Không khoán trắng việc xây dựng Khung kiến trúc số cho đơn vị công nghệ thông tin
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh quá trình triển khai Khung kiến trúc số phải bám sát thực tiễn, ưu tiên dùng chung, chuẩn hóa, kết nối, tích hợp và nâng cấp.
Ngày 15/9, Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai Quyết định số 1425/QĐ-TTg ngày 29/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0).
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị.
Thống nhất kiến trúc, nền tảng và dữ liệu dùng chung
Thông tin về những điểm mới của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết Khung sẽ thiết lập một kiến trúc chung ở cấp quốc gia, đồng thời yêu cầu các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị xây dựng khung kiến trúc số phù hợp chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền.
Khung kiến trúc của các bộ, ngành, địa phương phải tuân thủ cấu trúc, nguyên tắc và yêu cầu liên thông chung, tạo ngôn ngữ thống nhất để kết nối, chia sẻ và dùng chung.
Khung kiến trúc được tổ chức theo 4 lớp: hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác đa phương thức với người dân, doanh nghiệp. Trong đó, 79 nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ được Trung ương đầu tư, các bộ, ngành, địa phương sử dụng lại, hạn chế đầu tư trùng lặp, chồng chéo, lãng phí.
Khung kiến trúc gồm các thành phần về quản trị, điều phối, giám sát và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, yêu cầu kỹ thuật chung; đồng thời xuyên suốt hai nguyên tắc là ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo và lấy dữ liệu làm trung tâm. Dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, phải được quản trị, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác thống nhất theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung.”
Trí tuệ nhân tạo sẽ hỗ trợ phân tích, dự báo, tự động hóa các quy trình phù hợp. Tuy nhiên, đối với những quyết định ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, người có thẩm quyền vẫn phải chịu trách nhiệm chính, không sử dụng AI để thay thế việc ra quyết định.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho hay Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng, vận hành Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia để theo dõi việc triển khai, mức độ tuân thủ của các bộ, ngành, địa phương; đồng thời xây dựng bộ chỉ số định lượng, đo lường và kiểm chứng kết quả thực hiện. Thông tin, dữ liệu sẽ được lấy tự động từ các hệ thống hiện có, hạn chế yêu cầu các cơ quan phải nhập lại.
Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật, duy trì Khung kiến trúc số; phối hợp với Bộ Công an xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật, phương pháp đánh giá, giám sát tuân thủ; vận hành hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia.
Lưu ý chỉ còn khoảng 3 tháng để xây dựng hoặc cập nhật Khung kiến trúc số phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, ông đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực, chủ động triển khai; những khó khăn, vướng mắc được tổng hợp qua Cục Chuyển đổi số quốc gia để phối hợp xử lý, bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Theo Đại tá Nguyễn Thế Tuấn, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an, Bộ đang triển khai 16 nhiệm vụ thuộc 5 nhóm nội dung trong Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số gồm: Xây dựng thể chế; đảm bảo hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; phát triển dữ liệu và nền tảng lõi; xây dựng ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; cung cấp kênh tương tác và đo lường hiệu quả.
Trong nhiệm vụ về xây dựng thể chế, đến nay có 19/22 bộ, ngành và 22/34 địa phương hoàn thành ban hành Khung kiến trúc dữ liệu phiên bản 1.0.
Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hoàn thành ban hành các phiên bản kiến trúc này và đề xuất Chính phủ ban hành phiên bản 2.0 trong tháng 12/2026.
Về cung cấp kênh tương tác và đo lường hiệu quả, Cổng Dịch vụ công quốc gia đã cung cấp 82 dịch vụ thiết yếu, ứng dụng VNeID để cung cấp các dịch vụ tiện ích định danh xác thực điện tử và các tiện ích phục vụ công dân số.
Bộ Công an đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp đề xuất bổ sung Nền tảng điều hành số quốc gia, Bàn làm việc số và Thành phần dùng chung phục vụ giải quyết thủ tục hành chính trong Danh mục nền tảng số quốc gia theo Quyết định số 1132/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Ba đơn vị và 12 địa phương khẩn trương ban hành Khung kiến trúc dữ liệu phiên bản 1.0 trong tháng 9/2026. Các bộ, ngành, địa phương khẩn trương dịch chuyển các hệ thống thông tin không chứa bí mật nhà nước lên hạ tầng điện toán đám mây tại Trung tâm dữ liệu quốc gia (trừ các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính và thư điện tử).
Cụ thể hóa Khung quốc gia, không sao chép cơ học
Cho rằng giá trị lớn nhất của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là chuyển kiến trúc số từ câu chuyện kỹ thuật thành công cụ quản trị, theo ông Phạm Thế Bính, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Văn phòng Trung ương Đảng, từ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số đến khung kiến trúc của một hệ thống cơ quan là một bước cụ thể hóa khó.
Khi cụ thể hóa thành Khung kiến trúc số trong các cơ quan Đảng, yêu cầu đặt ra là phải đủ chi tiết để quản trị được nghiệp vụ, dữ liệu, đầu tư, trách nhiệm của từng chủ thể và quan hệ giữa thành phần dùng chung với thành phần chuyên ngành, đặc thù.
Kiến trúc phải đồng thời giải quyết hai yêu cầu: thống nhất tối đa những gì có thể dùng chung nhưng vẫn dành không gian cho những nghiệp vụ thực sự chuyên ngành, đặc thù.
“Nghiệp vụ dẫn dắt - Dữ liệu làm trung tâm - AI tạo đột phá” là tư tưởng phương pháp luận được Văn phòng Trung ương Đảng sử dụng trong quá trình xây dựng Khung.
Từ thực tiễn xây dựng khung kiến trúc, ông Phạm Thế Bính cho rằng bám sát Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số không nên được hiểu là sao chép cơ học hình vẽ của Khung này.
Điều cần thống nhất là ngữ nghĩa, nguyên tắc và khả năng truy vết kiến trúc; đồng thời cần phân biệt kiến trúc tổng thể quốc gia với chiều phân loại dùng chung, chuyên ngành, đặc thù.
Tại Hội nghị, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an cũng trao đổi một số ý kiến kiến nghị của các bộ, ngành, địa phương.
Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng
Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng lưu ý các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt đầy đủ ý nghĩa và cách tiếp cận của Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.
Trung ương thống nhất về kiến trúc, tiêu chuẩn, nền tảng và các thành phần dùng chung; địa phương chủ động tổ chức triển khai phù hợp với đặc điểm, yêu cầu phát triển; các cơ quan trong hệ thống chính trị phân định rõ trách nhiệm đồng thời bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu và sử dụng chung các thành phần theo Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Người đứng đầu các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ và chất lượng triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; xác định rõ các nhiệm vụ, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, thời hạn, sản phẩm, bảo đảm sự tham gia thực chất của các đơn vị nghiệp vụ, chuyên môn và các cơ quan có liên quan.
“Quán triệt yêu cầu ‘3 không’: không khoán trắng cho đơn vị công nghệ thông tin; không làm theo hình thức; không để dồn việc đến sát thời hạn mới triển khai dẫn đến không hiệu quả, lãng phí,” Phó Thủ tướng nêu rõ.
Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh quá trình triển khai phải bám sát thực tiễn, kế thừa tối đa những kết quả đang phát huy hiệu quả; ưu tiên dùng chung, chuẩn hóa, kết nối, tích hợp và nâng cấp.
Việc đầu tư mới phải thực sự cần thiết, phù hợp với kiến trúc và không trùng lặp. An ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và bí mật nhà nước phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế và trong toàn bộ quá trình thực hiện.
“Phải tôn trọng ranh giới quản trị và thẩm quyền của từng hệ thống trong toàn bộ hệ thống chính trị,” lưu ý điều này, Phó Thủ tướng cho biết Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là khung cấp tổng thể để điều phối, thống nhất; không thay thế Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia, Từ điển dữ liệu dùng chung, Khung kiến trúc an ninh mạng quốc gia.
Các thành phần ngoài phạm vi quản lý chỉ thể hiện tại ranh giới liên thông trên cơ sở thông tin đã được cơ quan có thẩm quyền công bố, cung cấp hoặc xác nhận.
Nhắc đến tiến độ các cơ quan phải hoàn thành việc xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật và ban hành Khung kiến trúc số của mình chậm nhất ngày 29/1/2027, Phó Thủ tướng yêu cầu sau khi ban hành, Khung phải được quản lý, duy trì và cập nhật thường xuyên.
Phó Thủ tướng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương với từng đầu việc và thời hạn hoàn thành.