Gỡ từng điểm nghẽn, tăng tốc giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt
Các địa phương phía Tây Hải Phòng khẩn trương tháo gỡ vướng mắc, tăng tốc giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Từ chậm sang tăng tốc
Sáng 24/8, Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng xã Hà Đông tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ đất nông nghiệp cho 100 hộ dân đã ký phương án bồi thường, với tổng số tiền gần 23 tỷ đồng.
Đáng chú ý, chỉ sau 7 ngày kể từ cuộc làm việc của Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên với các địa phương khu vực phía Tây về tiến độ giải phóng mặt bằng dự án, xã Hà Đông đã chuyển từ địa phương chưa có diện tích giải phóng mặt bằng 0% sang hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với đất nông nghiệp, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu. Đây cũng là tinh thần triển khai quyết liệt tại nhiều địa phương có dự án đi qua.
Trước đó, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến giữa tháng 8/2026, 11 xã, phường phía Tây mới giải phóng mặt bằng hơn 285 ha, đạt trên 18% tổng diện tích cần thu hồi; trong đó còn 6 địa phương chưa thu hồi được diện tích nào trong phạm vi dự án.
Thời gian qua, các địa phương đã tích cực triển khai công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc điều chỉnh hướng tuyến, vị trí ga và chậm bàn giao mốc giới chính thức khiến tiến độ ở một số nơi bị ảnh hưởng; nhiều địa phương đã kiểm đếm, lập phương án, chi trả bồi thường, hỗ trợ nhưng phải điều chỉnh lại theo quy hoạch mới.
Đoạn tuyến qua xã Yết Kiêu dài khoảng 3 km, đi qua 7 thôn. Sau khi tiếp nhận mốc giới dự án vào tháng 6/2026, xã khẩn trương hoàn thành việc xác định nguồn gốc đất và rà soát nhân khẩu của các hộ dân trong phạm vi ảnh hưởng để phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Trước đó, địa phương đã tập trung giải phóng mặt bằng khu tái định cư nhằm bảo đảm điều kiện triển khai dự án.
Dự án qua địa bàn xã Gia Lộc gồm 2 dự án thành phần. Trong đó, dự án thành phần 1 về đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga phải thu hồi đất của 197 hộ dân, với 27 hộ thuộc diện tái định cư. Dự án thành phần 2 liên quan đến 533 hộ dân và một cơ sở sản xuất, kinh doanh, trong đó có 18 hộ có đất ở bị ảnh hưởng. UBND xã Gia Lộc phấn đấu hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ đối với dự án thành phần 1 trong tháng 9/2026.
Tuyến đường sắt đi qua xã Hà Đông dài 7,8 km với tổng diện tích đất thu hồi khoảng 39,8 ha của hơn 400 hộ dân, kinh phí giải phóng mặt bằng gần 800 tỷ đồng.
Ngoài tuyến chính, dự án còn có 2 khu tái định cư tại thôn Nhan Bầu, Thiệu Mỹ, mở rộng nghĩa trang thôn Tiên Kiều và di chuyển bãi rác Nhan Bầu. Đến cuối năm 2025, xã đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 2 khu tái định cư. Trên cơ sở mốc giới sơ bộ, địa phương đã thống kê, kiểm kê đất đai, tài sản trên đất và xác định nguồn gốc từng thửa để làm căn cứ bồi thường, hỗ trợ. Tuy nhiên, do mốc giới chính thức có thay đổi, xã phải điều chỉnh lại phương án cho phù hợp.
Tiến độ xây dựng nghĩa trang mới chưa hoàn thành tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ ảnh hưởng đến việc di chuyển mộ. Đến ngày 14/8, xã Kẻ Sặt thu hồi hơn 0,7 ha đất để thực hiện dự án mở rộng nghĩa trang nhân dân xã Kẻ Sặt và xã Bình Giang, phục vụ giải phóng mặt bằng dự án.
Gỡ vướng để chạy đua tiến độ
Để bảo đảm tiến độ dự án, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên yêu cầu các địa phương coi giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị trong năm 2026, lấy kết quả thực hiện làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Các địa phương tổng hợp các nội dung khó khăn, vướng mắc, kiến nghị liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, đề xuất, báo cáo UBND thành phố.
Phó Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động hướng dẫn UBND các xã giải quyết các nội dung khó khăn, vướng mắc và việc thu, nộp các khoản phí, lệ phí khi người sử dụng đất thực hiện các thủ tục đăng ký biến động đất đai do Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án.
Theo đồng chí Dương Đình Ổn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 3/6 - 15/7, Ban Quản lý Dự án đường sắt bàn giao hồ sơ, cọc giải phóng mặt bằng (trên thực địa) phần tuyến, các nhà ga cho 21 địa phương, trong đó có 11 xã thuộc khu vực phía Tây thành phố.
Sau khi nhận bản trích lục địa chính, các địa phương đã chủ động lập báo cáo nguồn gốc sử dụng đất, tiến hành họp dân, ban hành thông báo thu hồi đất đối với người có đất thu hồi. Đến nay, toàn bộ bản đồ, ranh giới thu hồi đất đã rõ.
Đối với kiến nghị của các xã về việc chưa có cơ chế hỗ trợ đối với đất vườn ao trong cùng thửa đất có đất ở, hỗ trợ về cây trồng trên đất không đúng mục đích, hỗ trợ tài sản tạo lập không đúng quy định, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết tại Quyết định số 17/2026/QĐ-UBND ngày 17/3/2026 đã quy định rõ mức hỗ trợ tuỳ theo từng thời điểm tạo lập tài sản và có hay không có vi phạm hành lang bảo vệ các công trình. Riêng các tài sản tạo lập trên đất hành lang, đất công do UBND cấp xã quản lý, chuyển mục đích sử dụng đất trái phép từ ngày 1/7/2014 trở về sau sẽ không được hỗ trợ.
Ngay sau cuộc làm việc của lãnh đạo thành phố, các địa phương vào cuộc khẩn trương. Lãnh đạo xã Kẻ Sặt yêu cầu Phòng Kinh tế và Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng xã xây dựng “đường găng” tiến độ; tích cực thực hiện việc quy chủ, xác định nguồn gốc đất, tiếp xúc, đối thoại để các hộ dân trong diện thu hồi đất chấp nhận phương án bồi thường, kịp bàn giao đất bảo đảm tiến độ dự án.
Trong tháng 8 và 9/2026, hoàn thành giải phóng mặt bằng đất nông nghiệp, đất ở và các loại đất khác; tháng 10/2026 hoàn thành di chuyển mộ. Đây là mốc thời gian Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Trung Kiên yêu cầu các xã, phường khu vực phía Tây thực hiện.