Vấn vương mùi hương trên tóc mẹ
Cuộc đời mỗi người đều được nuôi dưỡng bằng một mùi hương – mùi hương của tình mẹ, mùi hương của sự bình yên sau những lam lũ đời thường.
Những ngày thơ bé, tôi thường được mẹ địu trên lưng đi học. Mỗi buổi sáng, khi nắng còn chưa kịp hong khô mặt ruộng, tôi đã nằm gọn lỏn trên tấm lưng gầy guộc của mẹ. Tựa đầu vào bờ vai ấy, tôi cảm nhận rõ nhịp thở đều đặn và hương thơm từ tóc mẹ tỏa ra – thứ hương thơm mà suốt đời này tôi chẳng thể tìm thấy trong bất kỳ chai dầu gội nào.
Đó là hương thơm của lá bưởi tươi mẹ hái trong vườn. Những lá bưởi già, bám đầy bụi sau những ngày hè nóng nực được mẹ hái về, rửa sạch bằng nước giếng mát trong. Mẹ vớt lá bưởi ra chiếc rổ nan thưa cho ráo rồi dùng tay vò nát để khi đun tinh dầu trong lá sẽ thấm đẫm vào dòng nước. Nếu vào đúng mùa cây bưởi ra hoa, mẹ sẽ ngắt thêm những bông vừa nở, cánh hoa màu trắng trong xòe rộng, có nhụy màu vàng nhạt. Trước khi bắc nồi nước gội đầu khỏi bếp tầm năm phút, mẹ sẽ thả hoa vào vì chúng mỏng manh, đun vừa đủ nhiệt mới giữ được tinh dầu nhiều nhất.
Đó còn là hương thơm của bồ kết mẹ hong khô trên gác bếp, hiên nhà. Những quả bồ kết vỏ ngoài đen bóng, dáng dài, cong cong như con tôm. Mẹ cời than đỏ trên bếp củi đang cháy, quẳng mấy quả bồ kết khô mùi nồng nồng vào rồi nướng cho tới khi vỏ hơi cháy xém. Hương bồ kết tỏa ra, lan vào không trung một thứ mùi thơm trầm ấm, dễ chịu. Bồ kết nướng xong mẹ đem rửa sạch, bẻ nhỏ thành từng khúc rồi cho vào một chiếc túi vải thưa. Mẹ buộc chặt nút thắt của túi rồi quăng vào nồi nước cùng lá bưởi tươi đã sắp sẵn để khi vớt bồ kết ra dễ lọc bỏ bã.
Tôi nhớ dáng mẹ an lành ngồi bên cạnh giếng nước trong sân sau nhà gội đầu. Khi mẹ nhấc chiếc vung của nồi nước lá bưởi và bồ kết, tôi chạy ùa tới để hít hà thứ hương thơm dịu dàng, thanh mát ấy. Hương thơm tự nhiên của các loài cây pha lẫn mùi khói bếp ấm nồng lan đầy trong khoang mũi. Tôi cảm nhận rõ ràng hồn quê đang nảy hạt trong trái tim mình. Mỗi lần như vậy, mẹ sẽ gội đầu cho tôi trước rồi mới gội cho mình. Sau khi xả tóc tôi ướt, mẹ dội nhẹ gáo nước được nấu từ lá bưởi và bồ kết lên đầu tôi. Dòng nước màu nâu sẫm chảy vào cay khoé mắt nhưng hương thơm lưu lại trên tóc thì vấn vương mãi không quên. Tóc trẻ con ít, gội mấy lượt là sạch. Mẹ dùng chiếc khăn bông cũ lau khô đầu cho tôi rồi dặn dò: “Con ra kia ngồi đợi mẹ nhé”.
Tôi ngồi trên chiếc ghế nhựa con con, dựa người vào cột mái hiên, mắt chăm chú nhìn ra phía mẹ. Mẹ khẽ tháo nhẹ chiếc cặp lá vẫn cài trên đầu từ hồi sáng. Chỉ một động tác nhỏ, mái tóc đen óng ả dài gần thắt lưng xõa ra, mềm mại như dòng suối. Nắng chiều xuyên qua tán lá chảy dài trên mái tóc làm từng sợi ánh lên một màu nâu vàng óng ánh, đẹp và bình yên đến lạ. Nước ấm chảy vào từng lọn tóc, thấm đẫm da đầu, những dòng bọt trắng xóa li ti trôi dọc theo mái tóc dài. Từng ngón tay rám nắng nhưng mềm mại của mẹ luồn qua kẽ tóc, ma sát với da đầu, tạo ra những tiếng sột soạt khe khẽ. Mẹ dội nước vào đầu rồi đưa tay vỗ nhè nhẹ theo nhịp chảy của nước làm mái tóc mềm ra.
Mỗi lần gội xong, tôi thích ngắm nhìn mẹ vắt tóc. Mái tóc dài được siết chặt, những giọt nước tí tách chảy xuống mặt sân, lấp lánh như những hạt mưa rơi. Mẹ ngồi hong khô tóc trước hiên nhà, gió chiều thổi mái tóc bay bay, đưa theo hương thơm thanh mát, dịu dàng của lá bưởi và bồ kết. Hương thơm ấy bình dị nhưng bền bỉ như chính cuộc đời mẹ – không lấp lánh, không phô trương, chỉ lặng lẽ âm thầm neo lại trong ký ức tôi suốt một đời. Suốt những năm tháng ở quê nhà, mẹ đã nấu cho tôi biết bao nồi nước gội đầu từ lá bưởi mẹ hái trong vườn, từ những quả bồ kết mẹ hong khô trên gác bếp, hiên nhà.
Sau khi chuyển lên thành phố, tôi quen dần với việc sử dụng dầu gội công nghiệp vì nhanh và tiện mà quên mất mái tóc đen dài này được chăm chút từ bàn tay yêu thương của mẹ với bao nồi nước lá gội đầu thấm đẫm hương quê. Nhiều khi, tay đang xoa bọt dầu gội, tôi lại thấy thèm, thấy nhớ mùi hương ngan ngát, mộc mạc từ nước lá gội đầu mẹ nấu năm xưa.
Trên người mẹ dù không có hương nước hoa nhưng lại có thứ hương thơm không thể thay thế. Đó chính là hương thơm của tình yêu thương, của sự bình yên sau những lam lũ đời thường. Hương thơm ấy không phai theo dòng chảy của thời gian. Chúng gợi nhắc tôi về mái tóc đen dài chân quê quanh năm vấn vương mùi hương thanh mát, dịu dàng và đôi vai gầy guộc dưới làn tóc óng ả đã cõng cả bầu trời tuổi thơ tôi.