Chủ động chọn giống, thích ứng biến đổi khí hậu

Chủ động đưa vào sản xuất giống lúa phù hợp

Biến đổi khí hậu với các hiện tượng nắng nóng cực đoan, hạn hán kéo dài và mưa lũ bất thường gần đây xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, Hải Phòng là một trong những thành phố bị tác động trực tiếp bởi biến đổi khí hậu. Khảo sát của các cơ quan chức năng thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, từ vụ xuân năm 2022 đến nay, hiện tượng xâm nhập mặn bắt đầu xuất hiện sớm với nồng độ cao, diễn biến ngày càng phức tạp xâm nhập sâu bao trùm vào hệ thống.

Hiểm họa của thiên tai, thời tiết khó tránh khỏi, nông dân luôn phải chủ động đối mặt và ứng phó. Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, với những kinh nghiệm tích lũy cùng thời gian, bà con nông dân luôn cố gắng tìm ra phương án tối ưu nhất để giảm bớt thiệt hại.

Một trong những giải pháp thích ứng để sản xuất linh hoạt là thay đổi bộ cơ cấu giống phù hợp với biến đổi khí hậu. Anh Nguyễn Văn Tiến ở thôn Tiên Hội, xã Tiên Lãng đấu thầu khu đầm trũng trên địa bàn. Anh cho biết, vài năm trước, khu vực sản xuất còn dễ dàng, nhưng gần đây, cứ mưa to, tiêu thoát nước rất khó khăn.

Đặc biệt, mưa dài ngày, vùng cấy lúa ngập nước rất lâu, do đó việc cấy một số giống lúa như BC, Khang Dân năng suất thấp. Ứng phó với tình trạng này, anh tìm hiểu, đưa giống lúa Đài Thơm mới vào sản xuất, cây cao chống đổ tốt, năng suất cao hơn lại bán được giá.

Nhóm kỹ sư của Công ty CP Nông nghiệp kỹ thuật cao nhiều năm qua đã tích cực nghiên cứu để đưa ra những giống lúa phù hợp với điều kiện thực tế sản xuất của vùng ven biển Hải Phòng, trong đó giống lúa được bà con vùng ven biển đón nhận đưa vào sản xuất là giống Hương Biển 3. Giống lúa này không chỉ chịu mặn tốt, khả năng kháng rầy cao mà còn cho chất lượng gạo ngon…

Nhiều nông dân thu gom ruộng bỏ hoang ở các xã: Vĩnh Thịnh, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tiên Lãng, An Lão… thời gian đầu rất khó khăn để tìm ra giống lúa thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, khi được doanh nghiệp giới thiệu giống lúa mới DS1 có nhiều ưu điểm vượt trội, có thể khắc phục những nhược điểm thời tiết, một số đại điền thu gom ruộng bỏ hoang đã tích cực đưa giống mới này vào sản xuất. Giống lúa DS1 có giai đoạn được các đại điền đưa vào sản xuất với diện tích hơn 200 ha, năng suất vào vụ Xuân có nơi đạt hơn 70 tạ/ha…

Linh hoạt cơ chế chính sách hỗ trợ nông dân

Để đưa các giống mới thích ứng biến đổi khí hậu vào sản xuất, trong những năm qua, thành phố Hải Phòng luôn tạo điều kiện tổ chức các hội thảo, hội nghị đầu bờ, là cơ hội để các doanh nghiệp, nhà khoa học trao đổi, giới thiệu các giống mới, triển vọng, thích ứng với biến đổi khí hậu, có thể phù hợp với điều kiện canh tác ở vùng biển Hải Phòng… Một số địa phương thực hiện gieo cấy trình diễn, thử nghiệm đánh giá hiệu quả sản xuất, từ đó khuyến khích nhân rộng tại các địa phương…

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lương Thị Kiểm, biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng phức tạp, tác động sâu đến sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Cùng với đó, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường trở thành xu thế tất yếu, là định hướng phát triển của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Với Hải Phòng, trong những năm qua, thành phố luôn quan tâm chỉ đạo phát triển sản xuất lúa theo hướng nâng cao chất lượng, giảm chi phí, tăng hiệu quả và thân thiện với môi trường, đồng thời khuyến khích và hỗ trợ bà con áp dụng tiến bộ kỹ thuật như quản lý dinh dưỡng hợp lý, bón phân cân đối, sử dụng phân bón chuyên dùng, ứng dụng cơ giới hóa, quản lý nước tưới tiết kiệm, áp dụng quy trình canh tác tiên tiến...

Cùng với đó, ngành Nông nghiệp tham mưu với thành phố hỗ trợ sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu bằng các chương trình thiết thực như triển khai kinh phí hỗ trợ đất lúa, hỗ trợ giống lúa; triển khai dự án canh tác lúa giảm phát thải nhà kính tại một số địa phương, đồng thời hỗ trợ kinh phí diệt chuột, xử lý bệnh lùn sọc đen bảo vệ mùa màng…

Ngành Nông nghiệp cũng khuyến cáo người sản xuất nông nghiệp ưu tiên lựa chọn các giống lúa, cây trồng có khả năng chống chịu tốt với biến đổi khí hậu. Đối với các dịch bệnh phát sinh trên cây trồng như bệnh vàng lá trên chuối, bệnh chấm quả trên dưa vàng... cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cán bộ khuyến nông đều khảo sát trực tiếp tại các vùng sản xuất, hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trừ kịp thời, không để bệnh lây lan, phát sinh trên diện rộng, ảnh hưởng năng suất, chất lượng sản phẩm cây trồng của bà con.

Về phía các địa phương tích cực vận động, tuyên truyền nông dân quy vùng sản xuất tập trung các giống lúa thích ứng biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, thường xuyên phối hợp với các cơ quan chức năng Sở Nông nghiệp - Môi trường hướng dẫn nông dân các biện pháp canh tác hiệu quả, hạn chế sâu bệnh gây hại, nâng cao năng suất cây trồng, liên kết tiêu thụ sản phẩm…

Một số địa phương khuyến khích, tạo điều kiện cho các hộ nông dân thu gom ruộng bỏ hoang, quy vùng sản xuất tập trung, đưa các giống lúa thích ứng biến đổi khí hậu vào sản xuất, tránh tình trạng đất ruộng bỏ hoang phí nhiều năm…

HƯƠNG AN