Hợp nhất để hợp tác xã mạnh hơn
Hải Phòng đẩy mạnh hợp nhất hợp tác xã, tập trung nguồn lực, tinh gọn tổ chức, nâng hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh.
Tinh gọn đầu mối
Ngày 4/8, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Kim Thành (xã Kim Thành) tổ chức Đại hội thành viên lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 - 2031, sau khi hợp nhất 7 hợp tác xã gồm Tam Kỳ, Đại Xuyên, Kiến Đức, Đồng Gia, Cẩm La, Bình Dân và Liên Hòa.
Hợp tác xã hiện có 70 thành viên, vốn điều lệ 350 triệu đồng, quản lý hệ thống hạ tầng sản xuất quy mô lớn gồm 21 trạm bơm với tổng công suất 14.000 m³/giờ, gần 87 km kênh tưới, tiêu và hơn 1.300 cầu, cống. Cơ giới hóa các khâu làm đất, bơm nước, phun thuốc bảo vệ thực vật và thu hoạch lúa đạt khoảng 99% diện tích.
Quy mô sau hợp nhất tạo lợi thế rõ rệt, giúp hợp tác xã tổ chức dịch vụ đồng bộ, đầu tư máy móc, quản lý hạ tầng thống nhất, hình thành vùng sản xuất tập trung và tăng khả năng liên kết với doanh nghiệp.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, việc tổ chức lại kinh tế tập thể, nhất là hợp nhất các hợp tác xã nông nghiệp trở nên cấp thiết. Đến tháng 8/2026, Hải Phòng có gần 820 hợp tác xã, trong đó 562 hợp tác xã nông nghiệp, thu hút hơn 10.000 lao động thường xuyên. Tuy nhiên, chỉ gần 50% hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả; doanh thu bình quân khoảng 1,4 tỷ đồng, lợi nhuận khoảng 40 triệu đồng/hợp tác xã/năm.
Hơn 50% số hợp tác xã còn lại có quy mô nhỏ, siêu nhỏ, hoạt động trung bình hoặc gặp khó khăn. Với 114 xã, phường, đặc khu, bình quân mỗi địa phương có khoảng 4,9 hợp tác xã nông nghiệp. Tại một số địa bàn, nhiều hợp tác xã cùng hoạt động trong một lĩnh vực nhưng phạm vi phục vụ hẹp, có nơi duy trì gần 10 hợp tác xã khiến nguồn lực bị chia nhỏ, bộ máy khó tinh gọn, khả năng đầu tư và liên kết tiêu thụ hạn chế.
Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp ngày càng đòi hỏi quy mô, công nghệ và khả năng kết nối thị trường. Vì vậy, hợp nhất các hợp tác xã cùng lĩnh vực, địa bàn liền kề, có điều kiện phát triển tương đồng góp phần tập trung nguồn lực, tạo thành tổ chức có sức cạnh tranh cao hơn.
Tạo giá trị mới
Ngày 12/9, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Nhị Chiểu (phường Nhị Chiểu) tổ chức Đại hội thành viên lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 - 2031, trên cơ sở hợp nhất 6 hợp tác xã gồm: Phú Thứ, Hoành Sơn, Tân Dân, Hạ Chiểu, Tử Lạc và Duy Tân.
Việc hình thành một đầu mối hợp tác xã trên quy mô toàn phường giúp thống nhất tổ chức sản xuất, tinh gọn bộ máy, khai thác hiệu quả hệ thống thủy lợi và mở rộng dịch vụ phục vụ.
Trước đó, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp An Thành (xã An Thành) cũng được hình thành từ việc hợp nhất 4 hợp tác xã, bước đầu cho thấy hiệu quả từ việc tinh gọn tổ chức và nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ.
Tuy nhiên, quy mô lớn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn, cần sự quan tâm, hỗ trợ tích cực để hợp tác xã phát huy tốt hiệu quả sau sắp xếp, sáp nhập.
Tại Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Kim Thành, hơn 86 km kênh mương do hợp tác xã quản lý mới kiên cố hóa khoảng 16,6%. Trong khi đó, đơn vị đang phục vụ các vùng sản xuất sản phẩm OCOP như củ đậu, hành gia vị, ổi lê, ngô ngọt, trứng vịt..., nên nhu cầu đầu tư, nạo vét, hoàn thiện hạ tầng thủy lợi rất lớn, cần được quan tâm, hỗ trợ.
Theo phương án sản xuất, kinh doanh, doanh thu dự kiến của hợp tác xã đạt 2,76 tỷ đồng/năm, lợi nhuận 166 triệu đồng, nhưng nguồn cấp bù thủy lợi dự kiến chiếm tới 2,6 tỷ đồng doanh thu.
Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Kim Thành Vũ Văn Mận cho biết hợp tác xã định hướng cung cấp dịch vụ trọn gói từ vật tư đầu vào, làm đất, gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch đến liên kết tiêu thụ; đồng thời phát triển vùng sản xuất tập trung, nâng chất lượng OCOP, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng chuyển đổi số. Qua đó, giảm phụ thuộc nguồn cấp bù thủy lợi, tăng dịch vụ giá trị gia tăng và lợi ích cho thành viên.
Quá trình sắp xếp, sáp nhập các hợp tác xã còn nhiều vướng mắc, nhất là tâm lý e ngại thay đổi của một bộ phận cán bộ quản lý và việc rà soát, xử lý tài sản, đất đai, công nợ, tài sản không chia. Khó khăn càng lớn tại những hợp tác xã có hồ sơ, sổ sách chưa đầy đủ.
Bên cạnh tuyên truyền, Liên minh Hợp tác xã thành phố sẽ tăng cường tư vấn, hướng dẫn, bảo đảm việc hợp nhất đúng pháp luật, trên nguyên tắc tự nguyện của hợp tác xã và thành viên.
Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố Ngô Ngọc Khánh cho biết các hợp tác xã có diện tích canh tác dưới 100 ha, vốn điều lệ dưới 100 triệu đồng, dưới 4 dịch vụ, doanh thu dưới 200 triệu đồng hoặc chủ yếu dựa vào thủy lợi phí sẽ được tư vấn hợp nhất, sáp nhập.
Các hợp tác xã sẽ kiện toàn bộ máy, lựa chọn cán bộ có năng lực, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi; đồng thời được hỗ trợ tiếp cận vốn, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và thị trường.
Chính quyền cơ sở cần chủ động rà soát, phân loại hợp tác xã, tháo gỡ vướng mắc về tài sản, đất đai, tài chính, tạo điều kiện để hợp tác xã sau hợp nhất mở rộng dịch vụ phù hợp nhu cầu địa phương.
Định hướng này phù hợp Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới nâng chất lượng hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, mở rộng liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, hình thành các hợp tác xã quy mô phù hợp, quản trị hiệu quả, dịch vụ đa dạng, nâng cao thu nhập bền vững cho thành viên và người lao động.