Hiện thực hoá khát vọng siêu đô thị biển

Đồng bộ hạ tầng và cơ chế

Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi Hải Phòng bước vào triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ nhất và Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng. Với vị thế cực tăng trưởng hàng đầu cả nước, Trung ương giao cho thành phố mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 13% đến 14% mỗi năm giai đoạn 2026 - 2030. Ngày 15/7/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU, khẳng định quyết tâm chính trị cao độ nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển toàn diện.

Để các mục tiêu của Nghị quyết 11 thực sự đi vào cuộc sống, tư duy hoạch định chính sách không thể đứng ngoài thực tiễn sôi động của thị trường, đặc biệt là ngành logistics, mạch máu của nền kinh tế thành phố cảng. Hệ thống cảng biển Hải Phòng đang đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ với dự báo lượng hàng container thông qua sẽ đạt 13 triệu TEU vào năm 2030, theo kịch bản tích cực thậm chí có thể đạt tới gần 16 triệu TEU. Tuy nhiên, bức tranh thực tế vẫn còn những trăn trở lớn.

Tại FIATA World Congress 2025 (Đại hội Thế giới Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế), ông Trần Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Hải Phòng, lãnh đạo Tập đoàn Macstar và Sao Á D.C cho biết, hiện chỉ khoảng 2% hàng hóa qua cảng Hải Phòng được vận chuyển bằng đường sông và ven biển. Con số này cho thấy hạ tầng cảng biển và hạ tầng đường sông, ven biển chưa phát triển đồng bộ.

Khó khăn lớn hiện nay là điều kiện luồng lạch, hạn chế về tĩnh không cầu và thiếu các cảng biển cỡ nhỏ, cảng sông, ICD. Tại khu vực phía Bắc, vào mùa khô, mực nước xuống thấp, bãi bồi xuất hiện khiến sà lan di chuyển khó khăn. Trong mùa lũ, nước dâng cao lại làm giảm đáng kể tĩnh không của các cầu huyết mạch như cầu Bình và cầu Sông Mới, có nơi chỉ còn khoảng 5 m.

Những hạn chế này khiến doanh nghiệp phải giảm số tầng container xuống còn hai tầng, đồng thời giảm tải trọng phương tiện để bảo đảm an toàn. Điều này làm giảm lợi thế chi phí của vận tải thủy. Bên cạnh đó, một số quy định về phạm vi hoạt động của tàu sông cấp S1, S2 từ cảng nước sâu Lạch Huyện về cửa sông Văn Úc, cũng như giới hạn năng lực tiếp nhận của bến thủy nội địa theo cả tải trọng DWT và số lượng TEU, đang hạn chế tính linh hoạt của doanh nghiệp.

Mở lối kinh tế số, kinh tế xanh

Để tháo gỡ những khó khăn trên và thực hiện định hướng của Nghị quyết 11 về xây dựng Hải Phòng thành siêu đô thị biển có sức cạnh tranh toàn cầu, thành phố đang tập trung điều chỉnh cơ chế quản lý.

Hiệp hội Logistics Hải Phòng (HPLA) kiến nghị cơ quan quản lý chỉ kiểm soát giới hạn tiếp nhận phương tiện vận tải sông, ven biển tại các cầu bến thủy nội địa theo tải trọng và chiều dài tối đa của tàu, tương tự như cách áp dụng đối với cảng biển. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động xếp tối đa số lượng container, góp phần đẩy nhanh giải phóng hàng tại cảng biển và tối ưu chi phí vận chuyển.

Cùng với phát triển hạ tầng, xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng xanh và các tiêu chuẩn ESG của các tập đoàn quốc tế cũng đặt ra yêu cầu đổi mới trong cải cách hành chính. HPLA kiến nghị Hải quan thí điểm mô hình “Luồng xanh phương tiện”, áp dụng quản lý rủi ro đối với hàng container chuyển cảng đích bằng đường thủy từ cảng nước sâu đến các cảng địa phương, cảng sông, kết hợp cấp phép điện tử trực tuyến mức độ 4.

Giải pháp này sẽ góp phần minh bạch hóa quy trình, rút ngắn thời gian chờ đợi tại cầu cảng, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế Nghị quyết 11 đề ra.

Sức hút của hành lang kinh tế kết nối trực tiếp với Hải Phòng tiếp tục được củng cố khi các tập đoàn lớn mở rộng đầu tư. Điển hình, DHL Supply Chain vừa tổ chức lễ động thổ Trung tâm logistics DHL North Logistics Campus tại tỉnh Hưng Yên, với tổng vốn đầu tư 1.900 tỷ đồng, tương đương 63 triệu Euro.

Dự án có vị trí chiến lược, kết nối trực tiếp với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đạt tiêu chuẩn kho vận hạng A với chiều cao thông thủy 11,9 m, sẵn sàng tích hợp tự động hóa và hệ thống năng lượng mặt trời áp mái. Theo ông Bertrand Juvigny, Tổng Giám đốc DHL Supply Chain Việt Nam, Việt Nam được dự báo có mức tăng trưởng lớn về thương mại hàng hóa trong giai đoạn 2026 - 2030. Dự án sẽ góp phần hoàn thiện hạ tầng logistics, đáp ứng nhu cầu của các chuỗi cung ứng hiện đại.

Để doanh nghiệp yên tâm đầu tư và đồng hành cùng thành phố theo tinh thần Nghị quyết 11, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng có thêm những chính sách hỗ trợ thiết thực. Trong đó có các chính sách ưu đãi tài chính như giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp vận tải container đường sông, ven biển và chủ đầu tư hạ tầng cảng trong 3 - 5 năm tới.

Bên cạnh đó, các gói “tín dụng xanh” với lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp đóng mới phương tiện ít phát thải được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho ngành logistics. Đáng chú ý, chủ trương của thành phố Hải Phòng xem xét miễn phí cơ sở hạ tầng cảng biển đối với hàng container vận chuyển bằng đường sông, ven biển và đường sắt đến năm 2030 sẽ tạo lợi thế cạnh tranh, góp phần thu hút nguồn hàng nội địa và hàng trung chuyển từ các khu vực lân cận qua cảng Hải Phòng.

Để thực hiện thành công Nghị quyết 11-NQ/TU, cần đổi mới công tác cán bộ, tăng cường kỷ luật hành chính và bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh. Sự kết hợp giữa định hướng chiến lược của Đảng bộ thành phố và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp sẽ tạo nền tảng để Hải Phòng bứt phá, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn mới.

THU HẰNG