Mạng ảo, giá trị thật

Từ những kết nối nhỏ

Ở nhóm Freecycle Đông Hải Phòng, một món đồ không còn phù hợp với người này có thể tìm được người đang cần. Người cho đăng thông tin, người nhận liên hệ, hai bên hẹn nhau trao lại. Những việc nhỏ ấy tạo nên một cộng đồng ngày càng đông thành viên.

Anh Hoàng Đức Bình, giáo viên tiếng Anh Trường THPT Anhxtanh, lập Freecycle Đông Hải Phòng với mong muốn kết nối những người có thể trao tặng, chia sẻ đồ dùng miễn phí. Sau hơn 2 tháng hoạt động, nhóm có khoảng 18.600 tài khoản tham gia.

Hoạt động của nhóm không dừng ở việc trao đổi đồ dùng. Các thành viên tổ chức cho trẻ vẽ truyện tranh, làm quen với nhạc cụ, tìm hiểu cách tái chế các chất hữu cơ; kết nối những người có nhu cầu với các chương trình khám răng định kỳ miễn phí. Có những buổi hoạt động ngoài trời, cha mẹ đưa con cùng trồng và nhân giống cây. Có cả “Chủ nhật không điện thoại”, để mọi người tạm rời màn hình, dành thời gian cho những hoạt động trực tiếp.

Từ những tương tác trên mạng, các thành viên có thêm cơ hội gặp nhau ngoài đời. Anh Nguyễn Trung Hiếu, tình nguyện viên của nhóm cho biết: “Tham gia Freecycle Đông Hải Phòng, tôi có thêm những người bạn mới, biết thêm nhiều hoạt động ý nghĩa để cùng tham gia và chia sẻ. Mỗi kết nối trên mạng lại mở ra một cơ hội để mình gặp gỡ, làm việc và lan tỏa những điều tích cực ngoài đời sống”.

Còn chị Bùi Thị Bình ở phường Hải An chia sẻ, khi cùng các con tham gia những hoạt động của nhóm, các con có thêm nhiều trải nghiệm, còn chị cũng học hỏi được nhiều kỹ năng, kinh nghiệm từ những người trong cộng đồng.

Freecycle Đông Hải Phòng chỉ là một trong nhiều hội, nhóm trên mạng xã hội đang tạo ra những kết nối tích cực ở Hải Phòng. Có nhóm kết nối tình nguyện viên, nhóm hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn, cũng có những cộng đồng cùng học hỏi và chia sẻ kỹ năng. Điểm chung là những cuộc trò chuyện trên mạng không dừng lại ở màn hình mà được tiếp nối bằng những việc cụ thể trong đời sống. Có khi, thông tin trên mạng còn giúp nối lại mối quan hệ tưởng như đã mất.

Tháng 8/2026, bà L.T.C., ở xã Việt Khê, nhận được thông tin trên mạng xã hội về người con gái mất tích từ năm 2010. Gia đình báo tin cho Công an xã Việt Khê. Qua xác minh và phối hợp với các đơn vị liên quan, người con được đưa trở về với gia đình sau 16 năm xa cách. Thông tin được chia sẻ trên mạng xã hội giúp gia đình biết thêm về nơi con gái đang ở, từ đó báo tin, cơ quan chức năng vào cuộc xác minh, phối hợp và đưa người con trở về.

Khi có người tiếp nhận và biến những kết nối ấy thành việc làm cụ thể, mạng xã hội không còn chỉ là nơi để trò chuyện hay trao đổi thông tin mà trở thành một phần của đời sống cộng đồng.

Ngắt kết nối để thực sự kết nối

Những kết nối trên mạng có thể đưa con người đến gần nhau hơn, nhưng cũng có lúc chính chiếc điện thoại lại khiến những người ngồi cạnh nhau trở nên xa cách. Đây là điều em Trần Chí Cường, học sinh Trường THCS Bình Hàn, phường Thành Đông nhận ra từ những điều rất quen thuộc trong cuộc sống.

Tại Cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 55 năm 2026, Cường giành giải nhất quốc gia với bức thư trả lời câu hỏi vì sao sự kết nối giữa người với người vẫn cần thiết trong thế giới số. Ý tưởng của Cường bắt đầu từ những lần em bắt gặp nhóm người ngồi cùng bàn uống cà phê nhưng mỗi người lại chú ý vào điện thoại của mình. Cường gọi đó là lúc con người cần “ngắt kết nối để thực sự kết nối”.

Trong bức thư, em kể về Buddy, robot hỗ trợ trẻ tự kỷ và Jibo, robot chăm sóc người cao tuổi. Những thiết bị ấy có thể trò chuyện, hỗ trợ và tương tác với con người. Nhưng phía sau câu chuyện về công nghệ vẫn là nhu cầu rất bình thường: được lắng nghe, được quan tâm và có một người ở bên.

Khi công nghệ ngày càng đi sâu vào học tập, công việc và đời sống, khái niệm công dân số cũng trở nên gần gũi hơn. Không chỉ sử dụng thành thạo các tiện ích số, đó còn là cách mỗi người tham gia vào không gian chung này.

Hải Phòng đang triển khai các nhiệm vụ phát triển công dân số, mở rộng dịch vụ công, định danh điện tử và các tiện ích số phục vụ người dân. Cùng với những thay đổi ấy, không gian mạng cũng trở thành nơi diễn ra ngày càng nhiều hoạt động của đời sống, từ trao đổi thông tin, học tập, làm việc đến kết nối cộng đồng.

Vì thế, cách ứng xử trên mạng không còn là chuyện riêng của mỗi người. Một thông tin được chia sẻ, một lời bình luận hay một cuộc trò chuyện đều có thể tác động đến người khác. Giữ sự tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin, tôn trọng người đối thoại và biết sử dụng công nghệ đúng lúc có lẽ là những điều rất bình thường, nhưng lại cần thiết trong đời sống số. Và đôi khi, giữa rất nhiều cách để kết nối, điều đáng giữ nhất vẫn là khả năng ngồi lại với nhau, trò chuyện và lắng nghe nhau.

HÀ LINH