Khi truyện cổ tích trở thành 'giáo trình' ngoại ngữ

Học ngoại ngữ từ câu truyện cổ

Tháng 3/2026, Trường THPT Marie Curie, thành phố Hải Phòng đã cho ra mắt truyện tranh đa ngữ “Cây khế”. Lật từng trang sách, câu chuyện cổ tích dân gian nổi tiếng của Việt Nam về lòng tham, sự công bằng và bài học “ở hiền gặp lành” được kể lại dưới hình thức truyện tranh hiện đại, trình bày đồng thời bằng tiếng Việt cùng 5 ngoại ngữ gồm tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn và tiếng Đức.

Đi cùng phần nội dung là hệ thống tranh minh họa với màu sắc tươi sáng, sinh động, góp phần khắc họa rõ nét nhân vật và diễn biến câu chuyện. Điều đặc biệt hơn, những dòng chữ và nét vẽ ấy không phải sản phẩm của các tác giả chuyên nghiệp mà do chính học sinh Trường THPT Marie Curie thực hiện.

Ngay từ cuốn sách đầu tiên, nhà trường đã xác định đây không chỉ là một ấn phẩm phục vụ học tập mà còn là bước khởi đầu cho mô hình tủ sách đa ngữ. Sau khi xuất bản, nhà trường tiếp tục hoàn thiện thủ tục bản quyền và chuẩn bị các đầu sách tiếp theo.

Nhà giáo Hoàng Xuân Khóa, Chủ tịch Hội đồng Trường THPT Marie Curie cho biết ý tưởng ban đầu xuất phát từ mong muốn tạo ra một sân chơi học thuật giúp học sinh vừa thực hành ngoại ngữ, vừa phát huy khả năng sáng tạo.

Việc dịch sang các ngôn ngữ và đọc phiên bản đa ngữ trong cùng 1 ấn phẩm giúp học sinh mở rộng vốn từ vựng, rèn luyện kỹ năng đọc hiểu và so sánh các ngôn ngữ trong cùng một ấn phẩm. "Khi câu chuyện được kể bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, các em còn học được cách mang giá trị văn hóa của dân tộc vươn ra thế giới", nhà giáo Hoàng Xuân Khóa chia sẻ.

Để triển khai dự án sách, nhà trường tổ chức các cuộc thi dịch thuật và vẽ minh họa dành cho học sinh toàn trường. Bản dịch 5 thứ tiếng và tranh minh họa của các nhóm tác giả được giải nhất từ cuộc thi sẽ được lựa chọn để in sách.

Với "Cây khế", các nhóm dịch chủ yếu đến từ khối 11 và 12, trong đó có nhiều học sinh từng tham gia các cuộc thi ngoại ngữ. Sau khi hoàn thành, các bản dịch tiếp tục được hội đồng chuyên môn rà soát và biên tập trước khi xuất bản.

Quá trình dịch thuật cũng đặt ra không ít thử thách, đặc biệt với những ngoại ngữ còn khá mới của nhà trường như tiếng Đức. Từ khó khăn về vốn từ, ngữ pháp đến cách lựa chọn ngữ cảnh phù hợp, học sinh phải chủ động tìm tài liệu, trao đổi với giáo viên và chỉnh sửa qua nhiều lần biên tập.

Song song với phần dịch thuật, cuộc thi vẽ minh họa cũng thu hút đông đảo học sinh tham gia. Hàng chục tác phẩm được gửi tới ban tổ chức trước khi hội đồng chuyên môn và họa sĩ phụ trách lựa chọn để hoàn thiện sản phẩm cuối cùng.

Em Nguyễn Dĩ Cần, học sinh lớp 12A2 chia sẻ: “Em thấy đây là trải nghiệm rất thú vị, vì chúng em vừa được trau dồi ngoại ngữ, vừa có cơ hội thỏa sức sáng tạo”.

Điều làm nên nét riêng của Trường THPT Marie Curie là học sinh trực tiếp tham gia vào toàn bộ quá trình sáng tạo, từ dịch thuật, vẽ minh họa đến hoàn thiện bản thảo. Cuốn sách vì thế không chỉ là tài liệu học tập mà còn là kết quả của một dự án học tập thực tiễn.

Tủ sách đa ngữ - cầu nối văn hóa

Hải Phòng hiện có 13 trường triển khai chương trình ngoại ngữ thứ hai gồm các tiếng Nhật, Hàn và Trung. Trường THPT Marie Curie là một trong những trường ngoài công lập triển khai đồng thời nhiều ngoại ngữ bên cạnh tiếng Anh.

Những năm gần đây, nhà trường chú trọng phát triển năng lực ngoại ngữ cho học sinh thông qua các hoạt động học tập gắn với trải nghiệm thực tế như giao lưu văn hóa, các cuộc thi học thuật, dự án sáng tạo và chương trình hợp tác giáo dục.

Theo kế hoạch, tới đây nhà trường sẽ tiếp tục phát hành các đầu sách như "Hai con dê qua cầu", "Trí khôn" và tác phẩm phóng tác từ truyện ngụ ngôn La Fontaine "Sáo mượn lông công". Để chuẩn bị cho các ấn phẩm này, trước kỳ nghỉ hè 2026, nhà trường đã giao kịch bản cho các lớp tham gia dịch thuật và vẽ minh họa.

Em Đỗ Hồng Quyên, học sinh lớp 11B6 chia sẻ trong năm học mới, các em tiếp tục được tham gia dịch thuật và vẽ minh họa cho cuốn sách "Hai con dê qua cầu". So với "Cây khế", các em đã có thêm kinh nghiệm nên việc phối hợp cũng chủ động hơn.

Những cuốn sách đa ngữ còn được sử dụng như một kênh kết nối văn hóa và mở rộng giao lưu giáo dục. Theo nhà giáo Hoàng Xuân Khóa, trong 3.000 cuốn sách "Cây khế" đã xuất bản, có gần 2.000 cuốn đã tặng học sinh các trường đang học tiếng Hàn, tiếng Nhật, tiếng Trung trong và ngoài thành phố. Các em học sinh bày tỏ sự bất ngờ và thích thú trước cuốn truyện tranh đa ngữ do chính các bạn đồng trang lứa tạo ra

Nhiều người nước ngoài học tiếng Việt tại trường cũng bày tỏ sự ngạc nhiên với những cuốn sách đa ngữ bởi cách trình bày cho phép đối chiếu nhiều ngôn ngữ trong cùng một ấn phẩm. Điều này giúp họ vừa học tiếng Việt, vừa tiếp cận các câu chuyện và giá trị văn hóa Việt Nam theo cách trực quan hơn. Nhà trường cũng sử dụng các ấn phẩm như món quà dành tặng đối tác, trường đại học và tổ chức giáo dục quốc tế, qua đó góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam và tăng cường kết nối văn hóa, giáo dục.

Từ những trang sách nhỏ đa ngữ đang mở ra hướng tiếp cận mới trong dạy và học ngoại ngữ ở Trường THPT Marie Curie - nơi ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, phát triển tư duy sáng tạo mà còn trở thành cầu nối văn hóa.

MINH TÂM