Trang bị 'lá chắn' pháp lý cho thế hệ trẻ

Từ biết luật đến tự phòng tránh nguy cơ

Ngày 12 và 13/9, hơn 400 cán bộ Đoàn, đoàn viên thanh niên hai xã Gia Lộc và Đại Sơn tham gia hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật, tập huấn kỹ năng tuyên truyền về phòng, chống tội phạm mua bán người.

Nội dung tập trung vào 4 chuyên đề sát thực tế: nâng cao năng lực phòng, chống mua bán người trong kỷ nguyên số; vai trò của tổ chức Đoàn, Hội, Đội trong phòng ngừa tội phạm tại cộng đồng và trường học; nhận diện phương thức, thủ đoạn của tội phạm mua bán người, nhất là hành vi sử dụng công nghệ cao; kỹ năng phòng tránh, chính sách hỗ trợ nạn nhân và các kênh tiếp nhận thông tin.

Cùng với hội nghị tập huấn, hội thi “Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người” năm 2026 tại phường Lê Chân tạo thêm cách tiếp cận kiến thức pháp luật gần gũi với đoàn viên thanh niên.

Hội thi quy tụ 8 đội, mỗi đội gồm đại diện cán bộ Đoàn, Hội, giáo viên Tổng phụ trách Đội, lực lượng vũ trang và học sinh, sinh viên. Qua 4 phần thi, kiến thức pháp luật được chuyển hóa thành tiểu phẩm sân khấu, phần hùng biện và tình huống giả định. Những vấn đề như bảo vệ thông tin cá nhân, tìm việc an toàn hay trách nhiệm khi phát hiện dấu hiệu mua bán người trở nên dễ tiếp cận hơn với giới trẻ.

Theo Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên thành phố Dương Thị Hương Giang, trong bối cảnh tội phạm mua bán người tận dụng mạng xã hội, tuyển dụng việc làm, môi giới lao động, xuất cảnh và các hình thức lừa đảo trực tuyến để tiếp cận nạn nhân, trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi cán bộ Đoàn, đoàn viên, thanh niên cần trở thành tuyên truyền viên tích cực, chủ động trang bị kỹ năng số, kiểm chứng thông tin và tự bảo vệ bản thân.

Thành đoàn yêu cầu các cấp bộ Đoàn đổi mới phương thức tuyên truyền, tăng cường hội nghị, hội thi, diễn đàn, phiên tòa giả định, trải nghiệm và xử lý tình huống; đồng thời phát huy mạng xã hội, nền tảng số và các sản phẩm truyền thông ngắn, trực quan. Mục tiêu không chỉ giúp thanh niên biết về nguy cơ mà tiến tới “nhận diện được - phòng tránh được - biết tìm kiếm sự hỗ trợ và biết hành động khi phát hiện nguy cơ”.

Đổi mới cách tiếp cận pháp luật

Các cấp bộ Đoàn Hải Phòng chú trọng đổi mới cách thức tuyên truyền, đưa kiến thức pháp luật đến thanh thiếu niên bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động, gần với đời sống. Từ đầu năm 2026 đến nay, Thành đoàn phối hợp Công an thành phố, Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai nhiều hoạt động phòng, chống ma túy trong thanh thiếu niên.

Thay vì tuyên truyền đơn thuần, nhiều hoạt động được tổ chức như trưng bày mẫu vật các loại ma túy, triển lãm tranh “Thanh niên nói không với ma túy”, trình chiếu phóng sự, ra mắt podcast “Chuyện từ bóng tối”, đồng diễn “Say no to drugs”… Qua đó, cảnh báo về tác hại của ma túy và ý thức chấp hành pháp luật được chuyển tải gần gũi, dễ tiếp nhận hơn.

Em Bùi Linh Chi, sinh viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cho biết, những hình thức tuyên truyền trực quan giúp sinh viên dễ tiếp cận, ghi nhớ kiến thức hơn so với chỉ nghe phổ biến các quy định. Qua đó, mỗi sinh viên ý thức hơn về trách nhiệm tự bảo vệ mình, chủ động nói không với ma túy và nhắc nhở bạn bè cùng phòng tránh.

Đáng chú ý, nhiều hoạt động đặt thanh thiếu niên vào các tình huống gần thực tế để tự nhận diện hành vi, hậu quả và trách nhiệm pháp lý. Cuối tháng 3/2026, phiên tòa giả định xét xử tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy thu hút hơn 1.000 học sinh Trường THPT Trần Nguyên Hãn (phường An Biên) tham gia. Thông qua diễn biến vụ án được sân khấu hóa theo trình tự tố tụng, học sinh trực tiếp hình dung hậu quả mà hành vi vi phạm có thể gây ra đối với bản thân, gia đình và xã hội.

Cách tuyên truyền gắn với trải nghiệm thực tế cũng được triển khai tại chương trình “Thắp sáng niềm tin - Hướng tới tương lai” ở Cơ sở cai nghiện ma túy số 3 (phường Trần Hưng Đạo) và “Ngày hội Thanh niên chung tay phòng, chống ma túy” tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 (xã Quyết Thắng).

Tại đây, đoàn viên, thanh niên được tham quan, tìm hiểu công tác quản lý, giáo dục, điều trị, phục hồi hành vi và hỗ trợ học viên tái hòa nhập cộng đồng. Các hoạt động giao lưu thể thao, văn nghệ, tiểu phẩm, đặc biệt là câu chuyện của chính học viên về con đường dẫn đến nghiện ma túy giúp người trẻ nhìn rõ hơn hệ lụy phía sau sự tò mò, thiếu hiểu biết hoặc một phút mất cảnh giác. Từ câu chuyện thật, bài học pháp luật trở nên cụ thể, có sức cảnh báo hơn.

Việc đổi mới phương thức giáo dục pháp luật cũng được nhiều trường học chủ động thực hiện. Tại Trường THPT Hàng Hải (phường Lê Chân), từ đầu năm 2026 đến nay, trường tổ chức 12 cuộc tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho học sinh, tập trung vào an toàn giao thông, phòng chống ma túy, chất gây nghiện, bạo lực học đường, phòng cháy chữa cháy, quản lý và sử dụng pháo, rượu bia, thuốc lá điện tử, kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng.

Theo Trưởng phòng Quản lý học sinh Trường THPT Hàng Hải Nguyễn Đức Du, giáo dục pháp luật hiện không chỉ dừng ở việc cho học sinh biết “điều gì được làm, điều gì không được làm”, mà quan trọng hơn là giúp các em hiểu vì sao phải tuân thủ, nhận thức hậu quả thực tế của hành vi vi phạm.

Từ đó, nhà trường chủ động tổ chức cuộc thi tìm hiểu pháp luật, tiểu phẩm tình huống, video, hình ảnh, podcast, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp và truyền thông trên nền tảng số. Mục tiêu là trang bị cho học sinh bản lĩnh, kỹ năng, ý thức trách nhiệm để sống an toàn, sống đúng, sống có ích.

NGUYÊN NGUYÊN