Làm mới sân khấu để gần trẻ hơn
Tại Hải Phòng, nhạc kịch, hợp xướng, múa rối… đang được làm mới bằng những cách tiếp cận gần với trẻ em hơn.
Khi trẻ được nghe, xem, hát và trực tiếp đứng trên sân khấu, hoạt động biểu diễn dần trở thành một phần của trải nghiệm nghệ thuật, thay vì chỉ là những lần đi xem biểu diễn.
Kể chuyện gần với trẻ
Sân khấu truyền thống Hải Phòng đang có những thay đổi trong cách tiếp cận khán giả nhỏ tuổi. Thay vì chờ trẻ tìm đến những loại hình nghệ thuật vốn có phần xa lạ, các nghệ sĩ điều chỉnh cách kể chuyện và thể hiện để sân khấu gần gũi hơn với thế giới của trẻ.
Năm 2026, vở múa rối “Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn” được Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng dàn dựng trong chương trình nghệ thuật dành cho thiếu nhi. Câu chuyện quen thuộc được đưa lên sân khấu với sự kết hợp của diễn xuất, âm nhạc, múa rối và công nghệ trình chiếu. Phần tạo hình sân khấu, ánh sáng, âm thanh cũng được đầu tư để tăng tính trực quan, phù hợp với cách tiếp nhận của trẻ.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Giám đốc Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng, thiếu nhi là nhóm khán giả đặc biệt. Với những chương trình dành cho trẻ, nhà hát lựa chọn các câu chuyện gần gũi, rút gọn những trích đoạn chèo, cải lương để phù hợp với thời lượng chú ý của trẻ, đồng thời kết hợp múa rối với âm nhạc, ánh sáng hiện đại và sự tương tác trực tiếp. Sau buổi diễn, trẻ còn có thể trò chuyện với nghệ sĩ, tìm hiểu hậu trường, thậm chí thử tham gia một số cảnh diễn.
Từ những cách làm này, sân khấu thiếu nhi có thêm cơ hội bắt đầu từ cách trẻ cảm nhận và tiếp nhận câu chuyện. Với nghệ thuật truyền thống, điều này càng cần được lưu ý khi những tích truyện, làn điệu và cách biểu diễn vốn quen thuộc với một lớp công chúng khác được đưa đến gần trẻ bằng cách thể hiện nhẹ nhàng, trực quan và dễ tiếp cận hơn.
Nhạc kịch cũng đang tìm được một chỗ đứng riêng trong đời sống nghệ thuật dành cho trẻ ở Hải Phòng. Sau chương trình “Một chuyến rong chơi” năm 2025, Hệ thống Mầm non Sao Việt tiếp tục triển khai dự án nhạc kịch trong năm học 2026 - 2027. Hai vở “Treo đèn đón trăng lên” và “Chiếc ổ rơm ấm áp” được xây dựng với sự tham gia của trẻ; riêng trẻ từ 5 đến 10 tuổi ngoài hệ thống Sao Việt cũng có thể đăng ký thử vai.
Các chương trình được tổ chức để trẻ tham gia một cách tự nhiên. Các em được làm quen với âm nhạc, lời thoại, nhân vật, vận động và cách phối hợp cùng nhau trong quá trình tập luyện, biểu diễn. Sân khấu vì thế vừa là nơi để xem, vừa tạo thêm cơ hội để trẻ trải nghiệm và thử sức với nghệ thuật.
Ở góc khác của đời sống nghệ thuật, các lớp học nhạc và cơ hội biểu diễn dành cho trẻ cũng ngày càng phổ biến. Ông Nguyễn Duy, Giám đốc Trung tâm Nhạc cụ Nguyễn Duy (Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Tiệp), nhận xét nếu trước đây việc học và thưởng thức nghệ thuật còn khá xa xỉ với nhiều gia đình thì nay việc cho trẻ học nghệ thuật đã trở nên quen thuộc hơn. Cùng với đó là mong muốn được đứng trên sân khấu, được thể hiện những gì mình đã học và luyện tập.
Khán giả nhỏ tuổi vì thế cũng có những mong muốn riêng khi đến với nghệ thuật. Các em muốn được lắng nghe, trải nghiệm và có cơ hội tham gia. Đây là điều các chương trình biểu diễn dành cho trẻ ngày càng quan tâm.
Khi trẻ bước lên sân khấu
Ở phường Đồ Sơn, Dàn hợp xướng trẻ do nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Hưng thành lập cũng tạo một cách tiếp cận khác với âm nhạc. Những buổi học miễn phí được tổ chức vào cuối tuần, trẻ làm quen với kỹ thuật thanh nhạc, hát bè, phối hợp tập thể và có cơ hội biểu diễn trong các hoạt động tại địa phương.
Hoạt động này bắt đầu từ một nhu cầu khá đời thường, tạo thêm không gian để trẻ gặp gỡ, cùng hát và thử sức với biểu diễn. Những ca khúc cách mạng được lựa chọn, phối khí và tập luyện theo cách phù hợp hơn với lứa tuổi, qua đó mang đến cho những giai điệu quen thuộc một cách tiếp cận gần gũi hơn với trẻ.
Cùng với đó, những chương trình hợp xướng quy mô lớn cũng mở rộng cơ hội để trẻ tiếp xúc với nghệ thuật. Hợp xướng Gió Xanh, với thành viên từ 6 đến 87 tuổi, dự kiến tổ chức chương trình “Trong lời gió hát - The People’s Songs” tại Hải Phòng vào tháng 11. Chương trình quy tụ gần 200 người biểu diễn, với nhiều ca khúc Việt Nam và quốc tế, trong đó có “Cánh én tuổi thơ”, “Bến cảng quê hương tôi”, cùng các tác phẩm từ sân khấu nhạc kịch và âm nhạc thế giới. Chị Nguyễn Hải Yến, chỉ huy dàn hợp xướng, cho rằng một trải nghiệm nghệ thuật có thể trở thành ký ức đẹp với trẻ, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và gieo những hạt mầm tích cực.
Việc Gió Xanh đưa chương trình về Hải Phòng cũng cho thấy hợp xướng có thể đến gần với nhiều người hơn, không chỉ những người được đào tạo chuyên nghiệp. Trẻ có thể đứng cùng người lớn, cùng hát, lắng nghe nhau và cảm nhận âm nhạc qua những trải nghiệm chung. Chương trình dự kiến dành khoảng 300 vé mời cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại Hải Phòng và các địa phương lân cận, để các em có thêm cơ hội đến với không gian biểu diễn.
Với Hải Phòng, nơi đang hướng tới phát triển đời sống âm nhạc và mở rộng các không gian văn hóa, những trải nghiệm như vậy có thể bắt đầu từ những chương trình cụ thể nhưng cần được tiếp nối trong đời sống nghệ thuật lâu dài. Sân khấu cần có những sản phẩm đủ gần gũi để trẻ muốn xem, đồng thời có thêm những không gian để các em được trực tiếp tham gia.
Khi vừa là khán giả, vừa có cơ hội bước lên sân khấu, trẻ có thể tiếp cận nghệ thuật một cách tự nhiên hơn. Từ những trải nghiệm ấy, các em có thêm cơ hội hình thành sự tự tin, khả năng cảm thụ và thói quen tìm đến nghệ thuật trong những năm tháng sau này.