Tái định cư 'đi trước, mở đường'

Xác định tái định cư là khâu đi trước để tháo gỡ "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng, thành phố chủ động chuẩn bị quỹ đất, xây dựng các khu tái định cư đồng bộ, tạo mặt bằng sạch cho các dự án trọng điểm, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 13% trở lên trong năm 2026.

"Đi trước, mở đường"

Mục tiêu tăng trưởng từ 13% trở lên trong năm 2026 đòi hỏi thành phố đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn đầu tư công. Muốn giải phóng mặt bằng nhanh, chắc, công tác tái định cư phải đi trước một bước, bảo đảm người dân có nơi ở mới phù hợp, sớm bàn giao mặt bằng để dự án triển khai đúng tiến độ.

Cách làm “đi trước, mở đường” đang được Hải Phòng cụ thể hóa tại một số dự án tái định cư, trong đó có các khu tái định cư phục vụ Dự án đường Vành đai 3 (hợp phần của Dự án phát triển thành phố Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu) qua các phường: Đông Hải, Thủy Nguyên, Nam Triệu, Bạch Đằng, Hòa Bình, Lưu Kiếm, kéo theo nhu cầu tái định cư của hàng trăm hộ dân. Đây là công trình giao thông cấp đặc biệt, dự kiến khởi công từ quý II/2027. Ngay từ đầu năm 2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng phối hợp UBND các phường Nam Triệu, Bạch Đằng triển khai 2 khu tái định cư, phấn đấu cơ bản hoàn thành cuối tháng 10/2026, tạo thuận lợi giải phóng mặt bằng phục vụ dự án.

Cùng thời điểm, lần đầu trên địa bàn phường Thủy Nguyên, Dự án Khu tái định cư Hoa Động - Lâm Động được triển khai theo hướng tái định cư đi trước một bước, chủ động tạo quỹ đất phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm của thành phố. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 678 tỷ đồng, quy mô hơn 29,7 ha, gồm 1.050 lô đất và 373 ngôi mộ.

Chủ tịch UBND phường Thủy Nguyên Nguyễn Văn Viển cho biết, địa phương đang đề xuất thành phố sớm điều chỉnh tăng mức đầu tư dự án để tập trung giải phóng 21 hộ có đất ở và 373 ngôi mộ còn lại. Đồng thời, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành vào tháng 2/2027.

Cách làm này đang được thành phố triển khai ở nhiều địa bàn, từng bước tạo quỹ tái định cư chủ động cho các dự án lớn. Vào đầu tháng 9 vừa qua, thành phố đã khởi công 7 dự án, trong đó có tới 3 dự án xây dựng khu tái định cư tại 5 phường: Hưng Đạo, Dương Kinh, Đồ Sơn, Nam Đồ Sơn và An Hải, tổng mức đầu tư hơn 1.037 tỷ đồng. Những khu tái định cư này sẽ đón các dự án giao thông, hạ tầng, chỉnh trang đô thị, góp phần đẩy nhanh tiến độ công trình và quan trọng hơn, tạo dựng niềm tin của người dân khi nhường đất cho thành phố phát triển.

Chủ động quỹ tái định cư giai đoạn 2026 - 2030

Hải Phòng đang triển khai hàng loạt công trình giao thông, đô thị trọng điểm với vốn đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng. Thực tế cho thấy, tái định cư chuẩn bị kịp thời sẽ giúp giải phóng mặt bằng thuận lợi, dự án bảo đảm tiến độ; ngược lại, đây vẫn là "điểm nghẽn" tại nhiều dự án.

Tuy nhiên, không ít dự án còn vướng giải phóng mặt bằng, một phần do tái định cư chậm triển khai.

Về việc này, Phó Tổng giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng Nguyễn Quang Quỳnh cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, đơn vị thực hiện 63 dự án. Một trong những nguyên nhân phải điều chỉnh tiến độ là công tác tái định cư chậm hoặc triển khai song hành với dự án chính. Theo quy định, phải có phương án tái định cư mới lập phương án bồi thường, hỗ trợ; trong khi triển khai một dự án tái định cư mất ít nhất 5 - 6 tháng, kéo theo tiến độ dự án chính. Vì vậy, chuẩn bị sẵn quỹ tái định cư sẽ “mở đường”, tạo đồng thuận, đẩy nhanh tiến độ dự án và giải ngân vốn đầu tư công.

Với phương châm tái định cư đi trước một bước, thành phố giao Sở Xây dựng khảo sát nhu cầu giai đoạn 2026 - 2030 phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án giao thông, chỉnh trang đô thị, công nghiệp… Theo đó, Hải Phòng dự kiến cần hơn 30.000 lô đất tái định cư, đòi hỏi chủ động chuẩn bị quỹ đất, đưa vào quy hoạch và triển khai các khu tái định cư tập trung, quy mô phù hợp, phục vụ nhiều dự án.

Mới đây, vào ngày 9/9, tại cuộc làm việc với 8 phường, xã khu vực Thủy Nguyên và kiểm tra các dự án, trong đó dự án tái định cư tại phường Bạch Đằng, đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh yêu cầu tập trung cao độ, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, phấn đấu hoàn thành cao nhất mục tiêu kế hoạch năm 2026. Đồng chí chỉ đạo các địa phương xây dựng phương án tái định cư có tầm nhìn dài hạn, phù hợp quy hoạch chung, bảo đảm hạ tầng đồng bộ, cảnh quan và điều kiện sống. Các sở, ngành, Ban Quản lý dự án chủ động phối hợp các địa phương bố trí kinh phí, đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, thi công thực hiện các dự án bảo đảm tiến độ.

Có thể thấy, khi chủ động quỹ đất tái định cư, hạ tầng đồng bộ sẽ tạo thuận lợi để giải phóng mặt bằng, tiến độ dự án và giải ngân vốn đầu tư công tăng tốc, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 13% trở lên năm 2026 và mở rộng dư địa phát triển những năm tới.

BÙI HƯƠNG