Làm thế nào để chấm dứt tái lấn chiếm vỉa hè?
Xử lý tái lấn chiếm vỉa hè cần thấu hiểu nhu cầu mưu sinh của người dân.
Từ thực tiễn cơ sở
Tại tuyến đường An Đà (dài khoảng 1 km nối từ Lạch Tray đến đường Đông Khê 2) thuộc địa phận phường Gia Viên, tình trạng bán hàng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè vẫn tái diễn vào một số khung giờ trong ngày.
Chỉ ít phút sau khi lực lượng quản lý đô thị và công an phường xuất hiện, các hộ kinh doanh mới vội vã thu dọn hàng hóa. Tương tự, tại ngõ 18 Lạch Tray (phường Lê Chân), một số hộ kinh doanh chuyển từ bày bán trên vỉa hè chính sang chiếm dụng một phần lòng đường trong ngõ, gây ách tắc giao thông và ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân chung quanh.
Đây cũng là tình trạng tại khu vực chợ cóc tại phố Đỗ Nhuận (đoạn thuộc phường Hải An) vào đầu giờ sáng các ngày, phố Chu Văn An (phường Gia Viên) vào các giờ tan tầm...
Trưởng Phòng Xây dựng và Môi trường phường Lê Chân Nguyễn Đông Hải cho biết, áp lực lớn nhất của địa phương là làm sao giải quyết hài hòa giữa yêu cầu phát triển đô thị và nhu cầu mưu sinh hằng ngày của người dân.
Nhiều hộ gia đình phụ thuộc hoàn toàn vào gánh hàng rong, quán cóc vỉa hè. Khi bị dẹp bỏ không gian kinh doanh truyền thống, nhiều trường hợp rơi vào cảnh khó khăn về kinh tế, dẫn đến tâm lý né tránh, bày bán chớp nhoáng khi vắng bóng lực lượng kiểm tra. Một số người dân bán hàng trên các xe đẩy lưu động hoặc bán trong ngõ, lực lượng chức năng chưa có chế tài xử lý.
Thực trạng này cũng diễn ra tại nhiều khu vực khác trên địa bàn thành phố. Thống kê từ ngày 1/6 đến 7/9 cho thấy, công an các địa phương phối hợp xử lý hơn 2.100 trường hợp vi phạm, phạt tiền hơn 1 tỷ 30 triệu đồng. Trong đó có 358 trường hợp sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán; hơn 1.300 trường hợp dừng, đỗ xe trái quy định và gần 500 trường hợp vi phạm khác.
Giải pháp nào để xử lý hiệu quả?
Thượng tá Phạm Như Hiển, Phó trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an thành phố) cho biết, thời gian tới, lực lượng công an sẽ thường xuyên đánh giá, rà soát các khu vực, tuyến phố có nguy cơ tái lấn chiếm vỉa hè để xử lý phù hợp; phối hợp với các cơ quan chức năng, đơn vị trong việc giải quyết hài hoà việc lập lại trật tự vỉa hè và bảo đảm đời sống dân sinh, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.
Nhìn nhận từ thực tiễn địa phương và học hỏi kinh nghiệm triển khai tại các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh, đang nghiên cứu các đề án cho thuê một phần hè phố có thu phí và quy hoạch không gian kinh tế đêm, Hải Phòng có thể áp dụng tư duy quản lý linh hoạt.
Tiến sĩ Ngô Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Đô thị Việt Nam cho rằng, kinh tế vỉa hè vốn là một cấu phần an sinh xã hội tự nhiên, giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động phi chính thức.
Do đó, việc quy hoạch các tuyến phố đủ điều kiện để cho phép sử dụng tạm thời một phần vỉa hè ngoài mục đích giao thông (có thu phí minh bạch, kẻ vạch sơn rõ ràng, giới hạn phần dành riêng cho người đi bộ) sẽ vừa giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ nguồn thu, vừa tạo hành lang pháp lý ổn định cho tiểu thương mưu sinh hợp pháp.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị cần được đẩy mạnh. Các phường có thể lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các "điểm nóng" thường xuyên xảy ra tái lấn chiếm.
Khi phát hiện vi phạm qua camera, lực lượng chức năng có thể phạt nguội nghiêm khắc, vừa tiết kiệm nhân lực vừa nâng cao tính răn đe. Song song với đó, công tác tuyên truyền của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội cần hiệu quả hơn, vận động các hộ kinh doanh ký cam kết tự giác, phát huy vai trò giám sát cộng đồng thông qua các tổ dân phố tự quản...
Chỉ khi chính quyền có những phương án bố trí không gian hợp lý, kết hợp công cụ giám sát hiện đại và sự đồng thuận tự giác từ người dân, bài toán trật tự đô thị và sinh kế mới được giải quyết bền vững, góp phần xây dựng thành phố văn minh, kỷ cương.