháu có thể biết nói: ‘Chào ông’, ‘chào bà’, ‘cảm ơn’, ‘xin lỗi’... Từ những lời nói giản dị ấy, các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài có thể tiếp tục duy trì sự gắn kết với gia đình, quê hương và cội nguồn dân tộc”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chia sẻ.

Những kết quả và nỗ lực đó càng có ý nghĩa trong bối cảnh công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Ngày 2/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia; là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới; đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà còn là nguồn lực mềm của quốc gia. Mỗi lớp học tiếng Việt ở nước ngoài, mỗi cuốn sách tiếng Việt được gìn giữ, mỗi người thầy kiên trì truyền dạy tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ đều đang góp phần bồi đắp bản sắc Việt Nam trong lòng thế giới.

Từ những lớp học được duy trì bằng tâm huyết của thầy, cô đến nỗ lực gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong mỗi gia đình, tiếng Việt tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ. Đó không chỉ là việc bảo tồn một ngôn ngữ, mà còn là hành trình giữ gìn ký ức, tình cảm và sự gắn bó với quê hương, để mỗi người Việt Nam dù ở đâu vẫn có thể tìm thấy sợi dây kết nối với cội nguồn dân tộc.

TT - TTXVN