Từ rà soát đơn vị hành chính đến tổ chức lại không gian phát triển

UBND thành phố Hải Phòng vừa ban hành Kế hoạch triển khai rà soát, nghiên cứu, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã cho thấy thành phố đang chủ động cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Đây là công việc có ý nghĩa quan trọng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, phương thức quản lý và đời sống nhân dân. Điểm đáng chú ý trong kế hoạch của thành phố là không đặt vấn đề sắp xếp đơn vị hành chính theo cách làm cơ học, mà nhấn mạnh yêu cầu rà soát, nghiên cứu trên cơ sở thực tiễn vận hành. Các địa phương phải tổ chức thảo luận, đánh giá toàn diện tình hình tổ chức, hoạt động sau khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, yêu cầu quản lý, phục vụ nhân dân và định hướng phát triển trong từng thời kỳ.

Trường hợp thực sự cần thiết phải điều chỉnh, việc đề xuất phương án phải bảo đảm tính khoa học, thận trọng, đồng thuận xã hội và sự thống nhất của các đơn vị hành chính có liên quan. Đây là nguyên tắc quan trọng giúp hạn chế những xáo trộn không cần thiết, đồng thời bảo đảm mỗi phương án sắp xếp có cơ sở thực tiễn và khả năng thực hiện.

Bởi vậy, rà soát đơn vị hành chính không thể chỉ dừng ở việc kiểm đếm diện tích, dân số hay đối chiếu các tiêu chuẩn. Điều quan trọng hơn là phải xem xét năng lực quản trị, chất lượng cung ứng dịch vụ công, điều kiện hạ tầng, khả năng kết nối và mức độ thuận lợi của người dân trong tiếp cận chính quyền.

Một đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn nhưng địa bàn rộng, giao thông khó khăn, hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu chưa chắc tạo ra hiệu quả quản lý cao hơn. Ngược lại, nếu được tổ chức hợp lý, có bộ máy đủ năng lực, hạ tầng đồng bộ và phương thức phục vụ phù hợp, đơn vị hành chính sẽ có điều kiện thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ được giao.

Đây chính là vấn đề cần được các địa phương tập trung đánh giá trong quá trình triển khai kế hoạch. Sau khi mô hình chính quyền 2 cấp đi vào vận hành, những thuận lợi, khó khăn trong tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân cần được phản ánh đầy đủ. Mọi bất cập phát sinh phải được nhận diện đúng, phân tích nguyên nhân và đánh giá khả năng khắc phục trước khi đề xuất điều chỉnh.

Kế hoạch của thành phố cũng đặt việc rà soát đơn vị hành chính trong mối quan hệ chặt chẽ với quy hoạch và định hướng phát triển. Thành phố yêu cầu đánh giá hiện trạng phát triển đô thị, quy hoạch, kết cấu hạ tầng, quy mô dân số, khả năng liên kết vùng, vai trò trung tâm của từng địa bàn và các tiêu chí có liên quan. Trên cơ sở đó, nghiên cứu, đề xuất hình thành các đô thị hạt nhân cấp xã, giữ vai trò trung tâm phát triển của khu vực, góp phần tăng cường kết nối hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ công và không gian phát triển kinh tế.

Định hướng này cho thấy, Hải Phòng đang đứng trước yêu cầu khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế của từng khu vực, tăng cường liên kết giữa đô thị và nông thôn, giữa các địa bàn sản xuất, dịch vụ và các trung tâm phát triển. Vì vậy, việc nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính cấp xã phải tính đến vai trò, vị trí và khả năng phát triển lâu dài của từng địa bàn.

Một đơn vị hành chính cấp xã được xác định là hạt nhân tiêu biểu không chỉ cần có quy mô và điều kiện phát triển phù hợp, mà còn phải có năng lực quản trị, khả năng cung ứng dịch vụ công và sức lan tỏa, dẫn dắt phát triển. Mục tiêu là xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở, trực tiếp phục vụ nhân dân, doanh nghiệp và tổ chức phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Theo Kế hoạch của thành phố, các địa phương phải tổ chức thảo luận, đánh giá toàn diện tình hình hoạt động sau khi vận hành mô hình chính quyền 2 cấp. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội được đề nghị phối hợp tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với những nội dung theo quy định của pháp luật trong quá trình nghiên cứu, sắp xếp.

Đây không chỉ là yêu cầu về quy trình, mà còn là điều kiện để bảo đảm tính khả thi và sự đồng thuận đối với phương án sau này. Bởi người dân là đối tượng trực tiếp chịu tác động của việc sắp xếp, vì vậy cần được tiếp cận thông tin chính thống, đầy đủ và dễ hiểu. Những băn khoăn về địa giới, khoảng cách đến trung tâm hành chính, việc giải quyết thủ tục, quản lý đất đai, tổ chức các dịch vụ thiết yếu hay bảo đảm quyền lợi hợp pháp cần được giải đáp thỏa đáng.

Sắp xếp đơn vị hành chính không phải là đích đến. Điều quan trọng nhất là mọi phương án phải hướng đến mục tiêu cuối cùng: Bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; chính quyền gần dân, sát dân; người dân và doanh nghiệp được phục vụ thuận lợi hơn. Khi đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính mới thực sự tạo nền tảng cho Hải Phòng phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

HÀ VY