Gỡ điểm nghẽn từ những thửa đất nhỏ còn lại sau thu hồi
Thực tiễn thu hồi đất cho thấy nhiều diện tích nhỏ lẻ, xen kẹt phát sinh, đặt ra yêu cầu tháo gỡ để bảo đảm quyền lợi người dân.
Yêu cầu từ thực tiễn
Ông Đặng Văn Bốn ở thôn Gia Khánh, xã Gia Lộc cho biết gia đình có thửa ruộng rộng 470 m², trong đó 180 m² nằm trong chỉ giới thu hồi thực hiện dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Phần diện tích bị thu hồi nằm giữa thửa ruộng, khiến hơn 200 m² đất còn lại bị chia thành hai phần, không bảo đảm điều kiện tưới tiêu, ảnh hưởng đến việc sản xuất. Gia đình ông đề nghị thu hồi toàn bộ phần diện tích còn lại của thửa ruộng, đồng thời mong muốn cơ quan chức năng xem xét, giải quyết để bảo đảm quyền lợi và thuận lợi cho người dân.
Số thửa đất nằm ngoài chỉ giới thu hồi nhưng được đề nghị thu hồi không nhỏ. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tại một số địa bàn xuất hiện các khu dân cư, diện tích đất xen kẹt giữa dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với các dự án giao thông đã hoàn thành. Tại đặc khu Cát Hải, một số khu dân cư xen kẹt với dự án đường Tân Vũ - Lạch Huyện; tại các xã An Khánh, An Hưng và Kiến Thụy, có diện tích xen kẹt với dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng. Người dân đề nghị cơ quan chức năng xem xét thu hồi toàn bộ diện tích đất xen kẹt để thuận lợi trong quản lý, sử dụng.
Trên địa bàn thành phố ghi nhận những thửa đất nhỏ lẻ không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hình thành sau khi thu hồi đất thực hiện dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, công cộng.
Tại số 6/263 Lạch Tray có mảnh đất diện tích chỉ 0,5 m²; khu đất 15/64/179 phố Lê Lợi có mảnh đất diện tích 1 m²… Đây là những phần diện tích còn lại sau quá trình thu hồi giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án cải tạo chung cư cũ, xây dựng cầu Rào 1 và đường Đông Khê 2 (nay là đường Lê Quang Đạo). Đến thời điểm giữa năm 2025, phường Ngô Quyền, Gia Viên kiểm đếm được 63 thửa đất chéo méo, xen kẹt với tổng diện tích 4.869 m2.
Xã Gia Lộc - một trong 11 địa phương phía Tây thành phố có dự án đi qua với tổng chiều dài khoảng 5,7 km, tổng diện tích đất phải giải phóng mặt bằng khoảng 23,3 ha. UBND xã vận động, đối thoại, giải đáp những kiến nghị của người dân, tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện giải phóng mặt bằng. UBND xã đề nghị thành phố xem xét, hướng dẫn giải quyết, đó là hơn 7 ha diện tích nhỏ lẻ, xen kẹt nằm ngoài phạm vi dự án, đề nghị được thu hồi.
Tạo điều kiện tốt nhất cho người dân
Dự thảo quy định pháp luật về thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất đang được xây dựng. Với tinh thần bảo đảm tốt nhất quyền lợi của người dân, Hải Phòng chủ động vận dụng chính sách, xây dựng phương án tháo gỡ phù hợp với từng dự án, từng khu vực.
Đối với các khu dân cư, khu đất xen kẹt với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tại văn bản số 1391/UBND-CTXD ngày 3/7/2026, UBND thành phố đề xuất Trung ương cho phép xác định nhu cầu di dời, tái định cư để thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Việc này nhằm bảo đảm điều kiện sinh sống cho người dân, đồng thời sử dụng hiệu quả quỹ đất, theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025.
Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng thành phố Hải Phòng yêu cầu các sở, ngành và địa phương liên quan rà soát, xác định rõ số lượng hộ dân ảnh hưởng. Thành phố phối hợp Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng) lập phương án thu hồi phần diện tích xen kẹt của các hộ dân, bảo đảm đúng quy định pháp luật.
Đối với các kiến nghị của UBND xã Gia Lộc đề nghị cho ý kiến về việc thu hồi hết phần diện tích xen kẹt, nhỏ lẻ nằm ngoài ranh giới dự án mà không đủ diện tích tối thiểu của thửa đất theo quy định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Dương Đình Ổn đề nghị UBND xã Gia Lộc vận động người dân chuyển nhượng hoặc hợp thửa với thửa đất khác để tránh lãng phí.
Trường hợp không chuyển nhượng hoặc không hợp thửa được thì chủ động thu hồi khi người có đất có đơn tự nguyện đề nghị thu hồi hết đất theo thẩm quyền đã được quy định tại Quyết định số 52/2026/QĐ-UBND ngày 30/6/2026.
Ông Vũ Văn Hưởng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Kiến Thuỵ cho biết địa phương xác định có một số hộ thửa đất xen kẹt đất ở, đất nông nghiệp. Những thửa nào không đủ điều kiện sản xuất hoặc ở xã sẽ lập hồ sơ thu hồi diện tích ngoài chỉ giới thu hồi dự án tổ chức thu hồi theo quy định.
Hải Phòng đang tích cực tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thu hồi, giải phóng mặt bằng các dự án. Việc hoàn thiện quy định về thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng sẽ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho địa phương triển khai, phù hợp tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng: chuyển từ tư duy bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người dân có đất bị thu hồi.
Chính phủ đang hoàn thiện Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi để trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2 tới. Dự thảo luật có nhiều điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung liên quan các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất thì cơ quan, người có thẩm quyền thu hồi xem xét, quyết định thu hồi đất. Đồng thời thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích đất này theo quy định của Chính phủ.